ଏକ ଦିନ ରାକ୍ଷସରାଜ ରାବଣ ଦୂର୍ବଳ ଓ ଏକା ସୀତାଙ୍କୁ ଅପହରଣ କରିବା ପାଇଁ ଆସିଲେ। ଏହି ଦୁଃଖଦ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ବୈଦେହୀଙ୍କ ପାଦରୁ ଏକ ରତ୍ନର ଗୁଁଜନ ଆଂଖଲ ତଡ଼ିକାର ଦଳ ଭଳି ଚମକି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା। ତାଙ୍କ ଦେହ ଉପରେ ଗଛର କିଶୋର ଶାଖାର ଲାଲ ଚାୟା ପଡ଼ିଥିଲା, ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କ କଳା ଦେହକୁ ଏକ ହାତୀର ଦେହରେ ସୁନାର କମରବନ୍ଧ ଭଳି ଅଧିକ ମାନ୍ୟତା ଦେଇଥିଲା। ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କ ସହୋଦର ରାବଣ ଆକାଶରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ଚମକୁଥିବା ଏକ ମହା ଉଲ୍କା ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଥିବା ସୀତାଙ୍କୁ ଧରି ନେଲେ। ତାଙ୍କ ଗହଣାଗୁଡ଼ିକ ଅଗ୍ନିର ଭଳି ଚମକୁଥିଲା, ଏହା ସ୍ୱର୍ଗରୁ ତାରା ଖସିବା ପରି ଭୂମିରେ ଚଟଚଟି ଶବ୍ଦରେ ଖସି ପଡ଼ିଗଲା। ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମାଳା, ତାରାମଣ୍ଡଳର ମାନ୍ୟ ଭଳି, ତାଙ୍କ ଉରୁ ମଧ୍ୟରୁ ଖସି ଗଲା, ଏହା ଖସିବା ସମୟରେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ନାମିଥିବା ଗଙ୍ଗାର ଭଳି ଚମକୁଥିଲା। ଏ ସମୟରେ, ଅଶୁବ ପବନ ଚଳି ଗଛର ଶିଖର ହେଲାଇ ଦେଲା, ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀର ଝୁଣ୍ଡ ଭରିଗଲା, ସେମାନେ ମନେ କଲେ—“ଭୟ କରିବେ ନାହିଁ!” ପଦ୍ମ ଫୁଲ ଭଙ୍ଗିଗଲା, ମାଛ ଓ ଜଳ ଜନ୍ତୁ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ନିରାଶ ସୀତାଙ୍କୁ ମିତ୍ର ଭାବେ ଶୋକ କରୁଥିଲେ। ସିଂହ, ବାଘ, ମୃଗ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ଚାରିପାଖରୁ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, କ୍ରୋଧରେ ସୀତାଙ୍କ ଛାୟା ପଛରେ ଦୌଡ଼ିଲେ। ପାହାଡ଼ମାନେ ଝରଣାକୁ ମୁହଁ ଭଳି ଏବଂ ଶିଖରକୁ ହାତ ଭଳି ଉଠାଇ, ଦେଖିଲେ ସୀତା ଉଠାଇ ନେଯାଉଛନ୍ତି। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଦୁଃଖରେ ତାଙ୍କର ଚାୟା ଫିକା ହୋଇଗଲା। ଯେଉଁଠାରେ ରାବଣ ସୀତା, ରାମଙ୍କ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଅପହରଣ କରୁଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଧର୍ମ, ସତ୍ୟ, ନୀତି ଓ କରୁଣା କିଛି ନାହିଁ। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଦଳେ ଦଳେ ଶୋକ କରୁଥିଲେ, ଭୟରେ ମୁହଁ ନମାଇ, ଅପରିପକ୍ୱ ପ୍ରାଣୀମାନେ କାନ୍ଦୁଥିଲେ। ବନ ଦେବତାମାନେ ଭୟରେ କାଞ୍ଚି ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଅଶାନ୍ତ ଭାବରେ ପୁନଃପୁନଃ ଦେଖୁଥିଲେ। ସୀତା ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ “ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ!” ବୋଲି ଡାକୁଥିଲେ, ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦୁଥିଲେ—ତାଙ୍କ ଚୁଲ ଖୁଲିଯାଇଥିଲା, ଗହଣା ଖସିଯାଇଥିଲା, ଭୂମିକୁ ଦେଖୁଥିବା ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଦଶମୁଖ ରାବଣ ନିଜ ନାଶ ପାଇଁ ଧରି ନେଲେ। ସୁନ୍ଦର ଓ ଶୁଦ୍ଧ ହାସି ଥିବା ମୈଥିଳୀ, ନିଜ ପରିବାରରୁ ବିୟୋଗ ହୋଇ, ରାଘବ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଖୋଜୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ମୁହଁ ଭୟରେ ଫିକା ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଏହି ଦୁଃଖଦ ଘଟଣା ପରେ, ଏବେ ଆପଣ ଶୁଣନ୍ତୁ ଶ୍ରୀମତ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ତେପନ୍ଥ ଅଧ୍ୟାୟର କଥା। ଜନକନନ୍ଦିନୀ ମୈଥିଳୀ ଆକାଶରେ ଉଡ଼ୁଥିବା ରାବଣକୁ ଦେଖି ଗଭୀର ଦୁଃଖ, ଅତି ଆତଙ୍କ ଓ ଭୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ପାତିତ ହୋଇପଡ଼ିଲେ। କ୍ରୋଧ ଓ ଶୋକରେ ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଲାଲ ହୋଇଯାଇଥିଲା; ଅପହରଣ ହେଉଥିବା ସମୟରେ, ସୀତା ଦୁଃଖରେ ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ— “ରାବଣ, ତୁମେ ଏହି କଳଙ୍କିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଲଜ୍ଜା ଅନୁଭବ କରୁନାହିଁ? ମୁଁ ଏକା, ତୁମେ ଚୋର ଭଳି ଭଗିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛ। ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ, ମୁଁ ଜାଣିଛି, ତୁମେ ମୋତେ ଅପହରଣ କରିବା ପାଇଁ ମୋ ଭାର୍ତ୍ତାକୁ ଏକ ମୃଗ ରୂପ ଧରି ଦୂର କରିଥିଲା। ମୋତେ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଆସିଥିବା, ମୋ ଶ୍ୱଶୁରଙ୍କ ମିତ୍ର ଗୃଧ୍ର ରାଜା, ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି। ତୁମର ଶକ୍ତି ଏଠାରେ ଦେଖାଯାଉଛି, ଅଧମ ରାକ୍ଷସ, ତୁମେ ତୁମର ନାମ ଘୋଷଣା କରିଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋତେ ଜିତି ପାରିଲାନାହିଁ। ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷଙ୍କ ଜନାନୀଙ୍କୁ ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ଅପହରଣ କରିବା ପରେ, ତୁମେ କିପରି ଲଜ୍ଜା ଅନୁଭବ କରୁନାହିଁ? ଲୋକମାନେ ତୁମର କାର୍ଯ୍ୟକୁ ନିନ୍ଦା କରିବେ—ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍ଟ, ଅଧର୍ମ ଓ ନିର୍ଦୟ। ତୁମର ବୀରତ୍ୱ ଓ ଚରିତ୍ର ଉପରେ ନିନ୍ଦା; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ତୁମର ବଂଶକୁ ଲଜ୍ଜା ଦେଇଛି। ତୁମେ ଏତେ ତ୍ୱରିତ ଭାବରେ ଭଗୁଛ; କିଛି କରିପାରିବି ନାହିଁ। ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ରୁକିବା—ତୁମେ ଜୀବନ୍ତ ଫେରିପାରିବି ନାହିଁ। ତୁମର ସେନା ସହିତ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ସେ ଦୁଇ ରାଜକୁମାରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଟିକିପାରିବି ନାହିଁ। ତୁମେ ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ରର ସ୍ପର୍ଶ ସହିପାରିବି ନାହିଁ, ଯେପରି ଏକ ପକ୍ଷୀ ଅଗ୍ନିର ସ୍ପର୍ଶ ସହିପାରିବି ନାହିଁ। ନିଜ ପାଇଁ ଭଲ କର, ରାବଣ—ମୋତେ ଛାଡ଼ିଦିଅ। ମୋ ଭାର୍ତ୍ତା, ମୋ ଉପରେ ଅନ୍ୟାୟ ହେଲାରେ, ତାଙ୍କ ଭାଇ ସହିତ ତୁମର ନାଶ କରିବେ। ଯଦି ମୋତେ ଛାଡ଼ିନାହିଁ, ତାଙ୍କ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପରେ ତୁମର ନାଶ ନିଶ୍ଚିତ। ତୁମର ଏହି ଦୃଢ଼ ଇଚ୍ଛା ଅଫଳ ହେବ, କାରଣ ମୁଁ ମୋ ଭାର୍ତ୍ତା, ଦେବତା ସମ, ଦେଖିନଥିବାରୁ ଶତ୍ରୁର ଶକ୍ତି ତଳେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଜୀବନ ରଖିପାରିବି ନାହିଁ। ମୁଁ ଶତ୍ରୁର ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ମୋ ଭାର୍ତ୍ତା ବିନା ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଜୀବନ ରଖିପାରିବି ନାହିଁ; ତୁମେ ନିଜ ପାଇଁ ଭଲ କଣ, ତାହା ବିଚାର କରୁନାହିଁ। ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ଲୋକ ନିଜର ଭଲ ଅନ୍ୟାୟ କରିଥାନ୍ତି, ମୃତ୍ୟୁ ଆସିଲେ ଲୋକ ସଠିକ ଭଲ ଅନ୍ୟାୟ କରିଥାନ୍ତି। ମୁଁ ଦେଖୁଛି, ତୁମେ ମୃତ୍ୟୁର ଫାନ୍ଦ ଗଳାରେ ପଡ଼ିଛ; ଏତେ ଭୟଙ୍କର ଘଡ଼ିରେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଭୟ କରୁନାହିଁ, ନିଶାଚର। ତୁମେ ସୁନାର ଗଛ ଓ ଭୟଙ୍କର ବୈତରଣୀ ନଦୀ, ରକ୍ତର ଧାରା ଭରି ଦେଖୁଛ। ତୁମେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତରୁଆରି ପତ୍ରର ଅତି ଭୟଙ୍କର ଅରଣ୍ୟ, ତାପିତ ସୁନାର ଫୁଲ, ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବେରିଲ୍ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ ଦେଖୁଛ। ତୁମେ ଉତ୍କଟ ଲୋହା କଂଟକ ଥିବା ଶାଲ୍ମଲୀ ଗଛ ଦେଖିବ; ଏହି ମହାତ୍ମା ଉପରେ ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ତୁମେ ଫଳ ଭୁଗିବାରୁ ଏଡ଼ିପାରିବି ନାହିଁ। ତୁମେ ବିଷ ପିଇଥିବା ପରି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଟିକିପାରିବି ନାହିଁ, ନିର୍ଦୟ; ତୁମେ କାଳର ଫାନ୍ଦରେ ବନ୍ଧି ଯାଇଛ, ଯାହାକୁ କେହି ଏଡ଼ିପାରିବି ନାହିଁ। ତୁମେ କେଉଁଠି ନିଜ ପାଇଁ ଶାନ୍ତି ପାଇବ, ମୋ ଭାର୍ତ୍ତା ଭିନ୍ନ, ତାଙ୍କ ଭାଇ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ଟିକିପାରିବି ନାହିଁ?” ଏହିପରି ଦୁଃଖ ଓ କ୍ରୋଧରେ, ମୈଥିଳୀ ରାବଣଙ୍କୁ ଏଭଳି ମନ୍ତ୍ରଣା ଦେଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଦୁଃଖ ଓ ଦୃଢ଼ ବିଶ୍ୱାସ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଉପରେ ଦେଖାଇଲେ।