ସୀତାଙ୍କ ମୁହଁ, ଶୁଭ୍ର ଭାଳ ଓ ଚମକୁଥିବା କେଶରେଖା ସହିତ, ପଦ୍ମର ହୃଦୟ ପରି ନିର୍ମଳ ଓ ଦୌର୍ଲଭ୍ୟ ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ଏହି ସୌନ୍ଦର୍ୟମୟ ମୁହଁ ନିଳ ମେଘ ଆଡରୁ ବାହାରିଥିବା ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉଥିଲା। ତାଙ୍କର ମନୋହର ମୁହଁ, ଶୁଭ୍ର ଓ ନିର୍ମଳ ଦାନ୍ତ, ଆନନ୍ଦମୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଶୋଭିତ, ରାବଣଙ୍କର କୋଳରେ ଆକାଶରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲା ଓ ତାହାର ଦ୍ୱିତୀୟ ଆଲୋକରେ ଆକାଶ ଆଲୋକିତ ହେଉଥିଲା। କାନ୍ଦୁଥିବା ସୀତାଙ୍କ ମୁହଁ, ଅଶ୍ରୁ ପୋଞ୍ଚିଦେଇଛି, ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ମନୋହର ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ତାଙ୍କର ସୂକ୍ଷ୍ମ ନାକ ଓ ଲାଲ ଓଠ ଏହି ଦୁଃଖ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଶୋଭା ପ୍ରଦାନ କରୁଥିଲା, ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆକାଶକୁ ସୁନଳିଆ ଆଭାରେ ଆଲୋକିତ କରୁଥିଲା। ତଥାପି, ରାକ୍ଷସ ରାଜା ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିଚଳିତ ହୋଇଥିବା ସୀତାଙ୍କ ଶୋଭାମୟ ମୁହଁ, ରାମଙ୍କ ବିନା ଚନ୍ଦ୍ରମା ଦିନ ରେ ଯେପରି ଅନ୍ଦିଆ ହୁଏ, ସେପରି ନିର୍ମଳ ହେଉଥିଲା ନାହିଁ। ସୁନଳିଆ ମୈଥିଲୀ, ନୀଳ ଦେହୀ ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କୁ ଅଟୁଟ ଭାବେ ଧରିଥିଲେ, ସେପରି ଏକ ସୁନଳିଆ କମରପଟା ନୀଳ ହାତୀ ଉପରେ ଯେପରି ଶୋଭା ପାଏ। ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତା, ପଦ୍ମପତ୍ର ପରି ସୁନଳିଆ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଜ୍ଵଳନ୍ତ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରି ମେଘ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ। ସୀତାଙ୍କ ଅଳଙ୍କାରର ଝୁଣ୍କାର ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ରାକ୍ଷସ ରାଜା ରାବଣ ଏକ ଘନ ମେଘ ପରି ଶୁଭ୍ର ଓ ନୀଳ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡରୁ ଝରିଥିବା ଫୁଲ ଚାରିପାଖରେ ବର୍ଷା ପରି ପଡ଼ିଲା, ଏବଂ ମାଟି ଉପରେ ତଳିଗଲା। ରାବଣଙ୍କ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ସେହି ଫୁଲ ବର୍ଷା ପୂଣି ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଫେରି ଆସିଥିଲା। ଦଶମୁଖୀ ରାବଣଙ୍କ ଉପରେ ଏହି ଫୁଲ ବର୍ଷା, ମେରୁ ପର୍ବତ ଉପରେ ତାରାମାଳା ପରି ପଡ଼ିଥିଲା। ସୀତାଙ୍କ ପାଦରୁ ରତ୍ନ ଖচিত ନୂପୁର ଝରିଗଲା, ଏହା ଏକ ବିଦ୍ୟୁତ ଚକ୍ର ପରି ଚମକୁଥିଲା ଓ ମାଟି ଉପରେ ପଡ଼ିଗଲା। ତେଜସ୍ୱି ସୀତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ଗଛର କିଶଳୟରେ ଲାଲ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ସେ ନୀଳ ଦେହୀ ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କ ଶୋଭାକୁ ବଢାଇ ଦେଉଥିଲେ, ଏକ ସୁନଳିଆ କମରପଟା ହାତୀ ଉପରେ ଯେପରି ଦେଖାଯାଏ। ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କ ଭାଇ ରାବଣ, ଆକାଶରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ସିତାଙ୍କୁ ଧରି ନେଇଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସୀତା ନିଜ ତେଜରେ ଆକାଶରେ ଜ୍ଵଳିଥିବା ଏକ ବଡ଼ ଉଲ୍କା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ସୀତାଙ୍କ ଅଳଙ୍କାର, ଅଗ୍ନି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ, ଝଣ୍କାର ଶବ୍ଦ ସହିତ ଭୂମି ଉପରେ ପଡ଼ି, ଆକାଶରୁ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ତାରାମାଳା ପରି ଭାଙ୍ଗିଗଲା। ସୀତାଙ୍କ ଚୁଡ଼ାମଣି, ତାରାମଣ୍ଡଳ ମଧ୍ୟରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଚମକୁଥିଲା, ଅଂଶୁକୁ ଛାଡ଼ି ମାଟି ଉପରେ ପଡ଼ିଗଲା, ଏବଂ ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଗଗନରୁ ପୃଥିବୀକୁ ଝରିଥିବା ଗଙ୍ଗା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଅପଶକୁନ ହବାରେ ଗଛମାନଙ୍କ ଶିଖର କମ୍ପିଗଲା, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀ ଝୁଣ୍ଡ ଭରି ଉଡ଼ିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ସେମାନେ କହୁଥିଲେ, "ଭୟ କରିବେ ନାହିଁ!" ପଦ୍ମମାଳା, ତାଙ୍କର ଫୁଲ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିଲା, ମାଛ ଓ ଜଳଚର ଭୟଭୀତ ହୋଇଥିଲେ, ଏହି ସମସ୍ତେ ସହଯାତ୍ରୀ ମୈଥିଲୀଙ୍କୁ ଅନ୍ତରାତ୍ମା ଦୁଃଖରେ ଶୋକ କରୁଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ସିଂହ, ବାଘ, ମୃଗ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଏକଠା ହୋଇ, ସୀତାଙ୍କ ଛାୟାକୁ ଦେଖି ରାଗରେ ଦୌଡ଼ିଲେ। ପର୍ବତମାନେ, ତାଙ୍କର ଝରଣା ମୁଁହ ଭାବେ ଓ ଶିଖର ହାତ ଉଠାଇ, ସୀତାଙ୍କୁ ନେଇଯାଉଥିବା ସମୟରେ ଦୁଃଖରେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ। ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଉଠାଇ ନେଉଥିବା ଦେଖି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅତି ଦୁଃଖିତ ଓ ଧୂସର ଚକ୍ର ସହିତ ତାଙ୍କ ତେଜ ହରାଇଦେଲେ। ଯେଉଁଠାରେ ରାବଣ ସୀତାଙ୍କୁ ଉଠାଇ ନେଉଛନ୍ତି, ରାମଙ୍କ ବୈଦେହୀ, ସେଠି ଧର୍ମ, ସତ୍ୟ, ନୀତି ଓ ଦୟା କିଛି ଅଛି ନାହିଁ। ଏପରି ଅବସ୍ଥା ଦେଖି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଦଳେ ଦଳେ ଶୋକ କରୁଥିଲେ, ଭୟଭୀତ ଓ ମୁଖ ନମାଇ ନିଜ ସନ୍ତାନମାନେ କାନ୍ଦୁଥିଲେ। ଅରଣ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କ ଦେହ କମ୍ପାଇ, ଚିନ୍ତାଭରା ଓ ଅବାକ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପୁନିପୁନି ଦେଖୁଥିଲେ। ସୀତା, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରେ "ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ!" ବୋଲି କାନ୍ଦି, ଦୁଃଖରେ ତଳମୁଳ ହେଉଥିଲେ। ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ, ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଧରି, ତାଙ୍କ ଚୁଲ ଖୋଲିଯାଇଥିଲା, ଅଳଙ୍କାର ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଥିଲା, ବାରମ୍ବାର ଭୂମିକୁ ଦେଖି, ନିଜ ନାଶ ପାଇଁ ସୀତାଙ୍କୁ ଉଠାଇ ନେଇଯାଉଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଶୁଭ୍ର ହସ ପ୍ରଦାନ କରୁଥିବା ମୈଥିଲୀ, ନିଜ ପରିଜନ ହିନ୍ନ ହୋଇ, ଭୟରେ ମୁଖ ଧୂସର ହୋଇ, ରାଘବ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଖୋଜୁଥିଲେ। ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନ ପରେ, ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ତିରପନ୍ଚାସ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ଆକାଶରେ ଉଡ଼ୁଥିବା ରାବଣକୁ ଦେଖି, ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତା ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ବିସ୍ମିତ ଓ ଭୟଭୀତ ହୋଇପଡ଼ିଲେ। ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ରୋଷ ଓ ଅଶ୍ରୁରେ ଲାଲ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ସୀତା, ଯେଉଁ ସମୟରେ ଉଠାଇ ନେଇଯାଉଥିଲେ, ଭୟଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କୁ ଦୁଃଖରେ କହିଲେ— "ହେ ରାବଣ, ତୁମେ ଏହି କୁକୃତ୍ୟ କରି, ମୋତେ ଏକାକି ଅବସ୍ଥାରେ ଚୁରି କରି ନେଉଛ, ତୁମ ପାଖରେ ଲଜ୍ଜା ନାହିଁ କି? ନିଶ୍ଚୟ ତୁମେ ମୋତେ ଅପହରଣ କରିବାକୁ, ମରୀଚ ମୃଗ ରୂପ ଧାରଣ କରି ମୋର ପତିଙ୍କୁ ଦୂରେ ନେଇଗଲା। ମୋତେ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଆସିଥିବା, ମୋର ଶ୍ୱଶୁରଙ୍କ ବନ୍ଧୁ, ସେ ପୁରାତନ ଗୃଧ୍ର ରାଜାକୁ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ହତ୍ୟା କରିଦେଲ। ନିଶ୍ଚୟ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମର ଶକ୍ତି ଏଭଳି, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ନାମ ଦେଖାଇଲେ, ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିଲା ନାହିଁ। ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷଙ୍କ ଜନୀକୁ ଚୁରିକରି ନେଉଛ, ଏପରି କୁକୃତ୍ୟ କରି, ତୁମେ କିଭଳି ଲଜ୍ଜା ଅନୁଭବ କରୁନାହଁ? ଲୋକେ ତୁମ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ନିନ୍ଦା କରିବେ, ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିଷ୍ଠୁର ଓ ଅଧର୍ମିକ; ଏପରି ଶୂରତ୍ୱ ଓ ଚରିତ୍ର ତୁମେ ଦାବି କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଏହା ତୁମ ବଂଶକୁ ଲଜ୍ଜିତ କରିଲା। ଏବେ କ'ଣ କରିବି? ତୁମେ ଏତେ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ପଳାଉଛ, କିନ୍ତୁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଠିଆ ହେଉ, ତୁମେ ଚିରକାଳ ପାଇଁ ଫେରିପାରିବେ ନାହିଁ। ତୁମ ଦଳ ସହିତ ମଧ୍ୟ, ତୁମେ ସେ ଦୁଇ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଟିକିପାରିବେ ନାହିଁ।