ଯେତେବେଳେ ରାବଣ ଶୂନ୍ୟ ଆକାଶରେ ସୀତାଙ୍କୁ ଚୋରିକରି ନେଉଥିଲେ, ସୀତାଙ୍କ ପିତା ଜନକଙ୍କ ଜନ୍ମଦାତ୍ରୀ ମୈଥିଲୀଙ୍କ ପୀତବର୍ଣ୍ଣୀ ବସ୍ତ୍ର ଗୋଲାପୀ ରଙ୍ଗରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରଭାରେ ରକ୍ତମେଘ ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ତାଙ୍କର ଶୁଦ୍ଧ ମୁହଁ, ଯାହା ଏବେ ରାବଣଙ୍କ ଛାତିରେ ରହିଥିଲା, ରାମ ବିନା ନିର୍ମଳ ଦେଖାଯାଉନଥିଲା, ଏହା ଗୋଟିଏ ମନ୍ଦାକିନୀର ତଳ ଛାଡିଦେଇଥିବା ପଦ୍ମ ଭଳି ଦୁଃଖିତ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ତାଙ୍କର ମୁହଁ, ଯାହା ଚମକୁଥିବା ଲାଳ ମାଥା, ସୁନ୍ଦର କେଶରେଖା ଓ ପଦ୍ମର ହୃଦୟ ସଦୃଶ ନିର୍ମଳତାରେ, ନୀଳ ମେଘ ଛାଡ଼ି ଚାନ୍ଦ୍ରମା ଉଦୟ ହେଉଥିବା ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସୀତାଙ୍କ ମୁହଁ, ଯାହା ଶୁଭ୍ର ଦନ୍ତ ଓ ମନୋହର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଶୋଭିତ, ରାବଣଙ୍କ ଛାତିରେ ଆରାମ କରୁଥିଲା, ଆକାଶରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହେଉଥିଲା। ତାଙ୍କର ଅଶ୍ରୁବିନ୍ଦୁ ମୁଛିଦିଆ ମୁହଁ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ସଦୃଶ ମନୋହର, ସୁନ୍ଦର ନାକ ଓ ରକ୍ତିମ ଓଠରେ ଶୋଭିତ, ଆକାଶରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦୀପ୍ତିରେ ଚମକୁଥିଲା। ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପୀଡିତ ହୋଇଥିବା ଏହି ସୁନ୍ଦର ମୁହଁ, ରାମ ବିନା ଦୀପ୍ତି ହରାଇଥିଲା, ଦିନରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ନିର୍ମଳତା ହରାଇଯାଇଥିଲା। ସୁବର୍ଣ୍ଣ ବର୍ଣ୍ଣୀ ମୈଥିଲୀ, କଳାବର୍ଣ୍ଣୀ ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କୁ ଆଁକୁଠି ଧରିଥିଲେ, ସେ ଏକ ନୀଳ ହାତୀ ଉପରେ ସୁନା ମେଖଳା ଭଳି ଚମକୁଥିଲେ। ଜନକନନ୍ଦିନୀ, କମଳ ସଦୃଶ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦେହରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ରାବଣଙ୍କ ଶରୀରରେ ଗଜୁର ମେଘ ଭିତରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ପରି ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଅଳଙ୍କାର ଦୀପ୍ତି ଦେଖିବା ଯୋଗ୍ୟ ଥିଲା। ସୀତାଙ୍କ ଅଳଙ୍କାରର ଶବ୍ଦରେ, ରାବଣ ଏକ ଘନ ମେଘ ଭଳି କଳା ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡରୁ ଖସିପଡ଼ୁଥିବା ଫୁଲ ଆକାଶରୁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିଲା, ଏହି ଫୁଲ ଝରଣା ରାବଣଙ୍କ ତ୍ୱରାରେ ଚାରିପଟେ ବିକିରଣ ହେଉଥିଲା, ଏବଂ ପୁନି ଦଶମୁଖୀଙ୍କୁ ଆସି ପହଞ୍ଚୁଥିଲା। ଫୁଲ ଝରଣା ଏପରି ଭାବରେ ରାବଣଙ୍କୁ ଅଲଙ୍କୃତ କରୁଥିଲା, ଯେପରି ନିର୍ମଳ ତାରାମାଳା ମେରୁ ପର୍ବତକୁ ଅଲଙ୍କୃତ କରେ। ବୈଦେହୀଙ୍କ ପାଦରୁ ଏକ ମଣିମୟ ପାୟଲ ଖସିପଡ଼ି ଭୂମିରେ ଚମକୁଥିଲା, ଏହା ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଚକ୍ର ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସୀତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ନବପଲ୍ଲବ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ତିମ ହୋଇଥିଲା, ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ରାବଣଙ୍କ ଦେହର ଶୋଭାକୁ ବଢ଼ାଇ ଦେଉଥିଲା, ଯେପରି ହାତୀ ଶାଳାରେ ସୁନା ମେଖଳା ଚମକେ। ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କ ଭାଇ, ଆକାଶରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ନିଜ ଦୀପ୍ତିରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ସୀତାଙ୍କୁ ଧରିଥିଲେ, ସେ ଏକ ତୀବ୍ର ଧୂମକେତୁ ଭଳି ଆକାଶରେ ଚମକୁଥିଲେ। ସୀତାଙ୍କ ଅଳଙ୍କାର, ଅଗ୍ନି ସଦୃଶ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ତଳକୁ ଖସି ଚିକ୍କଣ ଶବ୍ଦ କରୁଥିଲା, ଏହି ଅଳଙ୍କାର ଅନେକ ତାରା ଭଳି ଆକାଶରୁ ଖସିଗଲା। ତାଙ୍କ ଗଳାର ହାର, ତାରାମଣ୍ଡଳର ଅଧିପତି ଚନ୍ଦ୍ରମା ଭଳି ଚମକୁଥିଲା, ଦୁଇ ଅଂଶୁ ମଧ୍ୟରୁ ଖସି ଯାଉଥିବା ବେଳେ ଗଙ୍ଗା ଆକାଶରୁ ପୃଥିବୀକୁ ତଳକୁ ଆସୁଥିବା ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଅଶୁଭ ପବନରେ ବୃକ୍ଷମୂଳ ଉପରେ ବିକ୍ଷୁବ୍ଧ ହୋଇ ନାନା ପକ୍ଷୀ ଝୁଣ୍ଡ ଭରି ଉଡ଼ୁଥିଲେ, ସେମାନେ ମାନେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ—"ଭୟ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ!" ଜଳ ନିମ୍ନ ତଳର ପଦ୍ମ ଫୁଲ ମୁଝିଯିବାରୁ, ମାଛ ଓ ଜଳଚର ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ସମସ୍ତେ ନିରାଶ ହୋଇଥିବା ମୈଥିଲୀଙ୍କୁ ଶୋକ କରୁଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ସିଂହ, ବାଘ, ହରିଣ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଏକଠା ହୋଇ, ରାଗରେ ସୀତାଙ୍କ ଛାୟା ପଛୁଆଁ ଦେଉଥିଲେ। ପର୍ବତମାନେ ତାଙ୍କର ଝରଣା ମୁଁହ ଭଳି ଓ ଚୂଡ଼ା ହାତ ଭଳି ଉଠାଇ, ସୀତାଙ୍କ ଅପହରଣ ଦେଖି ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ। ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଏପରି ଭାବରେ ନେଉଥିବା ଦେଖି ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଣ୍ଡଳ ଦୁଃଖିତ ଓ ନିର୍ବଳ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଯେଉଁଠାରେ ରାବଣ ସୀତାଙ୍କୁ ଅପହରଣ କରୁଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ଧର୍ମ, ସତ୍ୟ, ନୀତି, ଦୟା କିଛି ରହିଲା ନାହିଁ। ଏପରି ଦୁଃଖଦ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଦଳେ ଦଳେ ଶୋକ କରୁଥିଲେ, ଛୋଟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଭୟଭୀତ ଓ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ କାନ୍ଦୁଥିଲେ। ବନଦେବତାମାନେ ଭୟରେ କମ୍ପିତ ଦେହରେ, ଭୟଭୀତ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପୁନିପୁନି ଦେଖୁଥିଲେ। ସୀତା, ଉଚ୍ଚସ୍ୱରେ "ରାମ! ଲକ୍ଷ୍ମଣ!" ବୋଲି କାନ୍ଦୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର କ୍ଷୁଦ୍ର ସ୍ୱରେ ଦୁଃଖ ଭରା ଚିତ୍କାର ହେଉଥିଲା। ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ, ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଧରି, ତାଙ୍କ ଅଳଙ୍କାର ବିଖଣ୍ଡିତ ଓ କେଶ ବିକ୍ଷୁବ୍ଧ, ତଳକୁ ଚାହିଁ, ନିଜ ନାଶ ପାଇଁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ସେ ସମୟରେ ସୁନ୍ଦର ମୈଥିଲୀ, ନିଜ ବନ୍ଧୁବନ୍ଧବ ହରାଇ, ରାଘବ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଖୋଜୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଭୟରେ ଶୁଷ୍କ ଓ ଦୁଃଖିତ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏଉଁପରି ଦୃଶ୍ୟ ଅନ୍ତେ, ଶ୍ରୀମଦ୍ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ତିରପନ୍ଥି ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଏବେ ମୈଥିଲୀ ଜନକନନ୍ଦିନୀ ଆକାଶରେ ଉଡ଼ୁଥିବା ରାବଣକୁ ଦେଖି ଭୟ ଓ ଦୁଃଖରେ ବିକ୍ଳ ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ରୋଷ ଓ ଅଶ୍ରୁରେ ରକ୍ତିମ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ସୀତା ଦୁଃଖ ଭରା ହୃଦୟରେ ଭୟଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା ରାକ୍ଷସ ରାଜା ରାବଣଙ୍କୁ କହିଲେ—"ହେ ଦୁଷ୍ଟ, ତୁମେ ଏପରି କୁକାର୍ଯ୍ୟ କରି ଲଜ୍ଜା ଅନୁଭବ କରୁନାହାଁ? ଏକା ଥିବା ମୋତେ ଚୋରାଭଳି ଚୋରିକରି ନେଉଛ? ନିଶ୍ଚୟ, ତୁମେ ମୋତେ ଅପହରଣ କରିବା ପାଇଁ ମୋ ସ୍୵ାମୀଙ୍କୁ ମୃଗ ରୂପ ଧରି ଦୂରେ ନେଇଯାଇଥିଲ। ମୋତେ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଯିଏ ଉଠିଥିଲେ, ସେଇ ଜଟାୟୁ, ମୋ ଶ୍ଵଶୁରଙ୍କ ବନ୍ଧୁ, ସେଉଁଠି ତୁମେ ମାରିଦେଇଛ। ତୁମର ଶକ୍ତି ତ ଏହିଁ, ନିମ୍ନ ରାକ୍ଷସ, ନାମ ଘୋଷଣା କରି ମୋ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ ନାହିଁ। ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଚୁପଚାପ ଅପହରଣ କରି, ଏପରି ଅଧମ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, କିପରି ଲଜ୍ଜା ଅନୁଭବ କରୁନାହାଁ? ଲୋକେ ତୁମ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ନିନ୍ଦା କରିବେ, ଏହି କ୍ରୂର ଅଧର୍ମ ତୁମେ ତୁମର ପ୍ରାକ୍ରମର ଗର୍ବ କରିଥିଲେ। ତୁମର ପ୍ରାକ୍ରମ ଓ ଚରିତ୍ର ଉପରେ ଅପବାଦ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ତୁମର କୁଳକୁ ଅପମାନିତ କରିଦେଲା। କି କରିବି? ତୁମେ ଏତେ ତ୍ୱରାରେ ଯାଉଛ, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ରୁହ, ଆମ ସାମ୍ନାରେ ଆସ, ତୁମେ ଜୀବନ୍ତ ଫେରିପାରିବ ନାହିଁ।