ଜଟାୟୁ ଭୂମିରେ ପଡିଛି, ରକ୍ତରେ ଭିଜିଥିବା ଦେହ ଦେଖି, ବୈଦେହୀ ସୀତା ଦୁଃଖରେ ଭରି, ନିଜ ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁକୁ ଦେଖିବା ପରି ଶୀଘ୍ର ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଝାପିଲେ। ଲଙ୍କାର ଶାସକ ରାବଣ ଭୂମିରେ ଅନ୍ଧକାର ମେଘ ପରି ଜଟାୟୁଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କର ଛାତି ଫିକା ହୋଇଯାଇଛି, ଶକ୍ତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏକ ଅଗ୍ନି ଶମିତ ହୋଇଯାଇଥିବା ଦେଖିବା ପରି ଶୟାନ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛନ୍ତି। ସୀତା, ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଚମକୁଥିବା ମୁହଁ ନେଇ, ରାବଣଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଭୂମିରେ ପଡିଥିବା ପକ୍ଷୀକୁ ପୁନି ଆଲିଂଗନ କରି, ଜନକନନ୍ଦିନୀ ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିଲେ। ଏଠିଠାରେ ଆରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ଅବିଶ୍ରାମ ଗୌରବମୟ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ପ୍ରଭାବ ଅନୁସୂଚିତ ହେଉଛି। ସୀତା, ସ୍ତ୍ରୀମାନ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହତ ଶବଦ୍ଧ ଜଟାୟୁଙ୍କୁ ଦେଖି, ଗଭୀର ବିଷାଦରେ ବିଲାପ କରିଲେ। ସେ ଚିନ୍ତା କଲେ— ଲୋକଙ୍କ ଜନ୍ମ ଓ ବିପଦରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାଗ୍ୟ ଅନୁସାରେ ନିମିତ୍ତ, ସ୍ୱପ୍ନ, ପକ୍ଷୀ ଓ ପଶୁଙ୍କ ଚିତ୍କାର ଦେଖାଯାଏ। ସୀତା ଚିନ୍ତା କଲେ, "ରାମ, ତୁମେ ତୁମର ମହା ବିପଦ ଜାଣନାହାଁ; କକୁତ୍ସ୍ଥ ସଂତାନ, ପଶୁ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ମୋ ପାଇଁ ଦୌଡ଼ୁଛନ୍ତି।" "ଏହି ପକ୍ଷୀ, ଦୟାରେ ଆଗ୍ରହୀ, ମୋତେ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଆସିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ମୋ ଦୁଃଖରେ ଏବେ ଭୂମିରେ ହତ ହୋଇ ପଡ଼ିଛନ୍ତି।" ବିଭୀତି ଭିତ ମହିଳା, "ମୋତେ ରକ୍ଷା କର, କକୁତ୍ସ୍ଥ! ଲକ୍ଷ୍ମଣ!" ବିନତି କରି, ନିକଟରେ କିଏ ଶୁଣିପାରିବ ଭାବରେ ଚିତ୍କାର କଲେ। ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ମାଲା ଓ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧିଥିବା ସୀତା, ପରିତ୍ୟକ୍ତା ପରି ବିଲାପ କରୁଥିବାବେଳେ, ରାକ୍ଷସ ନାୟକ ରାବଣ ବୈଦେହୀ ଉପରେ ଝାପିଲେ। ସୀତା, ମହା ବୃକ୍ଷକୁ ଆଲିଂଗନ କରୁଥିବା ଲତା ପରି, ପୁନିପୁନି କାନ୍ଦି କହିଲେ, "ମୋତେ ଛାଡ଼, ମୋତେ ଛାଡ଼!" କିନ୍ତୁ ରାକ୍ଷସନାୟକ ତାଙ୍କୁ ଧରି ନେଲେ। ଅରଣ୍ୟରେ "ରାମ! ରାମ!" ଚିତ୍କାର କରୁଥିବା ସୀତା, ରାମ ବିନା ଦୁଃଖରେ, ମୃତ୍ୟୁ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ରାବଣ ତାଙ୍କୁ କେଶ ଧରି ଉଠାଇ ନେଲେ, ଜଣେ ଜୀବନ ଶେଷ ହେଉଥିବା ପରି। ବୈଦେହୀ ଅପହୃତ ହେବା ସମୟରେ, ଚଳଚଳ ଓ ଅଚଳ ଜଗତ ଅନ୍ୟାୟରେ ବିପ୍ଳବ ହୋଇଗଲା, ଗଭୀର ଅନ୍ଧକାର ହେଲା। ସେଠି ପବନ ବହୁନାହିଁ, ରବି ତାହାର ଚମକ ହରାଇଦେଲା, ଦେବଗଣ ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ସୀତାଙ୍କୁ ଅପହୃତ ଦେଖିଲେ। ଏ ସମୟରେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବ୍ରହ୍ମା ଘୋଷଣା କଲେ, "କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହେଲା," ଓ ବଡ଼ ଋଷିମାନେ ଆନନ୍ଦ ଓ ଦୁଃଖରେ ମିଶିଗଲେ। ସୀତାଙ୍କୁ ରାବଣ ଅପହୃତ କରୁଥିବା ଦେଖି, ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟର ଅତିଥିବା ଜଣେ ରାବଣଙ୍କ ବିନାଶ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଅନୁଭବ କଲେ। ରାବଣ, ରାକ୍ଷସ ନାୟକ, ଦୁଃଖରେ "ରାମ!" "ଲକ୍ଷ୍ମଣ!" ଚିତ୍କାର କରୁଥିବା ସୀତାକୁ ନେଇ ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ିଗଲେ। ଏହି ମୂର୍ତ୍ତିମତ୍ତା ରୂପରେ, ସୀତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ଉତ୍ତାପିତ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପରି ଚମକୁଥିଲା, ରଙ୍ଗିନ ପୀତ ଚୀର ପିନ୍ଧିଥିଲେ; ମେଘ ମଧ୍ୟରେ ତିରିନିଅ ଚମକିଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ସୀତାଙ୍କ ପୀତ ଚୀର ଆକାଶରେ ଫୁଲିଥିବା, ରାବଣକୁ ଅଧିକ ଚମକୁଥିବା ପରି କରିଦେଲା, ଅଗ୍ନିରେ ଜ୍ୱଳିଥିବା ପାହାଡ଼ ପରି। ସେଠିଠାରେ, ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ତ୍ରୀ ଦେହରୁ ମନ୍ଦାର ଫୁଲ ପତ୍ର ରାବଣ ଉପରେ ପଡ଼ିଲା। ସୀତାଙ୍କ ପୀତ ଚୀର ଆକାଶରେ ଫୁଲିଥିବା, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପରି ଚମକୁଥିଲା, ରବି ପରି ରଙ୍ଗ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଲାଲ ମେଘ ରବି ଆଲୋକରେ ଚମକୁଥିବା ପରି। ସୀତାଙ୍କ ଶୁଦ୍ଧ ମୁହଁ, ରାବଣଙ୍କ ଆକାଶରେ ଆଲିଂଗନରେ, ରାମ ବିନା ଚମକୁନାହିଁ, ମଣ୍ଡୁ ନାହିଁ ତରେ ହୋଇଯାଉଥିବା ପଦ୍ମ ପରି। ସୁନ୍ଦର ଫୋରହେଡ଼, ଚମକୁଥିବା କେଶରେଖା, ଅପରିଚ୍ଛିନ୍ନ ପଦ୍ମ ହୃଦୟ ପରି ମୁହଁ, ନୀଳ ମେଘ ମଧ୍ୟରୁ ଚନ୍ଦ୍ର ଉଦୟ ହେଉଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସୁନ୍ଦର ଦନ୍ତ, ଚମକୁଥିବା ଅଖଣ୍ଡ ଧଳା, ଲାଲ ଅଖି, ରାବଣଙ୍କ ଆକାଶରେ ଆଲିଂଗନରେ, ମୁହଁ ଚମକୁଥିଲା। କାନ୍ଦୁଥିବା ମୁହଁ, ଅଶ୍ରୁ ମୁଛି, ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ମନୋହର, ଅତି ସୁନ୍ଦର ନାକ ଓ ଲାଲ ଓଠ, ଆକାଶରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରଙ୍ଗରେ ଚମକୁଥିଲା। ରାକ୍ଷସ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ହେଉଥିବା ଉତ୍ତେଜନାରେ, ସୀତାଙ୍କ ମୁହଁ ରାମ ବିନା ଚମକୁନାହିଁ, ଦିନରେ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି। ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରଙ୍ଗରେ ଚମକୁଥିବା ବୈଦେହୀ, ନୀଳ ଦେହର ରାକ୍ଷସ ନାୟକ ଉପରେ ଆଲିଂଗନ କରି, ସୁବର୍ଣ୍ଣ କମରବନ୍ଧ ପରି ନୀଳ ହାତୀ ଉପରେ ଚମକୁଥିଲେ। ଜନକନନ୍ଦିନୀ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ପଦ୍ମପରି ଚମକୁଥିବା, ରାବଣ ଭିତରେ ଲାଲ ଚମକିଥିବା ତିରିନିଅ ପରି ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ। ବୈଦେହୀଙ୍କ ଅଳଙ୍କାରର ଶବ୍ଦରେ, ରାକ୍ଷସ ନାୟକ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଅନ୍ଧକାର ମେଘ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ସୀତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡୁରୁ ଫୁଲ ଝରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ି, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବିକିର୍ଣ୍ଣ ହେଲା। ଏ ଫୁଲ ଝରା ରାବଣଙ୍କ ଗତିରେ ଖଣ୍ଡିଯାଇ, ପୁନି ଦଶମୁଖ ଉପରେ ଫେରି ଆସିଲା। ଏହି ଫୁଲ ଝରା, ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କ ଭାଇ ଉପରେ ବର୍ଷା ହେଲା, ମେରୁ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ତାରାମାଳା ପରି। ବୈଦେହୀଙ୍କ ପାଦରୁ ରତ୍ନ ଅଳଙ୍କାରିତ ଗୁଂରି, ବିଦ୍ୟୁତ ପରି ଚମକୁଥିବା, ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା। ବୈଦେହୀ, ତରୁଣ ଶାଖାର ଶୋଭାରେ ଅଙ୍ଗ ଲାଲ ହୋଇଥିବା, ନୀଳ ଦେହର ରାକ୍ଷସ ନାୟକର ଶୋଭାକୁ ବଢ଼ାଇଲେ, ହାତୀ ଶାଳାରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ କମରବନ୍ଧ ପରି। ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କ ଭାଇ, ଆକାଶରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ସୀତାଙ୍କୁ ଧରି ନେଲେ, ସେ ନିଜ ଚମକରେ ଆକାଶରେ ବଡ଼ ତାରା ପରି ଚମକୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଅଳଙ୍କାର, ଅଗ୍ନି ପରି ଚମକୁଥିବା, ଭୂମିରେ ଗଡ଼ିଗଡ଼ି ପଡ଼ି, ଅକ୍ଷୟ ତାରାମାଳା ପରି ଭାଙ୍ଗିଗଲା। ମୁଦ୍ରା, ତାରାମାଳା ପରି ଚମକୁଥିବା, ତାଙ୍କ ଉରୋଦ୍ୱୟ ମଧ୍ୟରୁ ଖସି, ଭୂମିରେ ପଡ଼ି, ଗଙ୍ଗା ଆକାଶରୁ ପୃଥିବୀକୁ ନମିଥିବା ପରି ଚମକୁଥିଲା। ବୃକ୍ଷମାନେ, ଅଶୁଭ ପବନରେ ଶିଖର ହିଳାଇ, ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀ ଦଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, "ଭୟ କରନି!" ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ। ପଦ୍ମମାନେ, ତାଙ୍କ ଫୁଲ ନଷ୍ଟ ହୋଇ, ମାଛ ଓ ଜଳଜନ୍ତୁ ଭୟରେ, ମୈଥିଳୀ ସହ ଦୁଃଖରେ ବିଲାପ କରୁଥିଲେ, ନିରାଶାରେ ସହଚରୀକୁ ହରାଇବା ପରି। ଏବେ, ସିଂହ, ବାଘ, ହରିଣ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଏକଠା ହୋଇ, ସୀତାଙ୍କ ଛାୟା ପଛରେ ରାଗରେ ଦୌଡ଼ିଲେ।