ରାବଣଙ୍କ ପଛରେ ତାଙ୍କ ଠୁଣ୍ଡି ଦେଇ ଦବାଇ, ଜଟାୟୁ ତାଙ୍କ ନଖ, ପଖା ଓ ଠୁଣ୍ଡିରେ ରାବଣଙ୍କ କେଶ ଉଖିଡ଼ିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏହିପରି ପୁନି ପୁନି ଆକ୍ରମଣରେ, ଗୃଧ୍ରରାଜଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିରନ୍ତର ଯନ୍ତ୍ରଣା ପାଇ ରାକ୍ଷସ ରାବଣଙ୍କ ଅପର ଫଟିଗଲା ଓ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ। ରାବଣ, ବାମ ଜଂଘାରେ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଧରି, କ୍ରୋଧ ରେ ଆନ୍ଧା ହୋଇ, ଦୁଃଖିତ ଜଟାୟୁଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପାଣି ଦେଇ ଆଘାତ କଲେ। କିନ୍ତୁ ପକ୍ଷୀରାଜ ଜଟାୟୁ ଚତୁରତାରେ ଏହି ଆଘାତକୁ ଅଟଳ କରି, ତାଙ୍କ ଠୁଣ୍ଡିରେ ରାବଣଙ୍କ ବାମ ପକ୍ଷର ଦଶଟି ବାହୁ ଉଖିଡ଼ିଦେଲେ। ଯେଉଁ ବାହୁଗୁଡ଼ିକୁ କେବଳ ମାତ୍ର ଉଖିଡ଼ାଯାଇଥିଲା, ତେବେ ସେଗୁଡ଼ିକ ତୁରନ୍ତ ଫେରି ବଢ଼ିଆସିଲା, ଶରୀର ମଧ୍ୟରୁ ବିଷ ଝରିବାରେ ଅଗ୍ନିଶିଖା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ମାନେ ମଣ୍ଡ ଦୁଃଖରୁ ବାହାରୁଥିବା ସର୍ପ ପରି। ଏହିପରି କ୍ରୋଧରେ ଭରିଯାଇ, ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ ସୀତାଙ୍କୁ ପଛକୁ ଫିଙ୍କିଦେଇ, ଜଟାୟୁଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ହାତ ଓ ପାଏ ଭୟଙ୍କର ଆଘାତ କଲେ। ଏହିପରେ, ରାକ୍ଷସମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ପକ୍ଷୀମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମଧ୍ୟରେ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ଲଢ଼ୁଥିବା ଜଟାୟୁଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ, ରାବଣ ତାଙ୍କ ତାଲୱାର ଉଦ୍ଧାର କରି, ପକ୍ଷୀରାଜଙ୍କ ପଖା, ପାଉଁ ଓ ପାର୍ଶ୍ୱ କାଟିଦେଲେ। ରାକ୍ଷସଙ୍କ ଏହି କ୍ରୂର କାର୍ଯ୍ୟରେ, ଜଟାୟୁଙ୍କ ପଖା ଛିଣ୍ଡାଯିବା ସହିତ, ସେ ମହାପକ୍ଷୀ ଜୀବନ ହରାଇ ଧରାପତିତ ହେଲେ। ଏପରି ରକ୍ତରେ ଭିଜା ଜଟାୟୁ ଭୂମିରେ ଛଟପଟାଉଥିବା ଦେଖି, ବୈଦେହୀ ଅତି କ୍ଷୁଦ୍ର ହୃଦୟରେ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ବନ୍ଧୁ ପରି ଧାଇଁଗଲେ। ଲଙ୍କାପତି ରାବଣ, ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା, ଘନ ମେଘ ପରି କଳା, ଛାତି ଫିକା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଅଗ୍ନିଶିଖାରେ ଶାନ୍ତ ହୋଇଥିବା ଅଗ୍ନି ପରି ଅଚଳ ଥିବା ଜଟାୟୁଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ତାପରେ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଚମକୁଥିବା ମୁହଁ ଥିବା ସୀତା, ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା ଏହି ପକ୍ଷୀକୁ ଆଉଥରେ ବାହୁଡ଼େଇ ହୃଦୟବିଦାରକ ଭାବେ କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି ତାଙ୍କୁ ଅଳିଙ୍ଗନ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ତୁମେ ଶୁଣ, ମହାନ୍ୟ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ବାଉନ୍ତିଶ ଷଷ୍ଠି ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଏବେ, ସୀତା, ସ୍ତ୍ରୀମାନ୍ୟମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠା, ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହତ ହୋଇଥିବା ଗୃଧ୍ରରାଜଙ୍କୁ ଦେଖି ଗଭୀର ଶୋକରେ ବିଳାପ କରିଲେ। ସେ କହିଲେ, "ଲକ୍ଷଣ, ସ୍୵ପ୍ନ, ଚିହ୍ନ, ଓ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଚିତ୍କାର ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ମଣିଷମାନଙ୍କ ଭାଗ୍ୟର ଶୁଭ ଅଶୁଭ ଘଟଣା ପ୍ରକାଶ କରେ। ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ, ରାମ, ତୁମେ ଏହି ବିପଦ ଜଣାନାହ, ମୋ ପାଇଁ ପଶୁପକ୍ଷୀମାନେ ଦୌଡ଼ୁଛନ୍ତି। ଏହି ପକ୍ଷୀ ଦୟାବଶତଃ ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କରିବାକୁ ଆସିଥିଲେ, ମୋ ଦୃଢ଼ ଅଭାଗ୍ୟରେ ଏବେ ଭୂମିରେ ହତ ହୋଇଛନ୍ତି।" ସେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଚିତ୍କାର କଲେ, "ଏଇ କକୁତ୍ସ୍ଥ ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ମୋତେ ବଞ୍ଚାଅ!" ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡର ମାଳା ଓ ଅଳଙ୍କାର ବିଖରା, ଅନାଥ ପରି କାନ୍ଦୁଥିବା ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ରାକ୍ଷସେଶ୍ୱର ରାବଣ ବୈଦେହୀଙ୍କ ଦିଗରେ ଧାଇଁଗଲେ। ଏହାପରେ, ବଡ଼ ବୃକ୍ଷକୁ ଲତା ଯେପରି ଲାଗିଯାଏ, ସୀତା ତାଙ୍କୁ ଧରି ବା ଛାଡ଼ିଦିଅ, ଛାଡ଼ିଦିଅ ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ରାକ୍ଷସପତି ତାଙ୍କୁ ଦଳି ଧରିଲେ। ଅରଣ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ, "ରାମ! ରାମ!" ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରୁଥିବା, ରାମ ବିନା ବିୟୋଗିନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁ ସ୍ୱରୂପ ରାବଣ କେଶ ଧରି ଉଠାଇ ନେଲେ। ଏହି ଅନ୍ୟାୟ ଘଟିବା ସହିତ, ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତ ଅନ୍ୟାୟରେ ଲିପ୍ତ ହେଲା, ଘନ ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକିଗଲା। ତାହା ସମୟରେ, ବାୟୁ ଚାଲିଲା ନାହିଁ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟର ତେଜ ହରାଇଗଲା, ଦେବମାନେ ତାଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ସୀତାଙ୍କ ଅପହରଣ ଦେଖିଥିଲେ। ତେବେ, ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, "କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହେଲା," ଏବଂ ସେଇ ମହାମୁନିମାନେ ଆନନ୍ଦ ଓ ଦୁଃଖରେ ଭରିଗଲେ। ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟବାସୀମାନେ ଏହା ଦେଖି, ଏବଂ ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ରାବଣଙ୍କ ବିନାଶ ନିଶ୍ଚିତ ବୋଲି ଅନୁଭବ କଲେ। କିନ୍ତୁ ରାକ୍ଷସପତି ରାବଣ, ବୈଦେହୀଙ୍କୁ "ରାମ! ଲକ୍ଷ୍ମଣ!" ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରୁଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଆକାଶକୁ ଉଠାଇ ନେଲେ। ତାଙ୍କ ଦେହ ତାପିଥିବା ସୁଉନ୍ନତ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ପରି ଚମକୁଥିଲା, ହଳଦିଆ ପିତାମ୍ବର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ମେଘ ମଧ୍ୟରେ ଚମକୁଥିବା ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରି ଦେଖାଉଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପିତାମ୍ବର ଆକାଶରେ ଫଡ଼ିଉଥିଲା, ଏହା ରାବଣଙ୍କୁ ଅଧିକ ଚମକୁଥିବା ପର୍ବତରେ ଅଗ୍ନି ପରି ଦେଖାଉଥିଲା। ସେଇ ଶୁଭ୍ରା ମହିଳାଙ୍କ ଦେହରୁ ଗନ୍ଧ ମାଟି ରଙ୍ଗା ପଦ୍ମପତ୍ର ରାବଣଙ୍କ ଉପରେ ପଡ଼ିଥିଲା। ତାଙ୍କ ପିତାମ୍ବର ଆକାଶରେ ସୂର୍ଯ୍ୟପ୍ରଭା ପରି ଚମକୁଥିଲା, ଲାଲ ମେଘ ଉପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଭା ପରି ଦେଖାଉଥିଲା। ତାଙ୍କ ଶୁଦ୍ଧ ମୁହଁ ରାବଣଙ୍କ ଆଘାତରେ ଆକାଶରେ ତାଙ୍କ ଜଂଘାରେ ରହିଲେ, କିନ୍ତୁ ରାମ ବିନା ଏହା ପଦ୍ମ ତଣ୍ଡ ବିନା ପଦ୍ମ ପରି ଚମକୁନଥିଲା। ତାଙ୍କ ମୁହଁ, ଶୁଭ୍ର ଲଳାଟ, ଚମକୁଥିବା କେଶ ରେଖା, ଅପରିମଳ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ନୀଳ ମେଘ ମଧ୍ୟରୁ ଉଦୟ ହେଉଥିଲା। ତାଙ୍କ ଶୁଭ୍ର ଦାନ୍ତ, ଚମକୁଥିବା ଦୃଷ୍ଟି, ରାବଣଙ୍କ ଜଂଘାରେ ଅପରିମଳ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଚମକୁଥିଲା। କାନ୍ଦିବା ମୁହଁ, ଅଂଶୁ ମୁଛିଦିଆ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ମଧୁର, ସୁନ୍ଦର ନାକ ଓ ରକ୍ତିମ ଓଠ ଆକାଶରେ ସୁନା ଚମକ ଦେଉଥିଲା। ରାକ୍ଷସପତି ଦ୍ୱାରା ହେଲାଇ ଏହି ମୁହଁ ରାମ ବିନା ଦିନର ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଚମକୁନଥିଲା। ଏହି ସୁନା ବର୍ଣ୍ଣ ମୈଥିଲୀ, କଳା ଦେହୀ ରାକ୍ଷସପତିକୁ ଗଳାବନ୍ଧ ପରି ଶୋଭା ଦେଉଥିଲେ। ଜନକନନ୍ଦିନୀ, କମଳ ପରି ସୁନା ଚମକୁଥିବା, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଳଙ୍କାରରେ ମେଘ ମଧ୍ୟରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରି ରାବଣ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ବୈଦେହୀଙ୍କ ଅଳଙ୍କାରର ଶବ୍ଦରେ, ରାକ୍ଷସପତି ଘନ ମେଘ ପରି ଶୁଭ୍ର ଓ କଳା ଦେଖାଉଥିଲେ। ସୀତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡର ଫୁଲ ଝଡ଼ି ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଉଥିଲା, ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ସେଇ ଫୁଲ ଚାରିପଟେ ବିକିରଣ ହେଉଥିଲା, ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକ ଫେରି ଦଶମୁଖୀ ଭିତରକୁ ଯାଉଥିଲା।