ଏହି ସମୟରେ ପଖିରାଜା ଜଟାୟୁ, ତୀବ୍ର ଯୁଦ୍ଧରେ ରାବଣଙ୍କ ଧାରାବାହିକ ବାଣ ବର୍ଷାକୁ ସହିଲେ। ସେ ନିଜର ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଏବଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ନଖ ଦ୍ୱାରା ରାବଣଙ୍କ ଶରୀରରେ ଅନେକ ଗଭୀର ଆଘାତ କରିଦେଲେ। ଏହାରେ ରାବଣ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଭରିଯାଇ, ଦଶଟି ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡ ସମ ଭୟଙ୍କର ବାଣ ଧରି ଶତ୍ରୁ ନାଶ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଛାଡ଼ିଲେ। ସେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ସିଧା ଏବଂ ପ୍ରବଳ ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ ଜଟାୟୁଙ୍କ ଦେହରେ ବୃହତ୍ତର ଆଘାତ କରିଦେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ରାକ୍ଷସ ରଥରେ ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ଷୁ ସହିତ ଜାନକୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ଜଟାୟୁ ସେ ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ ଅବହେଳା କରି ରାବଣଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ପ୍ରଭାଶାଳୀ ଏହି ବୃଦ୍ଧ ପଖିରାଜା ନିଜର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପାଦ ଦ୍ୱାରା ରତ୍ନଖଚିତ ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ଭାଣ୍ଡକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ। ଏଥିରେ ରାବଣ ଆଗ୍ରହରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ ଆଉ ଏକ ଧନୁଷ ଧରି, ଶତ-ଶତ ବାଣ ବର୍ଷା କଲେ। ବାଣରେ ଢାକାଯାଇଥିବା ଜଟାୟୁ ଏମିତି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ ଯେପରି, ସେ ନିଜ ଗୁହାରେ ପହଞ୍ଚିଯାଇଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ସେ ନିଜ ପାଖ ଓ ପଙ୍ଖ ଦ୍ୱାରା ସେଠାରୁ ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ ଝାଡ଼ିଦେଲେ, ଏବଂ ପୁଣି ରାବଣଙ୍କ ମହାଧନୁଷକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ। ରାବଣଙ୍କ ଅଗ୍ନିସମ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ବର୍ଷାକୁ ମଧ୍ୟ ସେ ନିଜ ପଙ୍ଖ ଦ୍ୱାରା ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ କରିଦେଲେ। ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଜଟାୟୁ ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ରୁତ ଦିବ୍ୟ ଘୋଡ଼ାଗୁଡ଼ିକୁ, ଯେଉଁଠାରେ ସୁନା ଆବରଣ ଓ ରାକ୍ଷସମୁଖ ଥିଲା, ପଡ଼ିଦେଲେ। ପୁଣି ସେ ତିନିଟି ପତାକା ଥିବା, ଇଚ୍ଛାମତେ ଚାଲୁଥିବା, ଅଗ୍ନିସମ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଓ ରତ୍ନମଞ୍ଜୁଷା ଶୋଭିତ ରଥକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ। ଏହି ପରେ ସେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ସମ ଚମକୁଥିବା ଛତା, ବିଶେଷ ପଙ୍ଖା ଓ ଏହାକୁ ଧରିଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ ଉଲଟିଦେଲେ। ଏଥିରେ ଜଟାୟୁ ନିଜ ଚଞ୍ଚୁ ଦ୍ୱାରା ରାବଣଙ୍କ ରଥଚାଳକଙ୍କ ବଡ଼ ଶିରକୁ ଆଉଥରେ ଆକ୍ରମଣ କରି ଛିଣିଦେଲେ। ଏଭଳି ଧନୁଷ ଭାଙ୍ଗା, ରଥ ନଷ୍ଟ, ଘୋଡ଼ା ଓ ସାରଥି ମୃତ, ରାବଣ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଆଂକୁଡ଼ିକି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ଦେବତାମାନେ ରାବଣଙ୍କ ରଥ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଦେଖି, ପଖିରାଜାଙ୍କୁ 'ଶାବାଶ, ଶାବାଶ' ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କଲେ। କିନ୍ତୁ ଏହି ସମୟରେ ଜଟାୟୁ କ୍ଲାନ୍ତ ଓ ବୃଦ୍ଧ ଦେଖାଯାଉଥିବାରୁ, ରାବଣ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ମୈଥିଳୀଙ୍କୁ ଧରି ଏଠାରୁ ଉଠିଯାଇଲେ। ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତାକୁ ଜଘନ୍ନରେ ରଖି, ରାବଣ ଏବେ କେବଳ ତାଙ୍କର ତଳୱାର ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଉପାୟ ହାରାଇ, ଚାଲିଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏହା ଦେଖି, ପଖିରାଜା ଜଟାୟୁ ପୁଣି ଉଠି ରାବଣଙ୍କ ରାସ୍ତା ଅଟକାଇ, ତୀବ୍ର ଦୀପ୍ତି ସହ ଏଭଳି କହିଲେ— "ରାବଣ, ତୁମେ ବୁଝିପାରୁନାହାଁ, ତୁମେ ଯେଉଁ ସୀତାଙ୍କୁ ନେଉଛ, ସେ ରାମଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଯାଙ୍କର ବାଣ ବଜ୍ରସ୍ପର୍ଶ ସମାନ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ରାକ୍ଷସମାନେ ନାଶ ପାଇବାର ଆମନ୍ତ୍ରଣ। ତୁମେ ତୁମ ବନ୍ଧୁ, ଆତ୍ମୀୟ, ମନ୍ତ୍ରୀ, ସେନା, ପରିଚାରକ ସହିତ ବିଷକୁ ପାନୀୟ ଭାବରେ ପିଉଛ, କାରଣ ତୁମ ଏହି ଅନ୍ତର୍ଗତ ତୃଷ୍ଣା। ଯେମାନେ କାର୍ଯ୍ୟର ପରିଣାମ ଜାଣନ୍ତିନାହାନ୍ତି, ବିବେକ ନାହିଁ, ସେମାନେ ଦ୍ରୁତ ନଶ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ସେମିତି। ତୁମେ କାଳର ଦୂର୍ଦ୍ଧର ଫାନ୍ଦରେ ବନ୍ଧା; କେଉଁଠି ପଳାଇବ? ଚାଲିକି ଧରାପଡ଼ିଥିବା ମାଛ ପରି ତୁମେ ନଶ୍ଟ ପାଇଁ ଧରାଯାଇଛ। କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶର ଦୁଇ ରଘୁପୁତ୍ର, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତୁମର ଏହି ଅନ୍ୟାୟ କିମ୍ବା ଏହି ଆଶ୍ରମର ଅପମାନ କେବେ ସହିବେ ନାହିଁ। ଯେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ, ସେ ଜଗତରେ ନିନ୍ଦିତ ଏବଂ କାପୁରୁଷତାର ଚିହ୍ନ, ଏହା ଚୋରମାନେ କରନ୍ତି, ବୀରମାନେ ନୁହେଁ। ଯଦି ତୁମେ ସତ୍ୟରେ ଯୋଦ୍ଧା, ତେବେ ଏଠାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୁଅ! ଖରଙ୍କ ପରି ତୁମେ ମଧ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଯିବ। ମୃତ୍ୟୁବେଳେ ମଣିଷ ଯେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ଯଦି ତାହା ଅଧର୍ମମୟ, ସେ କେବଳ ନିଜ ନାଶ ପାଇଁ ହୁଏ— ଏହି ଅନ୍ୟାୟ କାର୍ଯ୍ୟ ତୁମେ ବେଛିଛ। କେଉଁ ଜଣେ ଏମିତି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ ଯାହାର ଫଳ ପାପ? ସ୍ୱୟଂ ବ୍ରହ୍ମା, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ ନାହାଁନ୍ତି।" ଏମିତି ଶୁଭ ବାକ୍ୟ କହି, ପ୍ରବଳ ଜଟାୟୁ ଦଶମୁଖ ରାବଣଙ୍କ ପିଛୁ ଜୋରଦାର ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ସେ ତାଙ୍କୁ ଧରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ନଖରେ ଚାରିପଟେ ଆଘାତ କଲେ, ଯେପରି ଦକ୍ଷ ହାତୀପାଳକ ଦୁଷ୍ଟ ହାତୀକୁ ଆକ୍ରମଣ କରେ। ଚଞ୍ଚୁ ଦ୍ୱାରା ରାବଣଙ୍କ ପିଠିରେ ଚାପ ଦେଲେ, ନଖ, ପଙ୍ଖ ଓ ଚଞ୍ଚୁ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର କେଶ ଚିରିଦେଲେ। ଏମିତି ପ୍ରବଳ ଆକ୍ରମଣରେ ରାକ୍ଷସ ରାଜା ରାବଣ କ୍ରୋଧରେ ହାମୁହାମି ହେଲେ, ତାଙ୍କ ଓଠ ଫଫୁଡ଼ିଲା ଓ ଦେହ କମ୍ପିଲା। ବୈଦେହୀକୁ ବାମ ଜଘନ୍ନରେ ରଖି, ରାବଣ କ୍ଷୁବ୍ଧ ହୋଇ ଦୁଃଖିତ ଜଟାୟୁଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ହସ୍ତଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲେ। କିନ୍ତୁ ପଖିରାଜା ଜଟାୟୁ ତାଙ୍କୁ ଏଡ଼ି ଚଞ୍ଚୁ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ବାମ ପକ୍ଷର ଦଶଟି ବାହୁ କୁ ଛିଣିଦେଲେ। ଏହି ଛିଣିଦେଇଥିବା ବାହୁଗୁଡ଼ିକୁ ସେ କ୍ଷଣେ କ୍ଷଣେ ନୂତନ ଭାବେ ଅଗ୍ନିସ୍ରାବୀ ବିଷସମ ନାଗମାନେ ପରି ଉତ୍ପନ୍ନ କରୁଥିଲେ। ଏହିପରି କ୍ରୋଧରେ ଭରିଯାଇ, ଦଶମୁଖ ରାବଣ ସୀତାଙ୍କୁ ଏକପାଶକୁ ଛାଡ଼ି, ନିଜ ହସ୍ତ ଓ ପାଦ ଦ୍ୱାରା ପଖିରାଜାକୁ ଆଘାତ କଲେ। ଏହା ପରେ ସେ ଦୁହେଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ ଓ ପଖିରାଜା ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ରୁତ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା। ରାମଙ୍କ ନିମିତ୍ତେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ଜଟାୟୁଙ୍କ ସହିତ ରାବଣ ତାଙ୍କର ତଳୱାର ଉଠାଇ, ତାଙ୍କର ପଙ୍ଖ, ପାଦ ଓ ପାର୍ଶ୍ୱକୁ କାଟିଦେଲେ। ଏହି ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟରେ ଜଟାୟୁଙ୍କ ପଙ୍ଖ କଟିଯାଇ, ସେ ଜୀବନ ଶେଷ ହେଉଥିବା ସ୍ଥିତିରେ ଭୂମିରେ ଲୁହରେ ଲଥପଥ ହୋଇ ପଡ଼ିଗଲେ। ଏହା ଦେଖି ବୈଦେହୀ ଭୟ, ଦୁଃଖ ଓ ଶୋକରେ ଜଟାୟୁଙ୍କୁ ନିଜ ପରିଜନ ପରି ଦୌଡ଼ିଗଲେ।