ଏହି ସମୟରେ, ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶଳ୍ୟ ଓ ବାଣ ନେଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗୃଧ୍ରରାଜ ଜଟାୟୁ ଉପରେ ଭୟଙ୍କର ବାଣବର୍ଷା କରିଲେ। ପଖୀମାନଙ୍କର ନାୟକ ଜଟାୟୁ ଏହି ଭୟଙ୍କର ବାଣବର୍ଷା ସହିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କ୍ଲା ଦ୍ୱାରା ରାବଣଙ୍କ ଶରୀରରେ ଅନେକ ଘାଉ କରିଦେଲେ। ଏହା ଦେଖି ରାବଣ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଦଶଟି ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡ ସମାନ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ନେଇ ତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁକୁ ନଶ୍ଟ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ସେ ଏହି ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ଭୟଙ୍କର ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ ଏମିତି ଛାଡ଼ିଲେ ଯେ, ସେମାନେ ପାଷାଣ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ଅସ୍ତ୍ର ଭଳି ଗୃଧ୍ରରାଜଙ୍କୁ ଭେଦିଦେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ରାକ୍ଷସ ରାବଣଙ୍କ ରଥରେ ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ଷୁ ନେଇ ବସିଥିବା ଜାନକୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ଜଟାୟୁ ସେଇ ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ ଅବହେଳା କରି ରାବଣ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏହି ପଖୀ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପାଦଦ୍ୱାରା ରତ୍ନଖଚିତ ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ। ଏହା ଦେଖି ରାବଣ ଆକ୍ରୋଶରେ ଆଉ ଏକ ଧନୁଷ ଧରି ଶତଶଃ-ସହସ୍ରଶଃ ବାଣ ବର୍ଷା କଲେ। ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହି ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ ଜଟାୟୁଙ୍କ ଶରୀର ଆବୃତ କରିଦେଲା, ଯେପରି ଏକ ପଖୀ ନିଜ ଘଉଁ ମଧ୍ୟରେ ପହଞ୍ଚିଯାଇଛି। କିନ୍ତୁ ସେ ତାଙ୍କର ପଖ ଦ୍ୱାରା ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ ଉଡ଼ାଇଦେଲେ ଓ ପାଦ ଦ୍ୱାରା ରାବଣଙ୍କ ମହାଧନୁଷ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ। ଏହି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଗୃଧ୍ରରାଜ ତାଙ୍କର ପଖ ଦ୍ୱାରା ରାବଣଙ୍କ ଅଗ୍ନିସମାନ ବାଣବର୍ଷାକୁ ଉଡ଼ାଇଦେଲେ। ସେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ସୁନ୍ଦର ସୁରଣାବୃତ ଦୈବିକ ଘୋଡ଼ାମାନେ, ଯାହାଙ୍କ ମୁହଁ ରାକ୍ଷସ ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ସେମାନଙ୍କୁ ପଡ଼ି ଦେଲେ। ତାପରେ ସେ ତିନି ଧ୍ୱଜା ଖଚିତ, ଚିତ୍ରିତ ରତ୍ନମଞ୍ଚ ସହିତ ଅଗ୍ନିସମ ଜ୍ଵଳମାନ ରଥକୁ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ। ସେ ଅତି ତ୍ୱରିତ ଭାବରେ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ସମ ଚମକୁଥିବା ଛତା, ଚାମର ଓ ଏହାକୁ ଧରିଥିବା ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଦେଲେ। ତାପରେ ତାଙ୍କର ଚଞ୍ଚୁ ଦ୍ୱାରା ରାବଣଙ୍କ ଚାରିତ୍ରିକ ରଥଚାଳକଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ପୁଣିପୁଣି ଚିରିଦେଲେ। ଏଠି ବେଳେ ଧନୁଷ ଭଙ୍ଗ, ରଥ ନଷ୍ଟ, ଘୋଡ଼ା ଓ ସାରଥି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବାରୁ ରାବଣ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ତାଙ୍କ ଅଂକରେ ବୈଦେହୀକୁ ଧରିଥିଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଦେବଗଣ ଗୃଧ୍ରରାଜଙ୍କୁ ‘ଶାବାଶ, ଶାବାଶ!’ ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଜଟାୟୁଙ୍କୁ କ୍ଲାନ୍ତ ଓ ବୃଦ୍ଧ ଦେଖି, ରାବଣ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ମୈଥିଲୀକୁ ଧରି ତ୍ୱରିତ ଉଠିଯାଇଲେ। ଏବେ ରାବଣ ତାଙ୍କର ଶେଷ ଅସ୍ତ୍ର-ତଳୱାର ସହିତ, ସମସ୍ତ ଉପାୟ ନଷ୍ଟ ଓ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇ, ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଆଁକ ଉପରେ ବସାଇ ନେଇ ବିଦାୟ ହେବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏହା ଦେଖି, ଗୃଧ୍ରରାଜ ଜଟାୟୁ ପୁଣି ଉଠି ରାବଣଙ୍କୁ ବାଧା ଦେଇ ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ— ‘ଅବିବେକୀ ରାବଣ, ତୁମେ ଯେଉଁ କାମ କରୁଛ, ତାହା ରାକ୍ଷସବଂଶର ନଶ୍ୱରତା ନିମିତ୍ତ ଏହି ରାମଙ୍କ ଭାର୍ୟାକୁ ଚୋରି କରୁଛ। ତୁମେ ବନ୍ଧୁ, ଆତ୍ମୀୟ, ମନ୍ତ୍ରୀ, ସେନା, ପରିଚାରକ ସହିତ ବିଷ ପାନ କରୁଛ—ଏହା ତୁମର ଅବିବେକ ଓ ଲୋଭର ଫଳ। ଯେଉଁମାନେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ଜାଣିନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ତ୍ୱରିତ ନଶ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ହେବ। ତୁମେ କାଳପାଶରେ ବନ୍ଧି ହେଉଛ, କେଉଁଠି ପଳାଇବ? ଚାରେଇ ଦ୍ୱାରା ଧରାଯାଇଥିବା ମାଛ ଭଳି ତୁମର ନଶ୍ୱରତା ନିଶ୍ଚିତ। କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶର ଦୁଇ ରଘୁନନ୍ଦନ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତୁମ ଏହି ଅନ୍ୟାୟ କାର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ଏହି ଆଶ୍ରମ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଦାପି ସହିବେ ନାହାନ୍ତି। ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ, ତାହା କାପୁରୁଷ ଓ ନିନ୍ଦିତ, ଏହା ଚୋରମାନଙ୍କ ପଥ, ବୀରମାନଙ୍କ ନୁହେଁ। ତୁମେ ଯଦି ସତ୍ୟ ସୈନିକ, ତେବେ ଏଠାରେ ରୁହ, ଯୁଦ୍ଧ କର। ଖର ଭଳି ତୁମେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଯିବ। ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ଯେଉଁ ଅଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଏ, ତାହା ନିଜ ନଶ୍ୱରତା ନିମିତ୍ତ ହୁଏ—ଏହିପରି କାର୍ଯ୍ୟ ତୁମେ ଏବେ କରିଛ। କିଏ ପାପର ଫଳ ଦେଇଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ କରିବ? ସ୍ୱୟଂ ବ୍ରହ୍ମା, ଜଗତ୍ପତି ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ ନାହିଁ।’ ଏପରି ଶୁଭ କଥା କହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜଟାୟୁ ଦଶମୁଖୀ ରାବଣଙ୍କ ପଛରେ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ଝପଟିଲେ। ସେ ତାଙ୍କର ତୀକ୍ଷ୍ଣ କ୍ଲା ଦ୍ୱାରା ରାବଣଙ୍କୁ ସବୁଦିଗରୁ ଚିରିଦେଲେ, ଯେପରି ଦକ୍ଷ ମହାଉତ ଦୁଷ୍ଟ ହାତୀକୁ ଆକ୍ରମଣ କରେ। ଚଞ୍ଚୁ ଦ୍ୱାରା ପଛରେ ଦବାଇ ତାଙ୍କର ପଖ ଓ କ୍ଲା ଦ୍ୱାରା ରାବଣଙ୍କ ଚୁଲ ଉଖଳିଦେଲେ। ଏପରି ଭାବେ ପୁଣିପୁଣି ତାଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବାରୁ ରାକ୍ଷସ ରାବଣ କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କର ଠୋଠ କମ୍ପିବା ଲାଗିଲା, ସେ ତଳମଳ କରିଉଠିଲେ। ଏଠି ବେଳେ, ବାମ ଜଂଘା ଉପରେ ବୈଦେହୀକୁ ଧରି ରାବଣ ଦୁଃଖିତ ଜଟାୟୁଙ୍କୁ ମୋଟେ ତାଳ ଦେଲେ, ମନ କ୍ରୋଧରେ ଭରିଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଜଟାୟୁ ଚତୁର ଭାବେ ଏହି ଆଘାତକୁ ଟାଳି, ଚଞ୍ଚୁ ଦ୍ୱାରା ରାବଣଙ୍କ ଦଶଟି ବାମ ହାତ କାଟିଦେଲେ। ଏହି କଟା ହାତଗୁଡ଼ିକୁ ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ପୁଣି ଗଜପୁଚ୍ଛ ସମାନ ବିଷାକ୍ତ ନଦୀ ଭଳି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଏହା ଦେଖି ଦଶମୁଖୀ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ସୀତାଙ୍କୁ ପଛକୁ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ ଓ ଜଟାୟୁଙ୍କୁ ମୁଷ୍ଟି ଓ ପାଦ ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ତାପରେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏବଂ ପଖୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କ୍ଷଣମାତ୍ର ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା। ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ଜଟାୟୁଙ୍କୁ ରାବଣ ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ପଖ, ପାଦ ଓ ପାର୍ଶ୍ୱ କାଟିଦେଲେ। ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସଙ୍କ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଶରୀର ଭାଗ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇ, ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଗୃଧ୍ରରାଜ ଜଟାୟୁ ପ୍ରାୟ ଅନ୍ତିମ ଶ୍ୱାସ ନେଇ ଭୂମିରେ ବିଶ୍ରାମ କଲେ।