ଯେତେବେଳେ ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ ରାମଙ୍କ ଭାର୍ୟା ସୀତାଙ୍କୁ ଚୁରି କରି ନେଉଥିଲେ, ତେଁବେଳେ ପକ୍ଷୀରାଜ ଜଟାୟୁ ତାଙ୍କୁ ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ଉପଦେଶ ଦେଲେ, “ଏଠି ନିଷ୍ଠାର ସହିତ କହ, ରାମ କେଉଁ ଅପରାଧ କରିଛନ୍ତି, ଯାହା ପାଇଁ ତୁମେ ଏମିତି ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀକୁ ଚୁରି କରି ଚାଲିଯିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛ? ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ, ନହେଲେ ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧିତ ଦୃଷ୍ଟି ତୁମକୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ବୃତ୍ରଙ୍କୁ ଯେପରି ଦଗ୍ଧ କରିଥିଲା, ସେପରି ତୁମକୁ ଦଗ୍ଧ କରିଦେବ। ତୁମେ ବୁଝିପାରୁନାହ, ସେଉଁଠି ତୁମେ ତୁମ ଚୀରରେ ବିଷାକ୍ତ ସାପ ବାନ୍ଧିନେଇଛ, ବା ତୁମ ଗଳାରେ ମୃତ୍ୟୁର ଫନ୍ଦ ଲାଗିଛି। ମୃଦୁଭାବୀ, ସେଇ ଝଞ୍ଜା ଉଠାଯିବା ଭାର ଉଠିବା ଉଚିତ ଯାହା ମଣିଷଙ୍କୁ ଦବାଇ ଦିଏନାହିଁ; ଏମିତି ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ ଯାହା ପଚିଲେ କିଛି କ୍ଷତି ହୁଏନାହିଁ। କିଏ ଏମିତି କାମ କରିବା ଉଚିତ ଯାହା ଧର୍ମ, କୀର୍ତ୍ତି, କିମ୍ବା ଶାଶ୍ୱତ ଯଶ ଆଣିନାହିଁ, କେବଳ ଶରୀରକୁ କ୍ଲାନ୍ତ କରେ? ଏହି ଭୂମିରେ ମୁଁ ଜନ୍ମ ଥିବା ଦିନଠାରୁ ଛଅ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ପିତାପୁରୁଷଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ନ୍ୟାୟରେ ପାଳନ କରିଛି, ରାବଣ। ମୁଁ ବୃଦ୍ଧ, ତୁମେ ଯୁବା, ଧନୁଷ, ରଥ ଓ କବଚ ନେଇଛ; ତଥାପି, ବୈଦେହୀକୁ ମୋ ଆଗରୁ ନେଇ ସୁରକ୍ଷିତ ଚାଲିଯିବାରେ ତୁମେ ସଫଳ ହେବ ନାହ। ଯେପରି ଯୁକ୍ତି ଓ ନ୍ୟାୟରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଅଧିଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥିବା ବେଦ ଜ୍ଞାନକୁ କେହି ଛିନିପାରିନାହିଁ, ସେପରି ମୁଁ ଥିବାବେଳେ ବୈଦେହୀକୁ ଶକ୍ତିବଳେ ନେଇଯିବା ତୁମ ପକ୍ଷରେ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଯଦି ତୁମେ ପ୍ରକୃତ ନାୟକ, ତେବେ ଯୁଦ୍ଧ କର; ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଠିଆ ରୁହ, ରାବଣ! ଖରାଙ୍କ ପରି ତୁମେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଯିବ। ଯିଏ ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ଅନେକ ଥର ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ କରିଛନ୍ତି, ସେଇ ତପୋଧନୀ ରାମଙ୍କ ହାତରେ ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ନିଅନ୍ତ। ମୁଁ କ’ଣ କରିପାରିବି, ଯେତେବେଳେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଦୂରେ ଅଛନ୍ତି? ହେ ଦୁଷ୍ଟ, ତୁମେ ତାଙ୍କ ଭୟରେ ଶୀଘ୍ର ନଶ୍ଟ ହେବ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ବଞ୍ଚିଛି, ତୁମେ ଏହି ଶୁଭ୍ର ଲକ୍ଷ୍ମୀମୟୀ, କମଳନୟନୀ, ରାମଙ୍କ ପ୍ରିୟା ସୀତାଙ୍କୁ ନେଇପାରିବ ନାହ। ତଥାପି, ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମହାତ୍ମା ରାମଙ୍କ ପ୍ରିୟ କାମ କରିବି, ଦଶରଥଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ, ଆପଣା ଜୀବନ ଦେଇ ମଧ୍ୟ। ଦଶମୁଖୀ, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଠିଆ ରୁହ; ତୁମ ଉତ୍ତମ ରଥରୁ ତୁମକୁ ଫଳ ଛାଡ଼ିବା ପରି ଫେଲିଦେବି। ଏହି ଯୁଦ୍ଧର ଅତିଥି ଅଭିନନ୍ଦନ ଦେବି, ଯେପରି ମୋର ସକ୍ତି ଅଛି, ହେ ରାତ୍ରିଚର।" ଏହିପରି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ରାକ୍ଷସରାଜ ରାବଣଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ରୋଷରେ ରକ୍ତିମ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ସୁନ୍ଦର ତପ୍ତ ସୁନାର କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧି, ସେ ଭୟଙ୍କର ରୂପେ ପକ୍ଷୀରାଜ ଉପରେ ଝପଟିଲେ। ଏହି ମହାସଂଗ୍ରାମରେ ଦୁଇଝଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଓ ଉତ୍କଟ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ମଣେ ମଣେ ମেঘ ମେଘ ସହ ବାୟୁରେ ଟକ୍କର ଖାଉଥିବା ପରି। ଦୁଇ ଶିରୋମଣି, ଦୁଇ ଡାଣ୍ଡା ଓ ମାଳାଧାରୀ ଥିବା ଏହି ନିଶ୍ଚିତ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖିବାକୁ ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଲାଗୁଥିଲା, ଏକ ଦୁଇଟି ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ମୁହାଁମୁହିଁ ହେଉଥିବା ପରି। ତାପରେ, ରାବଣ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶର ଓ ଭୟଙ୍କର ବାଣ ବର୍ଷା କରି, ପକ୍ଷୀରାଜ ଉପରେ ଭୟଙ୍କର ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜଟାୟୁ ସେଠି ସେଇ ଶରବର୍ଷା ସହିଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ନଖର ଦ୍ୱାରା ରାବଣଙ୍କ ଦେହରେ ଅନେକ ଆଘାତ ହେଲା। ଏହିପରେ, କ୍ରୋଧିତ ଦଶମୁଖୀ ଦଶଟି ଭୟଙ୍କର ଶର ଧରି, ତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ବିନାଶ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ସେଇ ଶରଗୁଡ଼ିକ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ଭୟଙ୍କର, ପକ୍ଷୀରାଜଙ୍କୁ ଭେଦିଦେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ରାକ୍ଷସର ରଥରେ ବସିଥିବା ଜାନକୀ ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖି, ଜଟାୟୁ ଶର ଦୁଃଖକୁ ଅବହେଳା କରି ରାବଣଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଚରଣ ଦ୍ୱାରା ରାବଣଙ୍କ ମଣିମୟ ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ। ରାବଣ ପୁଣି ଏକ ନୂତନ ଧନୁଷ ଧରି ଶତାଧିକ ବାଣ ବର୍ଷା କଲେ। ଶର ରେ ଢାଙ୍କାଯିବା ପକ୍ଷୀରାଜ ମଣେ ନେଇଲେ ନିଜ ଘଉଁ ମାନେ ନେଇ ଘରକୁ ଫେରୁଥିବା ପକ୍ଷୀ ପରି। ଜଟାୟୁ ତାଙ୍କ ଡାଣ୍ଡା ଦ୍ୱାରା ସେଇ ଶରଗୁଡ଼ିକୁ ଝାଡ଼ିଦେଲେ, ଏବଂ ପୁଣି ରାବଣଙ୍କ ଧନୁଷ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ। ତାଙ୍କ ଡାଣ୍ଡା ଦ୍ୱାରା ରାବଣଙ୍କ ଅଗ୍ନିସ୍ନାନ ଶରବର୍ଷାକୁ ମଧ୍ୟ ଦୂର କରିଦେଲେ। ଏହିପରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପକ୍ଷୀରାଜ ରାବଣଙ୍କ ସୁନ୍ଦର, ସୁବର୍ଣ୍ଣ କବଚପିତିତ ଦୈବୀୟ ଘୋଡ଼ାଗୁଡ଼ିକୁ ବଧ କଲେ। ତାପରେ ତିନିଟି ପତାକା ଲାଗିଥିବା, ମଣିମୟ ସିଢ଼ି ସହିତ ଅଗ୍ନିପରି ଦ୍ୱିପ୍ରଭା ଦେଉଥିବା ରଥକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ। ଚନ୍ଦ୍ରପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଛତା, ବିଶିଷ୍ଟ ବିଶ୍ରାମପଙ୍ଖା ଓ ତାହା ଧରିଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ଉଖିଁ ଫେଲିଦେଲେ। ତାଙ୍କ ଠୁଣ୍ଡି ଦ୍ୱାରା ରାବଣଙ୍କ ରଥଚାଳକଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଦୁଇଥର ଚେରି ଫେଲିଦେଲେ। ଏହିପରେ ରାବଣଙ୍କ ଧନୁଷ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ରଥ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ଘୋଡ଼ା ଓ ସାରଥି ମୃତ, ରାବଣ ବୈଦେହୀକୁ ବାହୁଡ଼ିଆରେ ନେଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଦେବତାମାନେ ପକ୍ଷୀରାଜଙ୍କୁ 'ଶାବାଶ, ଶାବାଶ' ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଜଟାୟୁ ଦୁର୍ବଳ ଓ ବୃଦ୍ଧ ଦେଖି, ରାବଣ ଖୁସି ହେଲେ, ସୀତାଙ୍କୁ ଧରି ତାଙ୍କ ଗୋଦିରେ ବସାଇ, ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ନଶ୍ଟ ହୋଇ ଏକ ତଳୱାର ନେଇ ଚାଲିଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏହି ଦେଖି, ପକ୍ଷୀରାଜ ଜଟାୟୁ ପୁଣି ଉଠି ରାବଣଙ୍କୁ ରୋକି, ତେଁଠି ଏହିପରି କହିଲେ, "ହେ ଅବିବେକୀ ରାବଣ! ତୁମେ ରାମଙ୍କ ଭାର୍ୟାକୁ ନେଉଛ, ଯାହାଙ୍କ ଶର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ପରି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ—ଏହି କାମ ରାକ୍ଷସମାନେଙ୍କ ନଶ୍ଟ ପାଇଁ ହେଉଛି। ତୁମେ ତୁମ ବନ୍ଧୁ, ଆତ୍ମୀୟ, ମନ୍ତ୍ରୀ, ସେନା, ଓ ଚର୍ଚ୍ଚାକୁ ସହିତ ବିଷ ପାନ କରୁଛ, ଯେପରି ଜଳ ଭାବି ତୁମେ ଏହି ଅନ୍ତକର୍ମ କରୁଛ।" ଏହିପରି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଏବଂ ଉପଦେଶର ମଧ୍ୟରେ ଦୟାଳୁ ଜଟାୟୁ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଦେଇ ସୀତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ଯେଉଁଠି ତାଙ୍କର ଭାବନା, ଶୂରତା ଓ ଭକ୍ତି ଅମର ରହିଗଲା।