ମୁଁ ଜଟାୟୁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗୀଧରାଜ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ରାଜା, ମହେନ୍ଦ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ଏହି ମହାନ ନାରୀ, ଯାହାକୁ ତୁମେ ଚୋରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଦଶରଥ ପୁତ୍ର ଶ୍ରୀରାମଙ୍କର ଧର୍ମପତ୍ନୀ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଙ୍ଗଳକୁ ନିରନ୍ତର ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି। ସେ ଶୀତା ନାମକ ମହିଳା, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରୂପବତୀ। ଏମିତି ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ରାଜା କିପରି ଅନ୍ୟର ଜନାନୀକୁ ଛୁଇଁପାରିବେ? ବିଶେଷକରି ରାଜାଙ୍କର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ହେଉଛି ଅନ୍ୟଙ୍କର ପତ୍ନୀମାନେ ସୁରକ୍ଷିତ ରହିବେ, ଏହି ଦୁଷ୍ଟ କାମନାରୁ ଫେରିଯାଅ। ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ବ୍ୟକ୍ତି କେବେ ଏମିତି କାମ କରିବେ ନାହିଁ, ଯାହାକୁ ଅନ୍ୟମାନେ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି। ଯେପରି ନିଜ ପତ୍ନୀକୁ ଅପମାନରୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଦାୟିତ୍ୱ ରହିଛି, ସେପରି ଅନ୍ୟଙ୍କ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ। ଲାଭ କିମ୍ବା କାମନା ପାଇଁ ହେଉ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକମାନେ ସଠିକ୍ ପଥ ଚିହ୍ନଟ କରନ୍ତି, ଯଦିଓ ସେହି କଥା ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଉଲ୍ଲେଖ ନାହିଁ। ରାଜା, ଧର୍ମ, କାମ ଓ ଅର୍ଥ—ଏହି ସମସ୍ତ ଉତ୍ତମ ଧନ; ରାଜା ଠାରୁ ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ, ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଏ ଦୁଷ୍ଟ ଚିତ୍ତ ଓ କୁସଂସ୍କାର ଥିବା ଆପଣ କିପରି ଏହି ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କରିଛନ୍ତି? ଏକ ଦୁଷ୍ଟ ପୁରୁଷ ଯେପରି ସ୍ଵର୍ଗୀୟ ରଥରେ ଚଢ଼ିଯାଏ, ସେପରି। କାମନାରେ ମୂଳିତ ଯାହା, ତାହା ସହଜରେ ହଟାଯିବା ନୁହେଁ; ନିର୍ମଳ ଆଚରଣ ଦୁଷ୍ଟ ଘରେ ଅଧିକ ସମୟ ରୁହେ ନାହିଁ। ତୁମ ରାଜ୍ୟ କିମ୍ବା ନଗରେ ରାମ ନିଷ୍ପାପ ଓ ପରାକ୍ରମୀ, କୌଣସି ଅପରାଧ କରିନାହାନ୍ତି; ତେବେ ତୁମେ କିଏଁ ତାଙ୍କୁ ଅନ୍ୟାୟ କରୁଛ? ଯଦି ଖର, ଶୂର୍ପଣଖା ପାଇଁ ଜନସ୍ଥାନକୁ ଆସି, ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହେଲେ, ତେବେ କହ, ରାମ କେଉଁ ଅପରାଧ କରିଛନ୍ତି, ଯାହା ପାଇଁ ତୁମେ ଜଗତ୍ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପତ୍ନୀକୁ ଅପହରଣ କରି ଯାଉଛ? ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ଭୂଲିଯାଅ, ନହେଲେ ଏହି ତୀବ୍ର ଦୃଷ୍ଟି ତୁମକୁ ଦହିଦେବ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ଭଳି ଅଗ୍ନି ଭାବେ ବୃତ୍ରକୁ ଦଗ୍ଧ କରିଥିଲା। ତୁମେ ଜଣାନ୍ତି ନାହାଁ, ତୁମେ ତୁମ ଚୀରର ପାଶେ ଏକ ବିଷାକ୍ତ ସର୍ପ ବାନ୍ଧିଛ; ମୃତ୍ୟୁର ଫାନ୍ଦ ତୁମ ଗଳାକୁ ଚେପି ରହିଛି, ତୁମେ ଦେଖୁନାହଁ। ଏ ମୃଦୁସ୍ଵଭାବ, ଏମିତି ଭାର ଉଠାଅ ଯାହା ମଣିଷକୁ ଦଳି ଦେଉନାହିଁ; ଏମିତି ଖାଦ୍ୟ ଖାଅ ଯାହା ପଚିଲେ କ୍ଷତି ହୁଏ ନାହିଁ। କ’ଣ ଏମିତି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ, ଯାହା ନ ଧର୍ମ, ନ ପ୍ରଶଂସା, ନ ଶାଶ୍ୱତ କୀର୍ତ୍ତି ଦେଉଛି, କେବଳ ଦେହକୁ କ୍ଳାନ୍ତ କରେ? ଏ ରାବଣ, ଛଅ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ମୁଁ ଏହି ପିତୃପାରମ୍ପରିକ ରାଜ୍ୟ ନ୍ୟାୟରେ ଚଳାଇଛି। ମୁଁ ବୃଦ୍ଧ, ତୁମେ ଯୁବକ, ଧନୁଷ, ରଥ ଓ କବଚ ଧାରଣ କରିଛ; ତଥାପି ମୋ ଦୃଷ୍ଟି ସାମ୍ନାରେ ତୁମେ ବୈଦେହୀକୁ ନେଇ ଯିବାରେ ସଫଳ ହେବ ନାହଁ। ଯେପରି ଯୁକ୍ତି ଓ ଧର୍ମରେ ଭିତି ଥିବା ବେଦଜ୍ଞାନକୁ କେବେ ଚୋରିହେବ ନାହିଁ, ସେପରି ମୋ ଦୃଷ୍ଟି ସାମ୍ନାରେ ବୈଦେହୀକୁ ଶକ୍ତିବାନ୍ ରାକ୍ଷସ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ନେଇଯିବା ଅସମ୍ଭବ। ଯଦି ସତ୍ୟ ସୂର୍ବୀର ହ, ତେବେ ଏଠି ରୁହ, ରାବଣ! ମୁଁ ତୁମକୁ ଖର ପରି ମୃତ୍ୟୁ ଶଯ୍ୟାରେ ପଡ଼େଇଦେବି। ଯିଏ ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନେକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ନିରନ୍ତର ବଧ କରିଛନ୍ତି, ସେହି ତାପସବେଶୀ ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ନିହତ ହେବ। ମୁଁ କ’ଣ କରିପାରିବି, ଯେଉଁଠାରେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଦୂରେ ଅଛନ୍ତି? ତୁମେ ଦୁଷ୍ଟ, ତାଙ୍କ ଭୟରେ ଶୀଘ୍ର ନଶ୍ଟ ହେବ, ଏହା ନିଶ୍ଚିତ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ବଞ୍ଚିଛି, ବୈଦେହୀ, ରାମଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଲୋଟସ୍ନେତ୍ରା ଶୀତାକୁ ତୁମେ ନେଇଯିପାରିବ ନାହିଁ। ତଥାପି, ଏ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଆଦେଶ ପାଳନ କରିବା ମୋର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ, ଦଶରଥଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ, ଆବଶ୍ୟକ ପଡ଼ିଲେ ମୁଁ ମୋର ଜୀବନ ଦେବି। ଏ ଦଶମୁଖ! ଏଠି ରୁହ, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଅପେକ୍ଷା କର; ମୁଁ ତୁମକୁ ଉତ୍ତମ ରଥରୁ ଫଳ ପଡ଼ିଯିବା ପରି ଭୂମିରେ ପଡ଼େଇଦେବି। ଏ ନିଶାଚର, ମୁଁ ଯେତିକି ଶକ୍ତି ଅଛି, ଯୁଦ୍ଧ ଦ୍ଵାରା ତୁମକୁ ଅତିଥି ସମ୍ମାନ ଦେବି। ଏହିପରେ, ମହାବଳୀ ରାକ୍ଷସରାଜ ରାବଣ, ତାଙ୍କର ରକ୍ତାକ୍ଷ ଚକ୍ଷୁ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ସୁନା ଝୁମକା ପିନ୍ଧି, ଭୟଙ୍କର ରେଜରେ ଜଟାୟୁଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଦୁଇଁ ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଗୀଧ ଓ ରାକ୍ଷସ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯେପରି ଆକାଶରେ ବଦଳ ଝଡ଼ ହେଉଛି। ଗୀଧ ଓ ରାକ୍ଷସ, ଦୁଇଁ ଉଡ଼ୁଥିବା ଓ ମାଳାପିନ୍ଧିଥିବା, ଦୁଇ ମହାପର୍ବତ ପରି ଅଦ୍ଭୁତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ରାବଣ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶର ଓ ଭୟଙ୍କର ବାଣ ବର୍ଷା କରି, ମହାବଳୀ ଗୀଧରାଜ ଉପରେ ଭୟଙ୍କର ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ତଥାପି ଜଟାୟୁ ସେହି ଶରବର୍ଷା ସହିଲେ। ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ପାଞ୍ଚ ଦ୍ୱାରା ରାବଣଙ୍କ ଦେହରେ ଅନେକ ଆଘାତ କଲେ। ଏବେ ଦଶମୁଖ ରାବଣ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଦଶଟି ଭୟଙ୍କର ଶର ନେଲେ, ଯାହା ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡ ସମାନ, ଏବଂ ଶତ୍ରୁବିନାଶ ଚାହିଲେ। ସେଠି ଶରଗୁଡ଼ିକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବରେ ଛାଡ଼ି ଜଟାୟୁଙ୍କୁ ଭୋକାଇଦେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ରାକ୍ଷସର ରଥରେ ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ଷୁ ନେଇ ବସିଥିବା ଜାନକୀକୁ ଦେଖି, ଜଟାୟୁ ସେଇ ଶର ଉପେକ୍ଷା କରି ରାକ୍ଷସ ଉପରେ ଝପଟିଲେ। ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପାଞ୍ଚ ଦ୍ୱାରା ରାବଣଙ୍କ ମଣିମାଳା ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ। ରାବଣ ପୁଣି ରେଜରେ ଅନ୍ୟ ଧନୁଷ ଧରି ଶତଶଃ, ସହସ୍ରଶଃ ବାଣ ବର୍ଷା କଲେ। ଶରରେ ଢାକିଯିବା ଜଟାୟୁ ଏକ ପକ୍ଷୀ ପରି ନିଜ ଘଉଁପାଖରେ ପହଞ୍ଚିଥିବା ପରି ଲାଗିଲେ। କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ପାଖ ଦ୍ୱାରା ସେଇ ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ ହେଳାଇଦେଲେ, ଏବଂ ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ପାଞ୍ଚ ଦ୍ୱାରା ରାବଣଙ୍କ ଧନୁଷ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ। ଏଭଳି ତେଜସ୍ବୀ ଗୀଧରାଜ ଜଟାୟୁ ତାଙ୍କର ପକ୍ଷ ଦ୍ୱାରା ରାବଣଙ୍କ ଅଗ୍ନିସ୍ପର୍ଶୀ ବାଣବର୍ଷାକୁ ହେଳାଇଦେଲେ।