ଏହି ମହାନ ଘଟଣାରେ, ଦୁଷ୍ଟ ହୃଦୟ ଥିବା ରାକ୍ଷସ ରାବଣ, ଅପରିମିତ କାମନାରେ ଆବୃତ୍ତ ହୋଇ, ସୀତାଙ୍କୁ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଧରି ନେଲେ, ଯେପରି ଆକାଶରେ ଚନ୍ଦ୍ର ରୋହିଣୀଙ୍କୁ ଆପଣ କରିଥାଏ। ରାବଣ ତାଙ୍କର ବାମହସ୍ତରେ ସୀତାଙ୍କର କେଶ ଧରିଲେ ଏବଂ ଡାହାଣ ହସ୍ତରେ ତାଙ୍କର ଉରୁ ଧରିଲେ। ସେ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ପରି ଦେହ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାନ୍ତ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ଥିବା ରାବଣକୁ ଦେଖି, ଅଟବୀର ଦେବତାମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ଆସିଗଲା ବୋଲି ଭୟଭୀତ ହୋଇ ପଳାଇଗଲେ। ତାହା ପରେ ରାବଣଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ମାୟାମୟ ରଥ ଦେଖାଦେଲା, ଯାହା ସୁନା ପରି ଚମକୁଥିଲା, ଖଚ୍ଚର ଦ୍ୱାରା ଏହି ରଥ ଟାଣାଯାଉଥିଲା ଏବଂ ଏହାର ଶବ୍ଦ ଉତ୍କଟ ଶୋର କରୁଥିଲା। ରାବଣ କ୍ରୁର କଥା ଏବଂ ବିଶାଳ ଗର୍ଜନ ସହିତ ସୀତାଙ୍କୁ ଧମକ ଦେଲେ, ତାଙ୍କୁ ଆପଣ କଲେ ଏବଂ ରଥ ଉପରେ ବସାଇଲେ। ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧରାଯାଇ, ଶ୍ରୀମତୀ ସୀତା ବିୟୋଗ ଓ ବେଦନାରେ ଚିତ୍କାର କରି, ଅଟବୀରେ ଦୂରରେ ଥିବା ରାମଙ୍କୁ ଡାକିଲେ। କାମନାରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇଥିବା ରାବଣ, ଦୁଃଖିତ ଓ ହତାଶ ସୀତାଙ୍କୁ ବଳପୂର୍ବକ ଉଠାଇ ନେଉଥିଲେ, ଯେପରି ନାଗରାଜଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଅପହରଣ କରାଯାଏ। ରାକ୍ଷସରାଜ ରାବଣ ଆକାଶମାର୍ଗରେ ଯେତେବେଳେ ସୀତାଙ୍କୁ ନେଉଥିଲେ, ସୀତା ବିବ୍ରାତ ମନେ, ବେସୁଧ ନାରୀ ପରି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଚିତ୍କାର କରିଲେ। ସେ ଦୁଃଖରେ ଚିତ୍କାର କରି କହିଲେ, "ଓ ଶୂରବାହୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ବଡ଼ମାନେ ଯାହାକୁ ଦେଖି ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି, ତୁମେ ଜାଣିପାରୁନାହ, ଏହି ରୂପ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରୁଥିବା ରାକ୍ଷସ ମତେ ଉଠାଇ ନେଉଛି!" "ରାଘବ, ଧର୍ମ ପାଇଁ ଜୀବନ, ସୁଖ, ଧନ ତ୍ୟାଗ କରିଥିବା ତୁମେ, ମତେ ଅନ୍ୟାୟରେ ନେଉଯାଉଥିବା ଦେଖୁନାହାଁ!" "ତୁମେ ଦୁଷ୍ଟମାନେଙ୍କୁ ଶାସନ କରୁଥିବା, ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ଦାହ କରୁଥିବା ଏକ ଦଣ୍ଡନାୟକ, ଏପରି ଅଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟକୁ କାହିଁକି ଦଣ୍ଡ ଦେଉନାହ?" "ଅନ୍ୟାୟ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ସତ୍ତ୍ୱରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେନାହିଁ; ଏଠାରେ ସମୟ ମଧ୍ୟ ଭୂମିକା ନେଇଥାଏ, ଯେପରି ଫସଲ ପକେ।" "ତୁମେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ, ସମୟର ଅନ୍ଧକାର ତୁମ ମନକୁ ଢାକିଦେଇଛି; ବର୍ତ୍ତମାନ ରାମଙ୍କ ହସ୍ତରୁ ଭୟଙ୍କର ଦୁର୍ଗତି ଦେଖିବ, ଏହା ତୁମ ଜୀବନର ଶେଷ ଆଣିଦେବ।" "ବର୍ତ୍ତମାନ କୈକେୟୀ ଏବଂ ତାଙ୍କର ସମ୍ବନ୍ଧୀମାନେ ଆନନ୍ଦ କରିପାରନ୍ତି; ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ ପତିଙ୍କ ଧର୍ମପତ୍ନୀ ଅପହୃତ ହେଉଛି।" "ମୁଁ ଜନସ୍ଥାନର ଫୁଲିଥିବା କର୍ଣ୍ଣିକାର ଗଛମାନେକୁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛି—ତୁରନ୍ତ ରାମଙ୍କୁ କହ, ରାବଣ ସୀତାକୁ ଅପହରଣ କରୁଛନ୍ତି।" "ମୁଁ ହଂସ ଓ ସାରସର କଳରବରେ ମୁଖରିତ ଗୋଦାବରୀ ନଦୀକୁ ନମସ୍କାର କରୁଛି—ତୁରନ୍ତ ରାମଙ୍କୁ କହ, ରାବଣ ସୀତାକୁ ଅପହରଣ କରୁଛନ୍ତି।" "ଏହି ଅଟବୀରେ ଥିବା ଅନେକ ପ୍ରକାର ଗଛରେ ବସୁଥିବା ଦେବତାମାନେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରୁଛି—ମୋ ପତିଙ୍କୁ ଅବଶ୍ୟ କହ, ମୁଁ ଅପହୃତ ହୋଇଛି।" "ଏଠି ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରାଣୀ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁ ପ୍ରକାରରେ ହେଉନାହିଁ, ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେଉଛି—ମୃଗ ଦଳ, ପକ୍ଷୀ ଝୁଣ୍ଡ ସମେତ।" "ମୁଁ ମୋ ପତିଙ୍କ ପ୍ରିୟା, ପ୍ରାଣଠାରୁ ବେଶି ଦାରିଡ଼ିଆ, ଅସହାୟ ଅବସ୍ଥାରେ ଅପହୃତ ହେଉଛି—ତାଙ୍କୁ କହ, ରାବଣ ସୀତାକୁ ନେଇଯାଉଛନ୍ତି।" "ଏହି କଥା ଜାଣି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ବଳବାନ୍ ରାମ, ମୋତେ ଏହି ବିପଦରୁ ମୁକ୍ତ କରିବେ, ଏହି ବଳେ ସେ ବ୍ୟମ୍ବସ୍ୱତଙ୍କ ଗ୍ରାସରୁ ମଧ୍ୟ ଆଣିପାରିବେ।" ଏପରି ଦୟାଭାବ ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଦୁଃଖରେ ବିଳାପ କରୁଥିବା ସୀତା, ଚଉଡ଼ିଆ ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ବୃକ୍ଷ ଉପରେ ବସିଥିବା ଗୃଧ୍ରକୁ ଦେଖିଲେ। ରାବଣଙ୍କ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଥିବା ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଶୋକ ଓ ଭୟରେ ଅନ୍ତର୍ବିଦ୍ରାବିତ ସ୍ୱରରେ ଚିତ୍କାର କରି କହିଲେ, "ଜଟାୟୁ, ମୋତେ ଦେଖ, ମୁଁ ଏହି କ୍ରୁର ଓ ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସରାଜ ଦ୍ୱାରା ଅସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ଉଠାଯାଉଛି।" "ଏହି କ୍ରୁର ରାକ୍ଷସକୁ ତୁମେ ବାଧା ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ; ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଧୂର୍ତ୍ତ, ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଓ ଦୁଷ୍ଟଚିତ୍ତ।" "ଜଟାୟୁ, ରାମଙ୍କୁ ମୋ ଅପହରଣ ବିଷୟରେ ସତ୍ୟ କଥା କହିଦିଅ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ କଥା ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ଭାବେ କହ।" ଏହି ଭାଗର ପୂର୍ଣ୍ଣ ବର୍ଣ୍ଣନା ପରେ, ମହାନ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ପଞ୍ଚାଶତମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ଏହି ସମୟରେ, ଜଟାୟୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜାଗ୍ରତ ନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ସୀତାଙ୍କର ଚିତ୍କାର ଶୁଣିଲେ, ଦ୍ରୁତ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରାବଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ଏବଂ ବୈଦେହୀକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ। ପର୍ବତ ଶିଖର ପରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଚଞ୍ଚୁ ଥିବା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୃଧ୍ର ଜଟାୟୁ ବୃକ୍ଷ ଉପରେ ବସି, ମଙ୍ଗଳମୟ କଥା କହିଲେ—"ଦଶମୁଖୀ, ତୁମେ ପୂର୍ବେ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ, ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ ଥିଲ; ଭ୍ରାତା, ଏପରି ନିନ୍ଦନୀୟ କାର୍ଯ୍ୟ କାହିଁକି କରୁଛ?" "ମୋ ନାମ ଜଟାୟୁ, ମୁଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗୃଧ୍ରରାଜ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଶାସକ, ମହେନ୍ଦ୍ର ଓ ବରୁଣ ସମାନ।" "ଦଶରଥ ପୁତ୍ର ରାମ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଙ୍ଗଳରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍; ଏହି ଶ୍ରୀମତୀ ତାଙ୍କର ଧର୍ମପତ୍ନୀ। ତୁମେ ଯାହାଁକୁ ଅପହରଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ସେ ସୀତା ଗୁଣବତୀ। ଏକ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ରାଜା କିପରି ଅନ୍ୟର ସ୍ତ୍ରୀକୁ ଛୁଁଇପାରେ?" "ବିଶେଷକରି ଏକ ରାଜା ଅନ୍ୟର ସ୍ତ୍ରୀମାନେଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଦାୟିତ୍ୱ ନେଉଥିବା, ମହାବଳୀ, ତୁମେ ଏହି ଅଧର୍ମ ମାର୍ଗରୁ ପଛକୁ ଫେର।" "ଏକ ଜ୍ଞାନୀ ଅନ୍ୟମାନେ ଯାହା ନିନ୍ଦା କରିବେ, ସେ କାହିଁକି କରିବେ? ଯେପରି ନିଜ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ରକ୍ଷା କରିଥାଏ, ସେପରି ଅନ୍ୟର ସ୍ତ୍ରୀକୁ ମଧ୍ୟ।" "ଲାଭ କିମ୍ବା କାମନା ପାଇଁ ହେଉ, ଧର୍ମାନୁଷ୍ଠାନୀ ଲୋକେ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ନ୍ୟାୟ ଉପରେ ଚଳନ୍ତି, ହେ ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ବଂଶଜ।" "ରାଜା, ଧର୍ମ, କାମ ଓ ଅର୍ଥ—ଏହି ଚାରି ଉତ୍ତମ ଧନ; ରାଜାଠାରୁ ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ, ଏବଂ ଶ୍ରୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।" "ତୁମେ ଚଞ୍ଚଳ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ସ୍ୱଭାବ ଥିବା ରାକ୍ଷସମନ୍ଦଳର ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ହୋଇ, କିପରି ଏହି ରାଜ୍ୟ ଅଧିକାର ପାଇଛ?" "ଯାହା କାମନାରେ ମୂଳିତ, ତାହାକୁ ସହଜରେ ହଟାଯିବା ନୁହେଁ; ନୀତି ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ଘରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିପାରେନାହିଁ।