ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ, ରାମଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ସୀତା ଏକା ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ଏହାକୁ ଅନେକ ମୃଗପଶୁ ଆତଙ୍କିତ କରୁଛି—ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ରାବଣ, ମୈଥିଳୀ ସୀତାଙ୍କୁ, ଯିଏ ସ୍ନେହ ଓ ମୃଦୁ କଥାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦୁଷ୍ଟ ମନୋଭାବ ନେଇ କଥା କହିଲେ। ଏହି ଭାବେ ଅପରାଧୀ ହୃଦୟ ଧାରଣ କରିଥିବା ରାକ୍ଷସ ରାବଣ, କାମନାରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, ସୀତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ ଓ ତାଙ୍କୁ ଧରି ନେଲେ—ଯେପରି ଆକାଶରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ରୋହିଣୀକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିଥାଏ। ରାବଣ ତାଙ୍କ ବାମ ହାତରେ ସୀତାଙ୍କର କେଶ ଧରିଲେ, ଓ ଡାହାଣ ହାତରେ ତାଙ୍କ ଉରୁ ଧରିଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ପାହାଡ଼ ପରି ଅବିରାମ ଆକୃତି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାନ୍ତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ଥିବା ରାବଣକୁ ଦେଖି ବନଦେବତାମାନେ ମୃତ୍ୟୁଭୟରେ ଆତଙ୍କିତ ହୋଇ ପଳାଇଗଲେ। ତାପରେ ରାବଣଙ୍କର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ମାୟାମୟ ରଥ ଦେଖାଦେଲା, ସୁନା ପରି ଚମକୁଥିଲା, ଖଚ୍ଚର ଦ୍ୱାରା ଏହି ରଥ ଏଗୁଡ଼ିକୁ ଟାଣାଯାଉଥିଲା ଓ ଏହାର ଧ୍ୱନି ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ରାବଣ କଠୋର କଥା ଓ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନା ସହିତ ସୀତାଙ୍କୁ ଧମକ ଦେଲେ, ତାଙ୍କୁ ଆପଣଙ୍କ ଆଂକୋଳରେ ବସାଇ ରଥରେ ଅସିନ୍ନ କରିଦେଲେ। ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧରାଯାଇଥିବା ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସୀତା ବିଳାପ କରି ବନରେ ଦୂରେ ଥିବା ରାମଙ୍କୁ ଡାକିଲେ। ରାବଣ, ତାଙ୍କ କାମନାରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, ଯେପରି ସର୍ପରାଜଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଭଳି, ସଂଘର୍ଷ କରୁଥିବା ସୀତାଙ୍କୁ ଉଠାଇ ନେଲେ। ଏହିପରି, ରାକ୍ଷସ ରାଜା ରାବଣ ଆକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ସୀତାଙ୍କୁ ଉଠାଇ ନେଉଥିବାବେଳେ, ସୀତା ଅତି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ବିଳାପ କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଚିତ୍ତ ଅତି ଅଶାନ୍ତ ଓ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଭରିଥିଲା। ସେ ବିଳାପ କରି କହିଲେ—"ହେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁଧରୀ, ତୁମେ ବୃଦ୍ଧମାନେଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିବା, ତୁମେ ଜାଣିନାହ, ମୁଁ ଏକ ରୂପ ମାରିବାକୁ ସକ୍ଷମ ରାକ୍ଷସ ଦ୍ୱାରା ଉଠାଯାଉଛି!" "ହେ ରାଘବ, ଧର୍ମ ପାଇଁ ଜୀବନ, ସୁଖ ଓ ଧନ ତ୍ୟାଗ କରିଥିବା, ତୁମେ ଦେଖୁନାହ, ମୋତେ ଅଧର୍ମରେ ଉଠାଯାଉଛି!" "ତୁମେ ଦୁଷ୍ଟମାନେଙ୍କ ଶାସକ ନୁହଁ କି? ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ଦାହ କରୁଥିବା, ଏପରି ଦୁଷ୍ଟତାକୁ ଶାସନ କରୁନାହ କି, ଏବଂ ରାବଣକୁ ଶାସନ କରୁନାହ କି?" "ଅନୁଚିତ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ସତ୍ତ୍ୱରେ ଦେଖାଯାଏନାହିଁ; ସମୟ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଭୂମିକା ନିଭାଏ, ଯେପରି ଶସ୍ୟ ପକେ।" "ତୁମେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ, ତୁମର ମନ ସମୟ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ଧ ହୋଇଛି; ଏବେ ରାମଙ୍କ ହାତରୁ ଭୟଙ୍କର ଅପଦ୍ରବ୍ୟ ଭୋଗ କରିବ, ତୁମର ଆୟୁ ଶେଷ ହେବ।" "ଏବେ କୈକେୟୀ ଓ ତାଙ୍କ ପରିବାର ଖୁସି ହେଉନ୍ତୁ; ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର ନାମଧାରୀ ସ୍ତ୍ରୀ ଉଠାଯାଉଛି।" "ମୁଁ ଜନସ୍ଥାନର ଫୁଲିଥିବା କର୍ଣ୍ଣିକାର ଗଛମାନେଙ୍କୁ କହୁଛି: ଦୟାକରି ଶୀଘ୍ର ରାମଙ୍କୁ କହ, ରାବଣ ସୀତାକୁ ଉଠାଯାଉଛି।" "ମୁଁ ଗୋଦାବରୀ ନଦୀକୁ ନମସ୍କାର କରୁଛି, ଯେଉଁଠାରେ ହଂସ ଓ ସାରସ ପକ୍ଷୀମାନେ ଘୁରୁଛନ୍ତି; ଦୟାକରି ଶୀଘ୍ର ରାମଙ୍କୁ କହ, ରାବଣ ସୀତାକୁ ଉଠାଯାଉଛି।" "ଏବଂ ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ଥିବା ବିଭିନ୍ନ ଗଛମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବସିଥିବା ଦେବତାମାନେ, ମୁଁ ଆପଣମାନେଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରୁଛି; ମୋ ପତିଙ୍କୁ ଅବଶ୍ୟ କହିଦିଅ, ମୁଁ ଉଠାଯାଇଛି।" "ଏଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରାଣୀ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁ ପ୍ରକାର ହେଉନା, ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କ ଶରଣାଗତ; ମୃଗ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।" "ମୁଁ ମୋ ପତିଙ୍କ ପ୍ରିୟା, ତାଙ୍କ ଜୀବନଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ, ଏବଂ ଅସହାୟ ଅବସ୍ଥାରେ ଉଠାଯାଉଛି—ତାଙ୍କୁ କହ, ରାବଣ ସୀତାକୁ ଉଠାଯାଇଛି।" "ଏହି କଥା ଜାଣି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ବଳବାନ୍ ରାମ ମୋତେ ଏହି ବିପଦରୁ, ଏପରି ଭୟଙ୍କର ବନ୍ଧନ ଠାରୁ ମଧ୍ୟ, ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କରିବେ।" ଏଭଳି ସୀତା ଦୟାଭରା କଥା କହି, ଅତି ଦୁଃଖରେ ବିଳାପ କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଏକ ବୃକ୍ଷ ଉପରେ ବସିଥିବା ଗୃଧ୍ର ପକ୍ଷୀ ଉପରେ ପଡ଼ିଲା। ରାବଣଙ୍କ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଥିବା ସୀତା, ତାଙ୍କ ଦେଖି, ଭୟରେ କ୍ଷୁଦ୍ର ହୃଦୟ ଓ ଦୁଃଖିତ ସ୍ୱରରେ ଚିତ୍କାର କରି କହିଲେ—"ଜଟାୟୁ, ମୋତେ ଦେଖ, ମୁଁ ଏହି କ୍ରୂର ଓ ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ରାକ୍ଷସରାଜ ଦ୍ୱାରା ଅରକ୍ଷିତ ଭାବେ ଉଠାଯାଉଛି।" "ଏହି କ୍ରୂର ରାତ୍ରିଚରକୁ ତୁମେ ରୋକିପାରିବେ ନାହିଁ; ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଚତୁର, ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଓ ଦୁଷ୍ଟମନା।" "ଜଟାୟୁ, ରାମଙ୍କୁ ମୋ ଅପହରଣ ଦ୍ୱାରା ସତ୍ୟ କଥା କହ, ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କଥା ଅକ୍ଷୟଭାବେ କୁହ।" ଏହି ସମୟରେ ମହାନ୍ତି ଓ ପ୍ରଶଂସିତ ଜଟାୟୁ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ସଚେତନ ନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେଇ ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲେ; ସେ ତୁରନ୍ତ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ ରାବଣଙ୍କୁ ଓ ବୈଦେହୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ଏହିପରି, ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ପରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଚଞ୍ଚୁ ଥିବା, ଗୃଧ୍ରମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ପ୍ରଶଂସିତ ଜଟାୟୁ, ବୃକ୍ଷ ଉପରେ ବସି ଶୁଭ କଥା କହିଲେ—"ହେ ଦଶମୁଖୀ, ତୁମେ କେବେ ଧର୍ମରେ ଅବିଚଳ ଓ ସତ୍ୟପରାୟଣ ଥିଲ; ଭ୍ରାତା, ଏବେ ଏପରି ନିନ୍ଦନୀୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।" "ମୋର ନାମ ଜଟାୟୁ, ମୁଁ ଗୃଧ୍ରମାନେର ରାଜା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଶାସକ, ମହେନ୍ଦ୍ର ଓ ବରୁଣ ସମାନ।" "ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଙ୍ଗଳରେ ନିୟୋଜିତ; ଏହି ପ୍ରଶଂସିତ ମହିଳା ସେଇ ନାୟକଙ୍କ ନ୍ୟାୟସ୍ଥିତ ପତ୍ନୀ। ତୁମେ ଯାହାକୁ ଧରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ସେଇ ଉତ୍ତମ ରୂପ ଥିବା ସୀତା; ଏକ ଧର୍ମସ୍ଥିତ ରାଜା କେମିତି ଅନ୍ୟର ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିପାରିବେ?" "ବିଶେଷକରି ଏକ ରାଜା ଅନ୍ୟମାନେର ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ୍; ଏହି ଅପରାଧୀ ପଥରୁ ଫେରିଯାଅ।" "ଏକ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଯାହା ଅନ୍ୟମାନେ ନିନ୍ଦା କରିବେ; ଯେପରି ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ରକ୍ଷା କରିଥାଏ, ସେପରି ଅନ୍ୟଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ।" "ଲାଭ କିମ୍ବା କାମନା ପାଇଁ ହେଉ, ଧର୍ମାନୁଷ୍ଠାନୀ ଲୋକେ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଉଲ୍ଲେଖ ନଥିବା କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ନ୍ୟାୟ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ହେ ପୁଲସ୍ତ୍ୟବଂଶୀ।" "ରାଜା, ଧର୍ମ, କାମ ଓ ଅର୍ଥ—ଏଠି ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ ଧନ; ରାଜା ଠାରୁ ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ, ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।