ଏହି ସମୟରେ, ରାବଣ ମୈଥିଳୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଭ୍ରମିତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲା। ସେ କୁହିଲା, “ହେ ମୂଢ଼ା, ତୁମେ କେଉଁ ଗୁଣରେ ଏହି ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଏତେ ପ୍ରେମ କରୁଛ? ଯିଏ କେବଳ ଜଣେ ନାରୀଙ୍କ କଥାରେ ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ଓ ବନ୍ଧୁମାନେ କୁ ଛାଡିଦେଲେ?” ଏଭଳି ଭାବରେ, ରାବଣ ଜଙ୍ଗଲରେ ବସୁଥିବା, ମୃଗମାନେ ଦ୍ୱାରା ଆତଙ୍କିତ, ଭ୍ରମିତ ମନ ଧାରଣ କରୁଥିବା ରାମଙ୍କୁ ଉଲ୍ଲେଖ କରି, ମୈଥିଳୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଲା। ତାପରେ, ଅପବିତ୍ର ହୃଦୟ ଥିବା ଏହି ରାକ୍ଷସ, କାମନାରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, ଆକାଶରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଯେପରି ରୋହିଣୀକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରେ, ସେପରି ସୀତାଙ୍କୁ ଧରିଲା। ବାୟଁ ହାତରେ ସେ ସୀତାଙ୍କର କେଶ ଧରିଲା, ଡାହାଣ ହାତରେ ତାଙ୍କର ଜଂଘା ଧରିଲା। ଏହି ରାକ୍ଷସ ଦେଖି, ତାଙ୍କର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାନ୍ତ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ଥିବା ପାହାଡ଼ ପରି ଦେହ ଦେଖି, ଜଙ୍ଗଲର ଦେବତାମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ଭୟରେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ପଳାଇଗଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ରାବଣଙ୍କ ମାୟାମୟ ଦିବ୍ୟ ରଥ ପ୍ରକଟ ହେଲା, ସୁନା ପରି ଚମକୁଥିଲା, ଖରା ଶବ୍ଦ କରୁଥିବା ଖଚ୍ଛର ଦ୍ୱାରା ଏହି ରଥ ଚାଲିଥିଲା। ରାବଣ ଦୁଷ୍ଟ ଶବ୍ଦ ଓ ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର କରି, ସୀତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଶରୀର ଉପରେ ବସାଇ ରଥ ଉପରେ ରଖିଦେଲା। ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧରାଯାଇ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସୀତା ବିଷଣ୍ଣ ହୋଇ ଚିତ୍କାର କରି, ଦୂରେ ଅଟେଇଥିବା ରାମଙ୍କୁ ଡାକିଲେ। କାମନାରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇଥିବା ରାବଣ, ବିପରୀତ ଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ଉଠାଇ ନେଲେ, ମନେ ମନେ ଏପରି ଲାଗିଲା ଯେ ମନେ ନାଗରାଜଙ୍କ ଜନୀକୁ ତାଙ୍କୁ ଚୋରି କରୁଛନ୍ତି। ରାକ୍ଷସ ରାଜା ରାବଣ ଦ୍ୱାରା ଆକାଶ ମାର୍ଗରେ ଉଠାଇ ନେଯାଯାଉଥିବା ସମୟରେ, ସୀତା ବିପାକୁଳ ହୋଇ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରେ ଚିତ୍କାର କରିଲେ, ଯେପରି ଏକ ଅସହାୟ ନାରୀ ଦୁଃଖରେ ମନସିକ ଭ୍ରମ ହୋଇଯାଏ। ସୀତା କୁହିଲେ, “ହେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଶୂରବୀର, ତୁମେ ତ ତୁମ ବଡ଼ମାନେଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦିଅ, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଜାଣିପାରୁନାହଁ, ଏଠାରେ ଏକ ରୂପ ବଦଳାଉଥିବା ରାକ୍ଷସ ମୋତେ ଉଠାଇ ନେଉଛି!” “ହେ ରାଘବ, ତୁମେ ଧର୍ମ ପାଇଁ ଜୀବନ, ସୁଖ ଓ ଧନ ତ୍ୟାଗ କରିଛ, ତଥାପି ତୁମେ ଦେଖୁନାହଁ ଯେ ମୋତେ ଅନ୍ୟାୟରେ ଉଠାଇ ନେଉଛନ୍ତି!” “ତୁମେ ଅନ୍ୟାୟକାରୀଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ଦେବାକୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦାହ କରୁଥିବା, ଏହି ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟକୁ କାହିଁକି ଦଣ୍ଡ ଦେଉନାହଁ? ରାବଣକୁ କାହିଁକି ଶାସନ କରୁନାହଁ?” “ଅନ୍ୟାୟ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ସହଜରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେନାହିଁ, ସମୟ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ, ଯେପରି ଧାନ ପକିବାକୁ ସମୟ ଲାଗେ।” “ତୁମେ ଏହି କାମ କରିଛ, ସମୟ ଦ୍ୱାରା ମନ ଆବୃତ; ଏବେ ରାମଙ୍କ ହାତରେ ତୁମ ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା ଓ ମୃତ୍ୟୁ ନିଶ୍ଚିତ।” “ଏବେ କୈକେୟୀ ଓ ତାଙ୍କର ପରିଜନମାନେ ବହୁତ ଖୁସି ହେବେ; ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପତିବ୍ରତା ନାରୀ ଚୋରି ହେଉଛନ୍ତି।” ସୀତା ଜନସ୍ଥାନରେ ଫୁଲୁଥିବା କର୍ଣ୍ଣିକାର ଗଛମାନେକୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି କୁହିଲେ, “ଅତି ଶୀଘ୍ର ରାମଙ୍କୁ କୁହ, ରାବଣ ସୀତାଙ୍କୁ ଉଠାଇ ନେଉଛି।” ପୁଣି ସେ ଗୋଦାବରୀ ନଦୀକୁ ପ୍ରଣାମ କରି କୁହିଲେ, “ହଂସ ଓ କଦମ୍ବ ପକ୍ଷୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଗଞ୍ଜିଉଥିବା ଏହି ନଦୀ, ଶୀଘ୍ର ରାମଙ୍କୁ ଏହି ଖବର ଦିଅ।” ତାପରେ ସେ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ବିଭିନ୍ନ ଗଛ ମଧ୍ୟରେ ବସୁଥିବା ଦେବତାମାନେକୁ ପ୍ରଣାମ କରି କୁହିଲେ, “ମୋ ପତିଙ୍କୁ ଜଣାଅ, ମୋତେ ଉଠାଯାଉଛି।” “ଏଠାରେ ଯେଉଁଯେଉଁ ପ୍ରାଣୀ ଅଛନ୍ତି, ଯେପରି ହରିଣ ଦଳ କିମ୍ବା ପକ୍ଷୀ ଦଳ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଶରଣ ନେଉଛି, ମୋ ସଂକଟ ରାମଙ୍କୁ ଜଣାଅ।” “ମୁଁ ଯେଉଁ ଭଳି ରାମଙ୍କ ପ୍ରିୟା, ତାଙ୍କ ଜୀବନଠାରୁ ବି ଅଧିକ ଦୁଲାରି, ଏହି ଦୁଃଖରେ ଅସହାୟ ଅଛି, ରାବଣ ମୋତେ ଉଠାଇ ନେଉଛି, ଏହି ଖବର ତାଙ୍କୁ କୁହ।” “ଏହା ଜାଣି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ ମୋତେ ଏଠାରୁ, ଏହି ମୃତ୍ୟୁଦେବତା ଭଳି ଭୟଙ୍କର ହାତରୁ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କର ପ୍ରାକ୍ରମରେ ଫେରାଇ ନେଉଛନ୍ତି।” ଏଭଳି କହି, ଦୟାଭାବରେ ବିଳାପ କରୁଥିବା ସୀତା, ତିନି ବଡ଼ ଆଖିରେ ଦୁଃଖ ଭାବ ନେଇ, ଗଛ ଉପରେ ବସିଥିବା ଗୃଧ୍ର ପକ୍ଷୀକୁ ଦେଖିଲେ। ରାବଣଙ୍କ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ତଳେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସୁନ୍ଦର କଟିବନ୍ଧ ଥିବା ସୀତା ଭୟରେ ଅତିଭୂତ ହୋଇ, କ୍ଷୁଦ୍ର ସ୍ୱରେ ଚିତ୍କାର କରି, ଏହି ଗୃଧ୍ରକୁ ଡାକିଲେ—"ଯଟାୟୁ, ମୋତେ ଦେଖ, ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସ ରାଜା ମୋତେ ଅସହାୟ ଭାବରେ ଉଠାଇ ନେଉଛି।" "ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ନିଶାଚରକୁ ତୁମେ ବାନ୍ଧିପାରିବେ ନାହିଁ, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଚତୁର ଓ ଦୁଷ୍ଟ ମନର। ଯଟାୟୁ, ରାମଙ୍କୁ ମୋ ଅପହରଣ ବିଷୟରେ ସତ୍ୟ କଥା କୁହ, ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ, କିଛି ଲୁଚାଇବା ନାହିଁ।" ଏହି ସମୟରେ, ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପଞ୍ଚାଶତମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଏବେ ଯଟାୟୁ, ଏଉଁ ଅଧଜାଗ୍ରତ ଅବସ୍ଥାରେ, ସେଇ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଶୀଘ୍ର ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ ରାବଣଙ୍କୁ ଓ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ପର୍ବତ ଶିଖର ପରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଚଞ୍ଚୁ ଥିବା, ସମସ୍ତ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଯଟାୟୁ ଗଛ ଉପରେ ବସି ଶୁଭ ଶବ୍ଦ କହିଲେ। ସେ କୁହିଲେ, “ଦଶମୁଖୀ, ତୁମେ କେବଳ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ଓ ସତ୍ୟପଥରେ ଅଟୁଟ ଥିଲ, ଭାଇ, ଏହି ନିନ୍ଦନୀୟ କାର୍ଯ୍ୟ କାହିଁକି କରୁଛ?” “ମୋ ନାମ ଯଟାୟୁ, ମୁଁ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ରାଜା, ମହେନ୍ଦ୍ର ଓ ବରୁଣ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।” “ଦଶରଥ ପୁତ୍ର ରାମ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳକାମନାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନାରୀ ତାଙ୍କର ବିଧିବତ୍ ପତ୍ନୀ।” “ଏହା ସୀତା, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରୂପବତୀ, ଯାହାକୁ ତୁମେ ଚୋରି କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ; ଏକ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା କେମିତି ଅନ୍ୟର ପତ୍ନୀକୁ ଛୁଁଇପାରିବ?” “ବିଶେଷକରି ଏକ ରାଜା ଅନ୍ୟର ପତ୍ନୀମାନେକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ଦାୟିତ୍ୱ ରଖେ; ଅନ୍ୟର ପତ୍ନୀପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ତ୍ୟାଗ କର।” “ଏକ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଅନ୍ୟମାନେ ଯାହା ନିନ୍ଦା କରିବେ, ତାହା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଯେପରି ନିଜ ପତ୍ନୀକୁ ରକ୍ଷା କର, ସେପରି ଅନ୍ୟର ପତ୍ନୀମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ୍।” “ଲାଭ କିମ୍ବା କାମନା ପାଇଁ ହେଉ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକ ଶାସ୍ତ୍ର ଉଲ୍ଲେଖ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସଠିକ ପଥ ଚିହ୍ନଟ କରନ୍ତି, ହେ ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ବଂଶଜ।