ତୁରନ୍ତ, ରାବଣ ତାଙ୍କ ଶାନ୍ତ ଓ ମୃଦୁ ରୂପକୁ ଛାଡ଼ି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଭୀଷଣ ଆକୃତି ଧାରଣ କଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ସେ କୁବେରଙ୍କ ଭାଇ କାଳଙ୍କ ଦ୍ରୂତ ରୂପକୁ ସ୍ମରଣ କରାଉଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ, ତାପିତ ସୁନାର ଗହନା ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଆବେଶିତ ହୋଇ ଏକ ଘନ ମେଘ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଦଶମୁଣ୍ଡି, ବିଶି ହାତ ଥିବା, ରାତିରେ ଚଳିଥିବା ଏହି ରାକ୍ଷସ ତାଙ୍କ ଅସୀମ ଦେହକୁ ପ୍ରକାଶ କରି, ତାପରେ ତାପସ ରୂପକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣରୂପେ ତ୍ୟାଗ କଲେ। ରାକ୍ଷସମଣ୍ଡଳରେ ପ୍ରଭୁ ରାବଣ, ତାଙ୍କ ସ୍ବରୂପ ଧାରଣ କରି, ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ମହିଳାମଣି ସୀତାଙ୍କୁ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିଲେ। ସୀତାଙ୍କ କଳା କେଶ ମୁଖକୁ ଅଳଙ୍କୃତ କରୁଥିଲା, ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ପରି ଅଭିଭାସିତ ହେଉଥିଲେ, ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ। ତାପରେ ରାବଣ କହିଲେ, “ତିନି ଲୋକରେ ଯେଉଁପରି ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ ସ୍ୱାମୀ ଚାହାଁ, ହେ ସୁସ୍ଥ ନିତମ୍ବିନୀ, ମୋ ପାଖକୁ ଆଶ୍ରୟ ନିଅ। ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ସ୍ୱାମୀ। ମୋତେ ଚୟନ କର, ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ ସ୍ୱାମୀ, ଓ ମୃଦୁଭାଷିଣୀ, ମୁଁ କେବେ ତୁମକୁ କ୍ଷତି କରିବି ନାହିଁ। ମାନବୀୟ ସ୍ନେହକୁ ତ୍ୟାଗ କର, ମନକୁ ମୋପରି ଲଗାଇଦିଅ। ରାମଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ, ଯିଏ ରାଜ୍ୟ ହରାଇଛନ୍ତି, ନିଜ ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ବିଫଳ ଓ ତାଙ୍କ ଜୀବନ ସୀମିତ। କିଏ ତାଙ୍କର ଗୁଣ ଦେଖି ତୁମେ ଏପରି ମୂଢ଼ତାରେ ରହିଛ, ଯିଏ ଜନନୀଙ୍କ ଆଦେଶରେ ରାଜ୍ୟ ଓ ବନ୍ଧୁମାନେକୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ? ସେ ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସୁଛନ୍ତି, ମନ ବିକୃତ।”—ଏପରି ଭାବରେ ରାବଣ ମୃଦୁଭାଷିଣୀ, ସ୍ନେହାର୍ହ ସୀତାଙ୍କୁ କହିଲେ। ତାପରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅସୁରଭାବାପନ୍ନ ରାକ୍ଷସ, କାମବଶୀଭୂତ ହୋଇ, ସୀତାଙ୍କୁ ଚାଲିଗଲେ, ଯେପରି ଆକାଶରେ ଚନ୍ଦ୍ର ରୋହିଣୀକୁ ବହୁଦିଏ। ତାଙ୍କ ବାମ ହାତରେ ସୀତାଙ୍କ କେଶ ଧରି, ଡାହାଣ ହାତରେ ତାଙ୍କ ଉରୁ ଧରିଲେ। ଏହି ପରିବ୍ରାଜକ, ପାହାଡ଼ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାନ୍ତ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ଥିବା ରାବଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ଅରଣ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଭୟରେ ମୃତ୍ୟୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଥିବା ପରି ଭାଗିଗଲେ। ତାପରେ ରାବଣଙ୍କ ଆଲୌକିକ ମାୟାମୟ ରଥ ଦେଖାଦେଲା, ସୁନା ପରି ଚମକୁଥିଲା, ଖଡ଼ଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ଚଲିଥିଲା, ଗମ୍ଭୀର ଶବ୍ଦ ହେଉଥିଲା। ରାବଣ କ୍ରୁର କଥା ଓ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନା ସହିତ, ସୀତାଙ୍କୁ ଉଠାଇ ଗୋଦେ ବସାଇ, ରଥରେ ବଉଁଥିଲେ। ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅପହୃତ ହୋଇ, ମହାପତିତ୍ବ ସୀତା ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଷଣ୍ଣ ହୋଇ, ଦୂରେ ଅରଣ୍ୟରେ ଥିବା ରାମଙ୍କୁ ଡାକି ଚିତ୍କାର କଲେ। ରାବଣ, କାମବଶୀଭୂତ ହୋଇ, ଯେପରି ନାଗରାଜଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ଅପହରଣ କର, ସେପରି ସୀତାଙ୍କୁ ଉଠାଇ ନେଲେ। ରାକ୍ଷସରାଜ ରାବଣ ଆକାଶ ମାର୍ଗରେ ସୀତାଙ୍କୁ ନେଉଥିବା ବେଳେ, ସୀତା ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିକଳ ମନେ, ଦୁଃଖରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, ଜୋରରେ ଚିତ୍କାର କଲେ। "ହେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଶୂରବୀର, ଯେଉଁଥି ନିଜ ବଡ଼ମାନେଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦିଅ, ତୁମେ ଜାଣିନାହ, ଏଇ ରୂପାନ୍ତରୀ ରାକ୍ଷସ ମୋତେ ନେଉଛି! ରାଘବ, ଧର୍ମ ପାଇଁ ଜୀବନ, ସୁଖ, ଧନ ତ୍ୟାଗ କରିଥିବା ତୁମେ, ମୋତେ ଅନ୍ୟାୟରେ ନେଉଯାଉଥିବା ଦେଖୁନାହିଁ! ହେ ଶତ୍ରୁଦଳନ, ଅନ୍ୟାୟକାରୀଙ୍କୁ ଶାସନ କର, ରାବଣଙ୍କୁ ଶାସନ କରିବାରେ ଅସମର୍ଥ କିଏ?" "ଅନ୍ୟାୟ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ସତ୍ବରେ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ, ସମୟ ଏଠାରେ ମୂଖ୍ୟ, ଯେପରି ଫସଲ ପକେ। ତୁମେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ, ସମୟରେ ମନ ଅନ୍ଧକାରିତ; ଏବେ ରାମଙ୍କ ହାତରେ ଭୟଙ୍କର ବିପଦ ଆସିବ, ତୁମ ଜୀବନ ଶେଷ ହେବ।" "ଏବେ କୈକେୟୀ ଓ ତାଙ୍କ ପରିଜନମାନେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତୁ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଅପହୃତ ହେଉଛି।" ସୀତା ଜନସ୍ଥାନର କର୍ଣ୍ଣିକାର ଗଛମାନେକୁ ନମସ୍କାର କରି କହିଲେ, "ତ୍ୱରିତ ରାମଙ୍କୁ କହ, ରାବଣ ସୀତାକୁ ନେଉଛି।" ଗୋଦାବରୀ ନଦୀକୁ ନମସ୍କାର କରି କହିଲେ, "ତ୍ୱରିତ ରାମଙ୍କୁ ଖବର ଦିଅ।" ଅରଣ୍ୟ ଦେବତାମାନେ, ବିଭିନ୍ନ ଗଛ ମଧ୍ୟରେ ବସିଛନ୍ତି, ସେମାନେକୁ ନମସ୍କାର କରି, "ମୋ ସ୍ୱାମୀକୁ ଖବର ଦିଅ, ମୁଁ ଅପହୃତ।" ଅରଣ୍ୟର ଯେ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ, ହରିଣ ଦଳ, ପକ୍ଷୀ ଦଳ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଇ, "ମୋ ସ୍ୱାମୀ ସ୍ନେହାର୍ହ ଏବଂ ପ୍ରାଣଠାରୁ ପ୍ରିୟ, ମୋତେ ରାବଣ ନେଉଛି, ଏହା ତାଙ୍କୁ କହ।" "ଏଥିରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବଳବାନ ରାମ ମୋତେ ଦେବରାଜ ବୈବସ୍ବତଙ୍କ ହାତରୁ ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ଧାର କରିବେ।" ଏପରି ଦୟାଶୁନ୍ୟ ଶବ୍ଦ କହି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖରେ, ଚିତ୍କାର କରୁଥିବା ସୀତା ଚକ୍ଷୁ ଦେଖିଲେ ଏକ ବୃକ୍ଷ ଉପରେ ବସିଥିବା ଗୃଧ୍ର ଜଟାୟୁକୁ। ସେ, ସୁନ୍ଦର ନିତମ୍ବିନୀ, ଭୟରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହୋଇ, ରାବଣଙ୍କ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଥିଲେ, ଦୁଃଖରେ ଅଭିଭୂତ ହୋଇ, "ଜଟାୟୁ, ମୋତେ ଦେଖ, ମୁଁ ଏହି କ୍ରୁର ରାକ୍ଷସରାଜ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷା ବିହୀନ ଭାବେ ଉଠାଯାଉଛି। ଏହି କ୍ରୁର ରାକ୍ଷସକୁ ତୁମେ ରୋକିପାରିବେ ନାହିଁ, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଚତୁର, ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଓ ଦୁଷ୍ଟମନା। ଜଟାୟୁ, ରାମଙ୍କୁ ମୋ ଅପହରଣ ସତ୍ୟ କଥା କହ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ସବୁ କଥା ଖୋଲି କହ।" ଏହିପରି ଭାବେ ଚଳିଥିବା ସମୟରେ, ଏହି ଗୌରବମୟ ଭାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ପଚାଶତମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ତାପରେ ଜଟାୟୁ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜାଗ୍ରତ ନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଦୃତ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରାବଣଙ୍କୁ ଓ ଭଲ୍ଲଭା ଭାଇଦେହୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ତାପରେ ଶିଖର ସମ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଚଞ୍ଚୁ ଥିବା, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଏହି ମହାନ ଜଟାୟୁ ବୃକ୍ଷ ଉପରେ ବସି ଶୁଭ ଶବ୍ଦ କହିଲେ, "ହେ ଦଶମୁଣ୍ଡି, ପୂର୍ବେ ତୁମେ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଓ ସତ୍ୟପଥରେ ଦୃଢ଼ ଥିଲ, ଭାଇ, ଏବେ ଏପରି ନିନ୍ଦନୀୟ କାମ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ମୁଁ ଜଟାୟୁ ନାମକ, ଗୃଧ୍ରମାନଙ୍କ ରାଜା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଶାସକ, ମହେନ୍ଦ୍ର ଓ ବରୁଣ ସମାନ।