ରାବଣ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣଦ୍ୱାରା ସୂର୍ୟକୁ ମେଘଦଳ ଭଳି ଭେଦିପାରିବା ଶକ୍ତି ରଖିଥିବା, ପୃଥିବୀର ଉପରିଭାଗକୁ ଭାଗ କରିଦେଇପାରିବା ସାମର୍ଥ୍ୟ ଥିବା ଏବଂ ଯେକୌଣସି ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରିବା ମହାଶକ୍ତି ଅଛି—ଏହିପରି ଗର୍ବରେ ଏବଂ କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ରାବଣ ଉତ୍ତେଜିତ ସ୍ୱରରେ କହିଲେ। ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ସେ ତାଙ୍କ ମୃଦୁ ରୂପକୁ ଛାଡ଼ି, ଏକ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧାରଣ କଲେ—ଏକ ଦାନବୀୟ ରୂପ, ଯେଉଁଥିରେ ସେ ଧନର ଦେବତା କୁବେରଙ୍କ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭାଇ କାଳ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଆଖି ରକ୍ତ ସମାନ ଲାଲ୍ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ତାଙ୍କ ଶରୀର ତପ୍ତ ସୁନା ଭୂଷଣରେ ଅଲଙ୍କୃତ ଥିଲା, ଏବଂ ସେ ଏକ ଘନ ମେଘ ଭଳି ଅନ୍ଧକାର ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଦଶମୁଖ ଏବଂ ବିଶି ହସ୍ତ ଥିବା ଏହି ରାତିର ଚରା ଦାନବ, ତାଙ୍କର ତପସ୍ୱୀର ଛଳ ରୂପକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରି, ତାଙ୍କର ନିଜ ଦାନବୀୟ ରୂପ ଦେଖାଇଲେ। ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ରାକ୍ଷସରାଜ ରାବଣ ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ମୈଥିଲୀ, ମହିଳାମଣି ଶୀର୍ଷ ସୀତା ଉପରେ ପତିତ କଲେ। ତାଙ୍କର କଳା କେଶ ମୁହଁକୁ ଘେରିଥିଲା, ସୂର୍ୟ ପ୍ରଭା ଭଳି ତାଙ୍କର ଚାହେରା ଚମକୁଥିଲା, ସୁନ୍ଦର ବସ୍ତ୍ର ଓ ଗହନାରେ ଅଲଙ୍କୃତ ଥିବା ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖି ରାବଣ କହିଲେ: “ତୁମେ ଯଦି ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପତି ଚାହଁ, ମୋତେ ଅଶ୍ରୟ ଦିଅ; ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ପତି। ମୋତେ ବରଣ କର, ମୁଁ କେବେ ତୁମକୁ କ୍ଷତି କରିବିନାହିଁ। ମାନବୀୟ ମମତାକୁ ତ୍ୟାଗ କର, ତୁମ ହୃଦୟକୁ ମୋପରି ଦିଅ; ରାମଙ୍କୁ ଛାଡ଼, ଯିଏ ରାଜ୍ୟ ହରାଇଛନ୍ତି, ନିଜ ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ବିଫଳ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଆୟୁ ଅଳ୍ପ। କେଉଁ ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଏହି ମନୁଷ୍ୟ ସାଙ୍ଗରେ ଅଟୁଟ ଅଛ, ଯିଏ ଏକ ନାରୀଙ୍କ ବାକ୍ୟରେ ରାଜ୍ୟ ଓ ବନ୍ଧୁମାନେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ? ସେ ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଚିନ୍ତା ଓ ମୃଗମାନେ ଦ୍ୱାରା ଚରିତ ଅଞ୍ଚଳରେ ରହୁଛନ୍ତି।” ଏପରି କହି, ଦୁଷ୍ଟ ହୃଦୟ ରାକ୍ଷସ ରାବଣ, ଅତି ଆସକ୍ତିରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, ସୀତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରି, ମାନେ ଆକାଶରେ ରୋହିଣୀକୁ ଚନ୍ଦ୍ର ଆଲିଙ୍ଗନ କରିଥିବା ପରି ତାଙ୍କୁ ଧରିନେଲେ। ବାମହସ୍ତରେ ସୀତାଙ୍କ କେଶ ଧରି, ଡାହାଣ ହସ୍ତରେ ତାଙ୍କ ଉରୁ ଧରିଲେ। ତାଙ୍କର ପରାକ୍ରମ ଓ ଦନ୍ତ ଦେଖି, ଅରଣ୍ୟର ଦେବତାମାନେ ଭୟରେ ଚିତ୍କାର କରି ପଳାଇଗଲେ। ସେହି ସମୟରେ ରାବଣଙ୍କ ମହାମାୟା ରଥ ପ୍ରକଟିତ ହେଲା—ସୁନା ଭଳି ଚମକୁଥିବା, ଖଚ୍ଚର ଦ୍ୱାରା ଏଣ୍ଟାଯାଉଥିବା, ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି କରୁଥିବା। ରାବଣ ଭୟଙ୍କର ସ୍ୱରରେ ସୀତାଙ୍କୁ ଆତଙ୍କିତ କରି, ତାଙ୍କୁ ଗୋଦେ ବସାଇ ରଥରେ ରଖିଦେଲେ। ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧରାଯାଇ, ମହାପୁଣ୍ୟବତୀ ସୀତା ଦୁଃଖରେ ଚିତ୍କାର କରି, ଅରଣ୍ୟର ଦୂରେ ଥିବା ରାମଙ୍କୁ ଡାକିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ରାବଣ ତାଙ୍କର କାମନାରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, ସୀତାଙ୍କୁ ଯେପରି ନାଗରାଜଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ହରଣ କରାଯାଏ, ସେପରି ଉଠାଇ ନେଲେ। ଏଭଳି ରାକ୍ଷସରାଜ ରାବଣ ଆକାଶ ମାର୍ଗରେ ସୀତାଙ୍କୁ ନେଉଥିବା ବେଳେ, ସୀତା ଦୁଃଖରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ ଚିତ୍କାର କରି କହିଲେ—“ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ବଳଶାଳୀ, ତୁମେ ବୁଝିପାରିନାହ, ଏକ ରୂପ ବଦଳାଇପାରୁଥିବା ରାକ୍ଷସ ମୋତେ ଉଠାଇ ନେଉଛି! ରାଘବ, ଧର୍ମ ପାଇଁ ତୁମେ ଜୀବନ, ସୁଖ, ଧନ ତ୍ୟାଗ କରିଛ, ତୁମେ ଦେଖୁନାହ, କିପରି ଅନ୍ୟାୟରେ ମୋତେ ହରଣ କରାଯାଉଛି! ତୁମେ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଦମନ କରୁଥିବା, ଶତ୍ରୁମାନେ ଦହୁଥିବା, ଏପରି ଅନ୍ୟାୟକୁ କାହିଁକି ଦଣ୍ଡ ଦେଉନାହ?” ସୀତା ଏହି ଦୁଃଖ ମଧ୍ୟରେ କହିଲେ, “ଅନ୍ୟାୟ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ସାଙ୍ଗେସାଙ୍ଗେ ଦେଖାଯାଏନାହିଁ; ସମୟ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଭୂମିକା ନିଭାଏ, ଫସଲ ପକାଇବା ପରି। ତୁମେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ; ଏବେ ତୁମେ ରାମଙ୍କ ହାତରେ ଭୟଙ୍କର ଦୁର୍ଗତି ଭୋଗିବ, ତୁମ ଜୀବନର ଶେଷ ଆସିବ। ଏବେ କୈକେୟୀ ଓ ତାଙ୍କର ବନ୍ଧୁମାନେ ଖୁସି ହେବେ; ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମଙ୍କ ପତ୍ନୀ ହରଣ ହେଉଛି।” ସୀତା ତାଙ୍କର ଦୁଃଖ ଓ ଭୟରେ, ଜନସ୍ଥାନର ପ୍ରସ୍ଫୁଟିତ କର୍ଣ୍ଣିକାର ଗଛମାନେକୁ ନମସ୍କାର କରି କହିଲେ, “ତୁରନ୍ତ ରାମଙ୍କୁ ଯାଉଅ, ରାବଣ ସୀତାକୁ ହରଣ କରୁଛି। ଗୋଦାବରୀ ନଦୀ, ହଂସ ଓ କ୍ରଞ୍ଚପକ୍ଷୀମାନେ ଭରିଥିବା, ତୁମକୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ; ତୁମେ ମଧ୍ୟ ରାମଙ୍କୁ ଏ ଖବର ଦିଅ। ଏଠାରେ ଯେଉଁ ଦେବତାମାନେ ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ; ମୋ ପତିଙ୍କୁ ଜଣାଅ, ମୁଁ ହରଣ ହୋଇଛି। ଏଠାରେ ଯେଉଁ ପ୍ରାଣୀ, ମୃଗ ହେଉ କି ପକ୍ଷୀ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୁଁ ଶରଣ ନେଉଛି—ମୋ ପ୍ରିୟପତିଙ୍କୁ ଜଣାଅ, ମୁଁ ରାବଣ ଦ୍ୱାରା ହରଣ ହୋଇଛି। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ ଏହି ଖବର ଶୁଣି, ମୁଁ ଯେଉଁଠାରେ ହେଉ, ମୋତେ ବାପାସ ନେଇଅସ୍ତି, ଏହା ନିଶ୍ଚିତ।” ଏପରି କହି, ଦୁଃଖରେ ଭାସୁଥିବା ସୀତା ଦୟାମୟ ଶବ୍ଦରେ କ୍ରନ୍ଦନ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ସେ ଦେଖିଲେ ଏକ ବୃକ୍ଷ ଉପରେ ବସିଥିବା ଶୂରବୀର ଗୃଧ୍ର—ଯିଏ ଥିଲେ ଜଟାୟୁ। ରାବଣଙ୍କ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଥିବା ସ୍ଥିତିରେ, ସୁନ୍ଦର କଟିବନୀ ସୀତା ଭୟ ଓ ଦୁଃଖରେ ଚିତ୍କାର କରି କହିଲେ—“ଜଟାୟୁ, ମହାନ, ଦୟାଳୁ, ଦେଖ, ଏହି କ୍ରୂର ରାକ୍ଷସରାଜ ମୋତେ ଅନାଥ ପରି ଉଠାଇ ନେଉଛି। ଏହି ଦୁଷ୍ଟ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଚତୁର ରାକ୍ଷସକୁ ତୁମେ ରୋକିପାରିବେ ନାହିଁ। ଜଟାୟୁ, ରାମଙ୍କୁ ଏହି ଅପହରଣର ସତ୍ୟ କଥା କହ, ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ସବୁ ଖବର ଦିଅ।” ଏହିପରି ଦୁଃଖଦ ସମୟରେ, ମହାକାୟ ଏବଂ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଜଟାୟୁ, ସ୍ୱପ୍ନ ମଧ୍ୟରୁ ଉଠି ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲେ। ସେ ଦ୍ରୁତ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ ରାବଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ମହାମହିମା ଭାଇଦେହୀକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ। ତାପରେ, ପାହାଡ଼ ଚୂଡ଼ା ଭଳି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଚଞ୍ଚୁ ଥିବା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପକ୍ଷୀ ଜଟାୟୁ ଗଛ ଉପରେ ବସି, ଶୁଭ ଶବ୍ଦ କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।