ଏହି ମହାନ୍ୟ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅରଣ୍ୟ କାଣ୍ଡର ଅଠଚାଳିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟର କଥା ଶୁଣ। ସୀତା ଏମିତି କହିବା ପରେ, ରାବଣ ତାଙ୍କ ଉପରେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ, ଭୌହ ଭଙ୍ଗି ତୀକ୍ଷ୍ଣ କଥାରେ ସୀତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ— “ହେ ଶୁଭ୍ରବର୍ଣ୍ଣା, ମୁଁ ହେଉଛି ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ, ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ଭାଇ, ମୋର ପ୍ରଭାବ ଏତେ ଅଧିକ ଯେ, ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଭୂତ, ପକ୍ଷୀ, ନାଗ—ସମସ୍ତେ ମୋତେ ଭୟରେ ପଳାଇଯାନ୍ତି, ଯେପରି ମୃତ୍ୟୁକୁ ଦେଖି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଭୟଭୀତ ହୁଅନ୍ତି। ମୋର ଭାଇ ବୈଶ୍ରବଣ ଅନ୍ୟ ମାର ଜନ୍ମ, କିନ୍ତୁ ମୁଁ କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରି ତାଙ୍କୁ ଜିତିଥିଲି। ସେ ମୋ ଭୟରେ ତାଙ୍କର ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନିବାସ ଛାଡି, ଏବେ କୈଳାଶ ପର୍ବତରେ ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ବସୁଛନ୍ତି। ସେଇ ଦିବ୍ୟ ପୁଷ୍ପକ ରଥ, ଯାହା ମୁଁ ମୋର ପ୍ରଭାବରେ ଅଜିତ କରିଛି, ତାହାରେ ମୁଁ ଆକାଶରେ ଯାତ୍ରା କରେ। ମୁଁ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ, ମିଥିଲାର କନ୍ୟା, ଦେବତାମାନେ, ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ, ମୋ ମୁହଁ ଦେଖି ବିତର୍କିତ ହୋଇ ପଳାଇଯାନ୍ତି। ଯେଉଁଠାରେ ମୁଁ ରହେ, ସେଠାରେ ପବନ ଧୀରେ ବହେ, ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ତିବ୍ର ହୁଏ, ଚନ୍ଦ୍ରମାର ଆଲୋକ ଶୀତଳ ହୁଏ—ସବୁ ଦେବଲୋକ ମୋ ଭୟରେ। ଯେଉଁଠାରେ ମୁଁ ଚାଲିବି, ଗଛମାନେ ତାଙ୍କର ପତ୍ର ହଲାଇନାହିଁ, ନଦୀମାନେ ତାଙ୍କର ଜଳ ଚଳାଚଳ କରେନାହିଁ। ସମୁଦ୍ର ପାରେ ମୋର ଅପୂର୍ବ ଲଙ୍କା ନାମକ ନଗର ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସମାନେ ବସିଛନ୍ତି, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅମରାବତୀରେ ଦେବମାନେ। ସେ ନଗର ଧଳା ପ୍ରଭାମୟ ପ୍ରାଚୀରରେ ଘେରା ହୋଇଛି, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମଣ୍ଡପ ଓ ନୀଳମଣି ଦ୍ୱାର ରହିଛି, ଅତି ଶୋଭାମୟ। ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଦ୍ୱାରା ଭିଡ଼, ବାଦ୍ୟୟନ୍ତ୍ର ଶବ୍ଦରେ ଗଞ୍ଜାମାନ, ଏବଂ ଚାରିପାଖେ ଇଚ୍ଛାମୂଳକ ଫଳ ଥିବା ଉଦ୍ୟାନ ରହିଛି। ହେ ସୀତା, ସେଠାରେ ମୋ ସହ ବସ, ତୁମେ ମାନବୀ ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ମନେପକିବେ ନାହିଁ। ମାନବ ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରିବ, ଏବଂ ତୁମେ ମରଣଶୀଳ ରାମଙ୍କୁ ମନେପକିବେ ନାହିଁ। ଦଶରଥ ରାଜା ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ରକୁ ରାଜ୍ୟରେ ବସାଇ, ଶକ୍ତିହୀନ ହୋଇ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁତ୍ରକୁ ଅରଣ୍ୟକୁ ପଠାଇଦେଲେ। ରାମ ରାଜ୍ୟ ହରାଇଛନ୍ତି, ମନ ହରାଇଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ସହ କ’ଣ ପାଇବ, ହେ ତ୍ରିଣୟନୀ? ମୋତେ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ନାଥକୁ, ଯେଉଁଠି ମୁଁ ଆସିଛି, ଗ୍ରହଣ କର; ପ୍ରେମବାଣରେ ବିଧ୍ଧ ଏକ ନରକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଯଦି ମୋତେ ତ୍ୟାଗ କର, ପରେ ଉର୍ବଶୀ ପୁରୁରବାଙ୍କୁ ପାଦ ଦେଇ ଦୁଃଖିତ ହେଲେପରି, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ପଛରେ ଅନୁତାପ କରିବ। ରାମ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋ ସମକ୍ଷ ନୁହେଁ, ମୋର ଏକ ଆଙ୍ଗୁଠି ସମ୍ମିଳିତ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ହେ ଶୁଭ୍ରବର୍ଣ୍ଣା, ତୁମ ଭାଗ୍ୟରେ ଯାହା ଆସିଛି, ତାହା ଉପଭୋଗ କର। ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ରାକ୍ଷସନାଥଙ୍କୁ ସୀତା, ରାଗରେ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ କଥାରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ— “ଅପକାର କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ତୁମେ କେମିତି ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ପୂଜିତ କୁବେରଙ୍କ ଭାଇ ବୋଲି ଦାବି କର? ତୁମେ ଯେଉଁ ଦୁଷ୍ଟ, ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ତାହାପାଇଁ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସ ନଶ୍ୱର ହେବେ। ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଶଚୀକୁ ହରି ମଧ୍ୟ ବଞ୍ଚିପାରିବେ, କିନ୍ତୁ ରାମଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସୀତାକୁ ହରି ତୁମେ ଅକ୍ଷତ ରହିପାରିବ ନାହିଁ। ଶଚୀ ଭଳି ଅପୂର୍ବ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ହରିଲେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ହୋଇପାରିବ, କିନ୍ତୁ ମୋ ଭଳି ଜନାନୀକୁ ଅପମାନ କରିଲେ, ଅମୃତ ପିଉଥିବା ସତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତି ମିଳିବ ନାହିଁ।” ଏହିପରେ ଅରଣ୍ୟ କାଣ୍ଡର ଉଣଚାଳିଶତମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ସୀତାଙ୍କ ଏହି ସଂକଟକଥା ଶୁଣି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ ତାଙ୍କ ହାତକୁ ହାତରେ ମାରି, ତାଙ୍କ ଦେହକୁ ବିଶାଳ କଲେ। ପୁନି ସେ ମୈଥିଲୀଙ୍କୁ କହିଲେ— “ମୋର ପ୍ରଭାବ ଓ ପ୍ରାକ୍ରମ ତୁମେ ଶୁଣିନାହ, ତୁମେ ମୂଢ଼ ନୁହଁ। ମୁଁ ଆକାଶରେ ଦଁଡାଇ ନିଜ ହାତରେ ପୃଥିବୀକୁ ଉଠାଇପାରିବି, ସମୁଦ୍ରକୁ ଶୋଷିପାରିବି, ମୃତ୍ୟୁକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରିପାରିବି। ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ବିଦ୍ରୁମ କରିପାରିବି, ଭୂମିକୁ ଭାଗିପାରିବି, ଏହି ମୂଢ଼ା, ମୋର ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଯେକୌଣସି ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରିବି।” ଏପରି କହିବା ସମୟରେ ରାବଣ, ମୟୂର ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ହେଲା। ସେ ତାଙ୍କ ମୃଦୁ ରୂପକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, କାଳର ଦୃଶ୍ୟ ଭଳି ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧାରଣ କଲେ; ରକ୍ତ ଚକ୍ଷୁ, ତାପିତ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଆଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ଅତି କ୍ରୋଧିତ, ମେଘର ପରି ଅନ୍ଧକାର ଦେହ। ଦଶମୁଖୀ, ବିଶି ହାତ ଥିବା ଏହି ରାତ୍ରିଚର ତାଙ୍କ ଦେହକୁ ବିଶାଳ ଦେଖାଇଲେ, ତପସ୍ୱୀ ରୂପକୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ। ରକ୍ତବସ୍ତ୍ର ଧାରି, ନିଜ ରାକ୍ଷସ ରୂପରେ, ମୈଥିଲୀଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିଲେ। ଏବେ ରାବଣ ମୈଥିଲୀଙ୍କୁ କହିଲେ— "ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପତି ଚାହୁଁଥିଲେ, ମୋ ସରଣାଗତ ହେଉ, ମୁଁ ଉତ୍ତମ ପତି ହେବି। ମୋତେ ଚୟନ କର, ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ସାଥୀ, ମୃଦୁ ମନା, ମୁଁ କେବେ ତୁମେ ଉପରେ ଅନ୍ୟାୟ କରିବି ନାହିଁ। ମାନବ ସ୍ନେହକୁ ତ୍ୟାଗ କର, ମୋତେ ମନ ଦେଉ, ରାମଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କର, ସେ ରାଜ୍ୟହୀନ, ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟହୀନ, ଅଲ୍ପାୟୁ। କେଉଁ ଗୁଣରେ ତୁମେ ଏମିତି ମୂଢ଼ତାରେ, ଜଣେ ମହିଳାଙ୍କ କଥାରେ ରାଜ୍ୟ ଓ ବନ୍ଧୁ ତ୍ୟାଗ କରିଥିବା ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଛ?" ଏହିପରି ରାବଣ ତାଙ୍କ ଅହଂକାର, ଶକ୍ତି ଓ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଦେଖାଇ, ସୀତାଙ୍କୁ ଆତ୍ମସାତ କରିବା ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ସୀତା ତାଙ୍କ ଧୃଢ଼ତା ଓ ଶୁଦ୍ଧିରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ରହିଲେ।