ବିଭିଷଣ ସଂଯମିତ ଶବ୍ଦରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, ତାଙ୍କୁ କଠୋର ଭାବରେ ଉପାଲମ୍ବ କରାଯିବା ପରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଗ୍ରହୀ ହୋଇ, କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ଏବଂ ସିଧାସଳଖ ଚାଲିଗଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ, ଅବସର ଦେଖି, ତୁରନ୍ତ ସୀତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଏକ ଭିକ୍ଷୁକ ରୂପେ ଆସିଗଲେ। ସେ ସୁକୁମାର କାସାୟ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଚୂଡ଼ା ମୁଣ୍ଡରେ, ଛତା, ଖଡ଼ାଉ, ଲାଠି ଓ କମଣ୍ଡଳୁ ବାମ କଂଧରେ ନେଇଥିଲେ। ଏହି ଭିକ୍ଷୁକ ରୂପେ ସେ ସୀତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିଲେ, ଯିଏ ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ଏକା, ତାଙ୍କ ଦୁଇ ଭାଇଁଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ। ଏକା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ବିହୀନ ସନ୍ଧ୍ୟାପରି, ଏହି ଯୁବତୀ, ଧନ୍ୟ ରୂପବତୀ ରାଜକୁମାରୀଙ୍କୁ ସେ ଦେଖିଲେ। ସେ ରୋହିଣୀ ତାରା ଚନ୍ଦ୍ର ବିହୀନ ହେବାପରି ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ନିଜ ଦୁଷ୍ଟ ମନସ୍କାମନା ନେଇ, ଦୁର୍ମୁଖୀ ଗ୍ରହ ଭଳି ଅଶୁଭ ଚିହ୍ନ ନେଇ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ଜନସ୍ଥାନର ଗଛମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର କମ୍ପନ ହେଲା ନାହିଁ, ପବନ ବହିଲା ନାହିଁ। ଦୃଢ଼ ଭୟରୁ ଗୋଦାବରୀ ନଦୀ ଦେଖିଲା ଏବଂ ତାଙ୍କ ରକ୍ତମୁଣ୍ଡ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଖି ଦେଖି ଧୀରେ ଧୀରେ ବହିବାକୁ ଲାଗିଲା। ଏହି ଭୟରୁ ଗୋଦାବରୀ ଧୀରେ ଧୀରେ ଚଳିଲା, ଏହି ସମୟରେ ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ ରାମଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଅବସର ଖୋଜୁଥିଲେ। ରାବଣ ଏକ ଭିକ୍ଷୁକ ରୂପେ, ଯଥା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଥା ଯୋଗ୍ୟ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ସୀତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ, ଯିଏ ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କ ଦୁଃଖରେ ଅତି ଶୋକାକୁଳ ଥିଲେ। ସେ ଏମିତି ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସୀତାଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ, ଯେପରି ସନି ଏକ ଦ୍ରୁତ ତାରା ଉପରେ ଝପଟିପଡ଼େ, ବା ଘାସରେ ଢାକା ପୋକ ଭଳି। ରାବଣ ରାମଙ୍କ ଧନ୍ୟ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସୀତାଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖୁଥିଲେ। ସୀତା, ମୁଣ୍ଡ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ମାନ୍ୟ ମୁହଁ, ଚମତ୍କାର ଦାନ୍ତ ଓ ଅଧର, ଅଶ୍ରୁ ଓ ଶୋକରେ ଭାସି, ପତ୍ର ଘରରେ ବସିଥିଲେ। ରାତ୍ରିଚର ରାବଣ ଆନନ୍ଦିତ ଚିତ୍ତରେ, କମଳ ଦଳ ନୟନ ଓ ପୀତବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା ସୀତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। କାମବାଣରେ ବିଧୁର ହୋଇ, ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ ଭଳି ଧ୍ୱନି କରି, ରାକ୍ଷସ ରାଜା ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ମୃଦୁ ଶବ୍ଦରେ କଥା କହିଲେ। ସେ ସୀତାଙ୍କ ରୂପକୁ ତିନି ଲୋକର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶ୍ରୀ ଭଳି ପ୍ରଶଂସା କଲେ, ଯେଉଁଥିରୁ ପଦ୍ମ ଅପହୃତ ହୋଇଯାଇଛି। ପୀତବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ପଦ୍ମମାଳା ପରିଧାନ କରି, ଚାନ୍ଦି ସୁନାର ଦ୍ରବ୍ୟର ଚମକ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଏକ ପୁଷ୍ପିତ ପଦ୍ମ ସରୋବର ଭଳି। ରାବଣ ଜିଜ୍ଞାସା କଲେ—"ଏ ଶୁଭେ, ତୁମେ କି ଲଜ୍ଜା, ଶ୍ରୀ, କୀର୍ତ୍ତି, ଶୁଭ ଲକ୍ଷ୍ମୀ, କିମ୍ବା ଦେବ କନ୍ୟା? କିମ୍ବା ଧନ ଶ୍ରୀ, କିମ୍ବା ମନସିକା କାମଦେବୀ?" "ତୁମର ଦାନ୍ତ ହିମଶିଳା ଭଳି ଧଳା, ଚକ୍ଷୁ ବଡ଼, ଲାଲ କୋଣା ଓ କଳା ପୁପିଲ ସହିତ। ତୁମର କଟି ଚଉଡ଼ା, ଉରୁ ଉନ୍ନତ, ହସ୍ତିଶାବକ ଭଳି ଗଢ଼ା। ତୁମର ସ୍ନିଗ୍ଧ, ଉନ୍ନତ, ଶୁଭ ସ୍ତନ ମାଣିକ ଓ ମୁକୁତରେ ଶୋଭିତ, ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିବା।" "ହସ୍ମୁଖୀ, ଚମତ୍କାର ଦାନ୍ତ ଓ ନୟନ, ଚଞ୍ଚଳ ଏବଂ ରାମଙ୍କ ପ୍ରିୟା, ତୁମେ ମୋର ମନକୁ ଜଳ ଭଳି ଭୂମିକୁ ଧୋଇ ନେଉଛ। ହସ୍ତଗ୍ରାହ୍ୟ କଟି, ସୁନ୍ଦର କେଶ, ଏକା ଏବଂ ନିକଟସ୍ଥ ସ୍ନିଗ୍ଧ ସ୍ତନ—ତୁମେ ନ ଦେବୀ, ନ ଦିବ୍ୟ, ନ ଯକ୍ଷୀ, ନ କିନ୍ନରୀ।" "ପୃଥିବୀରେ ଏପରି ରୂପାବତୀ ନାରୀକୁ ମୁଁ କେବେ ଦେଖିନାହିଁ। ତୁମର ରୂପ, କୋମଳତା, ଯୌବନ ତିନି ଲୋକରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ। ଏ ଅରଣ୍ୟରେ ଏକା ରହିବା ମୋର ମନକୁ ବିସ୍ମୟ ଦେଉଛି, ତେଣୁ ଏଠାରୁ ଚାଲିଯାଅ, ଏଠା ତୁମ ନୁହେଁ।" "ଏଠା ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ଅବସ୍ଥାନ, ଯେଉଁମାନେ ଦୃଢ଼ ଓ ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରନ୍ତି। ଏଠି ଅନେକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହଲ, ଉଦ୍ୟାନ ଅଛି। ଏଠାର ଶୋଭା, ସୁଗନ୍ଧ, ତୁମ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ; ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାଳା, ଚନ୍ଦନ, ଓ ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପୋଷାକ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ।" "କଳାନୟନୀ, ତୁମେ ଯୋଗ୍ୟ ବର ଉପଯୁକ୍ତ; କିଏ ତୁମେ? ରୁଦ୍ର ବା ମାରୁତଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ମଧ୍ୟରେ କିଏ? ଶୁଭ କଟିବତୀ, ମୋତେ ଲାଗେ ତୁମେ ବସୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଦେବୀ; କାରଣ ଏଠି ଗନ୍ଧର୍ବ, ଦେବତା, କିନ୍ନର ଆସନ୍ତି ନାହାନ୍ତି।" "ଏଠା ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ଅବସ୍ଥାନ—ତୁମେ କିପରି ଏଠା କୁ ଆସିଲୁ? ଏଠି ଗଛରେ ବସୁଥିବା ହରିଣ, ସିଂହ, ଦ୍ୱୀପୀ, ଓ ନୃଶଂସ ମୃଗମାନେ ଅଛନ୍ତି। ଭାଲୁ, ଗଧ, କ୍ରଞ୍ଚ ପକ୍ଷୀ, ଏଭଳି ଭୟଙ୍କର ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀ ଅଛନ୍ତି, ତୁମେ କିପରି ଏଠି ଭୟ ପାଉନାହାଁ? ଏକା ଏଠି ଏତେ ଭୟଙ୍କର ଅରଣ୍ୟରେ ତୁମେ କିପରି ନ ଭୟ ପାଉଛ? କିଏ ତୁମେ? କାହାର କନ୍ୟା? କୋଉଁଠୁ ଏଠାକୁ ଆସିଛ? କେଉଁ କାରଣରୁ ଦଣ୍ଡକ ଅରଣ୍ୟକୁ ଆସିଛ?" "ସୁନ୍ଦରୀ, ଏହି ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସ ଅଞ୍ଚଳରେ ତୁମେ ଏକା ଘୁରୁଛ; ଏପରି ଭାବେ ମହାତ୍ମା ରାବଣ ସୀତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।" ସୀତା, ରାବଣଙ୍କୁ ଦ୍ୱିଜ ରୂପରେ ଆସିଥିବା ଦେଖି, ଅତିଥି ସମ୍ମାନ ଦେଲେ। ସେ ଆସନ ଆଣି, ପାଦଧୋଆ ପାଇଁ ଜଳ ଦେଲେ, "ସବୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ," ବୋଲି କହିଲେ। ଦ୍ୱିଜ ପୋଷାକ, କମଣ୍ଡଳୁ, କୁସୁମ୍ଭ ଧାରଣ କରିଥିବା ଦେଖି, ସେ ତାଙ୍କୁ ନାକାରିପାରିଲେ ନାହିଁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବେ ସମ୍ମାନ କଲେ। "ଏଠା ଆସନ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବସନ୍ତୁ; ଏହି ପାଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ। ଏହି ଅରଣ୍ୟ ଭୋଜନ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ, ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ଏଠି ଭୋଜନ କରନ୍ତୁ," ବୋଲି ସୀତା କହିଲେ। ରାବଣ, ମୈଥିଲୀ ରାଣୀଙ୍କ ଅତିଥି ସମ୍ମାନ, ମୃଦୁ ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆମନ୍ତ୍ରଣ ଦେଖି, ମନେ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ—ତାଙ୍କୁ ବଳପୂର୍ବକ ଅପହରଣ କରିବେ ଓ ତାଙ୍କ ନାଶ କରିବେ। ସୀତା, ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ଚାରିପାଖେ ଦେଖି, ଶିକାରରୁ ଫେରୁଥିବା ଶୋଭାମୟ ପତି ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ଦେଖାଗଲେ ନାହିଁ, କେବଳ ଏହି ବିଶାଳ ହରିତ ଅରଣ୍ୟ ଦେଖିଲେ। ଏହିଭଳି ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଲା ମହାର୍ଷି ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ମହାନ୍ୟାୟ ରାମାୟଣର ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ଛଅଚାଳିଶିଏ ଅଧ୍ୟାୟ।