ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଗଭୀର ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ, “ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ମୋର ମନ୍ତବ୍ୟକୁ ଶୁଣନ୍ତୁ—ମୁଁ ଯାହା କହୁଛି, ତାହା ଗରମ ତୀର ଭଳି ମୋର ଦୁଇ କାନ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରୁଛି।” ସେଉଁଠାରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ କହିଲେ, “ମୁଁ ନ୍ୟାୟରେ କଥା କହିଛି, ତଥାପି ତୁମେ ମୋତେ କଠୋର ଶବ୍ଦରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ; ଏପରି ଅଭିଯୋଗ କରିବା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ନିଜେ ଅପମାନିତ ହେଉଛ, ଏହି ଦୁଃଖରେ ତୁମର ନାଶ ନିଶ୍ଚିତ।” ଲକ୍ଷ୍ମଣ ପୁନି କହିଲେ, “ତୁମେ ନାରୀ ହେବା ଏବଂ ତୁମର କୁ-ସ୍ୱଭାବ ଦ୍ୱାରା ନିଜ ମତରେ ଅଟୁଟ ଅଛ; ମୁଁ ବସ୍ତୁତଃ ଏବେ ରାମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଉଛି, ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ, ତୁମେ ଶୁଭ ରୁହ। ଏହି ଅରଣ୍ୟର ଦେବତାମାନେ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ, ହେ ବିଶାଳନୟନୀ; କାରଣ ମୋ ପାଖରେ ଭୟଙ୍କର ଅପଶକୁନ ଦେଖାଯାଉଛି। ମୁଁ ଯେତେବେଳେ ପୁଣି ଫେରିବି, ତୁମକୁ ରାମଙ୍କ ସହିତ ଦେଖିବି ଆଶା କରୁଛି।” ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତା ଦୁଃଖରେ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ ଅଶ୍ରୁଧାରା ଝରାଇ କହିଲେ, “ହେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଯଦି ମୁଁ ରାମଙ୍କୁ ନ ଦେଖିବି, ତେବେ ମୁଁ ଗୋଦାବରୀ ନଦୀରେ ଲୀନ ହେବି, କିମ୍ବା ଗଳାରେ ଫାନ୍ଦା ପିନ୍ଧିବି, କିମ୍ବା କିଛି ଭୟଙ୍କର ସ୍ଥାନରେ ଶରୀର ତ୍ୟାଗ କରିଦେବି। ମୁଁ ବିଷ ପିଇବି କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିବି, କିନ୍ତୁ ରାଘବ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପୁରୁଷକୁ କେବେ ଛୁଇଁବି ନାହିଁ।” ଏହି କଥା କହି ସୀତା ଦୁଃଖରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଶ୍ରୁବିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇ ନିଜ ପେଟରେ ହାତ ମାରି କାନ୍ଦିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସେଉଁଠାରେ ସୌମିତ୍ରି ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତନା ଦେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ସୀତା ନିଜ ସ୍୵ାମୀଙ୍କ ଭାଇଙ୍କୁ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ। ତାପରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଦୋହାତ ଜୋଡି ନମ୍ରତା ସହିତ ସୀତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ପୁଣିପୁଣି ତାଙ୍କୁ ପଛୁଆ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖି, ଦୃଢ଼ ମନେ ରାମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଏହିଭଳି ଉତ୍ତରାର୍ଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ଛଉଁଚାଳିସ ଅଧ୍ୟାୟ ଶୁଣନ୍ତୁ। ସୀତାଙ୍କ କଠୋର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ରାଘବଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରାଗରେ ଓ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଆଶାରେ ତୁରନ୍ତ ଚାଲିଗଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ ସୁଯୋଗ ନେଇ, ଭିକ୍ଷୁକ ରୂପେ ଲୋକମାତା ସୀତାଙ୍କ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଲେ। ସେ କ୍ଷୌମବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଜଟା, ଛତା, ଚପ୍ପଲ, ତଥା ଶୋଭାମୟ ଦଣ୍ଡ ଓ କମଣ୍ଡଳୁ ବାହାଁ କାନ୍ଧରେ ନେଇ ଥିଲେ। ଏହି ଭିକ୍ଷୁକ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଦଶଗ୍ରୀବ ବନରେ ଏକାକି ସୀତାଙ୍କ ପଛରେ ଲାଗିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଭାଇଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇ ଥିଲେ। ଏକା ମାନ୍ୟ ଯେମିତି ସନ୍ଧ୍ୟା ବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ବିନା ଅନ୍ଧକାର ହୋଇଯାଏ, ସେଉଁଠି ବନରେ ଏକା ରହିଥିବା ଏହି ଯୁବତୀ ରାଜକୁମାରୀକୁ ଦେଖିଲେ। ସେ ରୋହିଣୀ ନକ୍ଷତ୍ର ସଦୃଶ, ଚନ୍ଦ୍ର ବିହୀନ ଭାବେ ଦୁଃଖିତ ଥିଲେ; ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ ଅପଶକୁନ ସୂଚକ ଗ୍ରହ ସଦୃଶ ଦୃଢ଼ ହୃଦୟରେ ଅପକାର କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ। ଜନସ୍ଥାନର ଗଛମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ରାବଣଙ୍କ ଆଗମନରେ ଗଛମାନେ କମ୍ପିଲେ ନାହିଁ, ପବନ ବହିଲା ନାହିଁ, ଦ୍ରୁତ ଗୋଦାବରୀ ମଧ୍ୟ ଭୟରେ ଧୀରେ ଧୀରେ ବହିବାକୁ ଲାଗିଲା। ଏହି ସମୟରେ ଦଶଗ୍ରୀବ ରାମଙ୍କୁ ହାନି କରିବା ସୁଯୋଗ ଦେଖି ଭିକ୍ଷୁକ ରୂପେ ଆଗକୁ ଆସିଲେ। ରାବଣ, ଯଦ୍ୟପି ଦେଖିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ଲାଗୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ମନେ ଅଯୋଗ୍ୟ ଥିଲେ, ସେ ସୀତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ, ଯିଏ ଏବେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ପାଇଁ ଶୋକ କରୁଥିଲେ। ସେ ଏମିତି ଏକ ଚାଳାକ ଭିକ୍ଷୁକ ଭଳି ହଠାତ୍ ସୀତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ, ଯେପରି ସନି ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତାରାକୁ ଆକ୍ରମଣ କରେ, କିମ୍ବା ଘାସରେ ଢାକା ଅପସ୍ଥାନରେ ପାଣି ଥାଏ। ସେ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦେଖୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ରାମଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଉପରେ ଅଟୁଟ ଥିଲା। ସୀତା ପ୍ରସ୍ଥ ଓ ଅଂଶ ଦେଖିବାକୁ ଚନ୍ଦ୍ରମା ସଦୃଶ ମୁହଁ, ସୁନ୍ଦର ଦାନ୍ତ ଓ ଓଠ, ପତ୍ରଚାଳୀ ଭିତରେ ଅଶ୍ରୁପାତ କରୁଥିଲେ। ରାକ୍ଷସରାଜ ରାବଣ ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ, ପଦ୍ମପତ୍ର ସଦୃଶ ନୟନ ଓ ପିତାମ୍ବର ପିନ୍ଧିଥିବା ସୀତାଙ୍କୁ ନିକଟରେ ଏସିଲେ। କାମବାଣରେ ବିଧ୍ୱଂସ ହୋଇ, ମନ୍ତ୍ରପାଠ ଭଳି ଧ୍ୱନି କରି, ଦାନବରାଜ ରାବଣ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ମୃଦୁ କଥା କହିଲେ। ସେ ସୀତାଙ୍କ ଶୋଭାକୁ ବଢ଼ାଇ କହିଲେ, “ତୁମେ ତିନି ଲୋକର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଭଳି ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୋଭା ପ୍ରଦାନ କରୁଛ। ପିତାମ୍ବର ପିନ୍ଧି, ପଦ୍ମମାଳା ଧାରଣ କରି, ଚାନ୍ଦି-ସୁନା ଭଳି ତୁମର ଶରୀର ଚମକୁଛି, ତୁମେ ଖିଳିଥିବା ପଦ୍ମସରୋବର ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛ। ତୁମେ କି ସଞ୍ଜ୍ଞା, ଶ୍ରୀ, କୀର୍ତ୍ତି, ଶୁଭ ଲକ୍ଷ୍ମୀ, କିମ୍ବା ଦେବକନ୍ୟା? କିମ୍ବା ଧନ, କିମ୍ବା ମନମୋହିନୀ ଦେବୀ? ତୁମର ଦାନ୍ତ ହେଉଛି ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମ, ମୃଦୁ ଓ ପର୍ବତର ତୁଷାର ଭଳି ଧଳା; ତୁମର ନୟନ ବଡ଼ ଓ ସ୍ପଷ୍ଟ, କୋନା ଲାଲ ଓ କଳା ପୁପୁଲି ସହିତ। ତୁମର କଟି ଚଉଡ଼ା, ଉରୁ ଦୃଢ଼ ଓ ମୋଟ, ତରୁଣ ହାତୀର ତ୍ରୁଙ୍କ ଭଳି ଗଠିତ ଓ ଗଢ଼ିଆ। ତୁମର ସ୍ତନ ଉଚ୍ଚ, ମୃଦୁ, ମଞ୍ଜୁଳ ଓ ମାଣିକ୍ୟ-ମୁକ୍ତାରେ ଶୋଭିତ, ଦେଖିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର। ହେ ରାମପ୍ରିୟା, ମନୋହର ହାସ୍ୟ, ମଞ୍ଜୁଳ ଦାନ୍ତ ଓ ଆକର୍ଷକ ନୟନର ଅଧିକାରିଣୀ, ତୁମେ ମୋ ମନକୁ ଚୋରିନେଉଛ, ଯେପରି ପାଣି ତୀରକୁ ଭାସାଇ ନେଉଛି। ତୁମର କମର ହାତରେ ଧରିବା ଯୋଗ୍ୟ, କେଶ ଚମକୁଛି, ଏବଂ ସ୍ତନ ଏକାଠି ନିକଟ ଅଛି; ତୁମେ ନ ଦେବୀ, ନ ଗନ୍ଧର୍ବୀ, ନ ଯକ୍ଷୀ, ନ କିନ୍ନରୀ। ମୁଁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୃଥିବୀରେ ଏମିତି ଶୋଭା ଦେଖିନାହିଁ; ତୁମର ରୂପ, କାନ୍ତି ଓ ଯୌବନ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ ତୁମର ଅବସ୍ଥା ମୋର ମନକୁ ବିନ୍ଦ୍ରା କରୁଛି; ଏହିଠାରୁ ଚାଲିଯାଅ, ହେ ଭଦ୍ରା, ତୁମେ ଏଠି ରୁହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହଁ। ଏହିଠାରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ବସୁଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ରୂପ ବଦଳାଇପାରନ୍ତି; ଏଠି ଅନେକ ଉତ୍ତମ ଭବନ ଓ ଉଦ୍ୟାନ ଅଛି। ସେମାନେ ଧନୀ, ସୁଗନ୍ଧିତ ଓ ତୁମ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ। ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାଳା, ଗନ୍ଧ ଓ ମୂଲ୍ୟବାନ ଉତ୍ତରୀୟ ପାଇଁ ଅର୍ହ। ହେ କଳାନୟନୀ, ତୁମେ ଏକ ଯୋଗ୍ୟ ସ୍୵ାମୀ ପାଇଁ ଅର୍ହ; କି ତୁମେ ରୁଦ୍ର କିମ୍ବା ମାରୁତମାନଙ୍କ ଜନାନୀ ମଧ୍ୟରୁ କେହି?