ସୀତା ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଥିବାବେଳେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରି କହିଲେ—“ହେୱାଇଦେହୀ, ସର୍ପ, ଅସୁର, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଦେବତା, ଦାନବ କିମ୍ବା ରାକ୍ଷସ—ଏମାନେ କେହି ମଧ୍ୟ ତୁମ ପତିଙ୍କୁ ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ। ଦେବତା, ମନୁଷ୍ୟ, ଗନ୍ଧର୍ବ, କିମ୍ବା ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ ରାମଙ୍କୁ ଅଜୟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ରାକ୍ଷସ, ପିଶାଚ, କିନ୍ନର, ପଶୁ, ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ରାମଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରିବେ ନାହିଁ—ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜୟ। ତେଣୁ ଏପରି ଭାବରେ କଥା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ମୁଁ ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ରାଘବ ବିନା ତୁମକୁ ଛାଡିଯିବାକୁ ସହିପାରିବି ନାହିଁ। ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିକୁ ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମଧ୍ୟ ରୋକିପାରିବେ ନାହିଁ। ତିନି ଲୋକ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ଦେବତା ଯଦି ଏକଠା ହେବେ, ତାହାଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ଅଟକାଇପାରିବେ ନାହିଁ। ତୁମ ହୃଦୟକୁ ଶାନ୍ତ କର, ଦୁଃଖ ପକାଇ ରଖନିଅ। ତୁମ ପତି ଶୀଘ୍ର ଏଠାକୁ ଫେରିବେ, ସେ ମୃଗକୁ ବଧ କରି ଆସିବେ। ଯେ ଶବ୍ଦ ତୁମେ ଶୁଣିଲ, ସେଠି ତାଙ୍କର ଏକ ମାୟା ମାତ୍ର; ସେ ଦେବତାଙ୍କର ଶବ୍ଦ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ଏହା ଏକ ରାକ୍ଷସଙ୍କର ମାୟା, ଗନ୍ଧର୍ବ ନଗର ଭଳି; ମହାତ୍ମା ରାମ ତୁମକୁ ମୋ ପାଖରେ ରଖିଦେଇଛନ୍ତି। ମୁଁ ସହିପାରିବି ନାହିଁ ତୁମକୁ ଏଠି ଛାଡିଯିବାକୁ; ରାମ ମୋତେ ତୁମ ରକ୍ଷାକୁ ଦାୟିତ୍ୱ ଦେଇଛନ୍ତି। ଏବେ ଆମେ ଏହି ରାତିର ଚରା ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ଶତ୍ରୁ ହୋଇପଡିଛୁ। ଖରଙ୍କ ବଧ ପରେ ଏଠି ଜନସ୍ଥାନର ହତ୍ୟାକାଣ୍ଡ ଦେଖି ରାକ୍ଷସମାନେ ବିଭିନ୍ନ କଥା କହୁଛନ୍ତି। ଏହି ହିଂସା ଓ କ୍ରୂରତା ଭାବି ଦୁଃଖିତ ହେଉନି। ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଏପରି କଥା କହିବା ପରେ, ସୀତା କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ରକ୍ତବିନ୍ନ ଚକ୍ଷୁ ନେଇ ତାଙ୍କୁ କଠୋର କଥା କହିଲେ—“ତୁମେ ନିର୍ଦୟ, କ୍ରୂର ଏବଂ କୁଳକୁ କଳଙ୍କିତ କରୁଛ। ମୁଁ ଭାବୁଛି ରାମଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦେଖି ତୁମେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଛ। ଶତ୍ରୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଏମିତି କୁକୃତ୍ୟ କରନ୍ତି, ବିଶେଷ କରି ତୁମ ପରି କ୍ରୂର ଓ ଧୂର୍ତ୍ତମାନେ। ରାମଙ୍କୁ ଏକାକି ଅନୁସରଣ କରି ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ କିମ୍ବା ଭରତଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ଏଠିକୁ ଆସିଛ। କିନ୍ତୁ ଏହା କେବେ ସଫଳ ହେବ ନାହିଁ, ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ, ନ ତୁମ ପାଇଁ, ନ ଭରତଙ୍କ ପାଇଁ। ମୁଁ ରାମଙ୍କୁ ପତି ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିଛି—ନୀଳ କମଳ ସମ କଳା ଏବଂ ପଦ୍ମନୟନ—ତେଣୁ ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷକୁ କେମିତି ଚାହିଁବି? ତୁମ ସାମ୍ନାରେ ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଆତ୍ମହତ୍ୟା କରିଦେବି। ରାମ ବିନା ଏ ଭୂମିରେ ମୁଁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ବଞ୍ଚିପାରିବି ନାହିଁ।” ସୀତାଙ୍କ ଏହି କଠୋର ଓ ଶରୀର କମ୍ପାଇଦେବା କଥା ଶୁଣି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସ୍ୱାଧୀନ ଓ ଶାନ୍ତ ଚିତ୍ତରେ ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ—“ମୁଁ ଉଚିତ ଉତ୍ତର ଦେଇପାରିବି ନାହିଁ, କାରଣ ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ଦେବୀ ସମ। ମୈଥିଳୀ, ଏପରି ଅନୁଚିତ କଥା ମହିଳାମାନଙ୍କ ମୁଖରୁ ଆସିଥିବା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ; ଏହି ଲୋକରେ ମହିଳାମାନେ ଏଭଳି ସ୍ୱଭାବର। ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଚଞ୍ଚଳ, ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ଦ୍ୱେଷପୂର୍ଣ୍ଣ; ମୁଁ ଏପରି କଥା ସହିପାରିବି ନାହିଁ, ଜନକନନ୍ଦିନୀ। ଏ ଅରଣ୍ୟର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ସାକ୍ଷୀ ହେଉ, ମୁଁ ଯେଉଁ କଥା କହୁଛି, ତାହା ଗରମ ତୀର ଭଳି ମୋ କାନ ମଧ୍ୟରେ ଲାଗୁଛି। ମୁଁ ନ୍ୟାୟ କଥା କହିଛି, ତୁମେ ମୋତେ କଠୋର କଥା କହିଛ। ତୁମେ ମୋପରେ ଅନ୍ୟାୟ ସନ୍ଦେହ କରି ଲଜ୍ଜା ଦେଉଛ। ତୁମ ମହିଳା ସ୍ୱଭାବ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ମନୋଭାବ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ତୁମ ମତରେ ଅଟୁଟ ରହିଛ। ଏବେ ମୁଁ ରାମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଉଛି, ଭଲ ରୁହ, ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ। ଅରଣ୍ୟର ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ତୁମ ଦୃଢ଼ ଚକ୍ଷୁରେ ଭୟଙ୍କର ଅପଶକୁନ ଦେଖୁଛି। ମୁଁ ଫେରିଲେ ରାମ ସହ ତୁମକୁ ପୁଣି ଦେଖିବି।” ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଏପରି କହିବା ପରେ, ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତା କନ୍ଦୁଥିବା ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଯାଇ, କହିଲେ—“ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ରାମ ବିନା ମୁଁ ଗୋଦାବରୀ ନଦୀରେ ବୁଡ଼ିମି, କିମ୍ବା ଗଳାରେ ଫାସ ଦେଇବି, କିମ୍ବା ଆପଣ ଦେହକୁ କୌଣସି ଭୟଙ୍କର ସ୍ଥାନରେ ଛାଡ଼ିଦେବି। ମୁଁ ବିଷ ପିଇବି କିମ୍ବା ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କରିଦେବି, କିନ୍ତୁ ରାଘବ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପୁରୁଷକୁ ଛୁଇଁବି ନାହିଁ।” ଏହିପରି କଥା ଶୁଣି, ଦୁଃଖରେ ଅତିବ୍ୟାପ୍ତ ସୀତା ନିଜ ପେଟକୁ ହାତରେ ମାଡ଼ି କନ୍ଦିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସେଠାରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ସୀତା ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଭାଇଙ୍କୁ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ। ତାପରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ହାତ ଜୋଡି ଦେବୀ ସୀତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ପଛକୁ ଆଉ ଆଉ ଦେଖି ରାମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବାକୁ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ କଲେ। ଏହି ଭାବରେ ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କଠୋର ଶବ୍ଦରେ ଅପମାନିତ ହୋଇ, ରାଘବଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଅତି ଦ୍ରୁତ ଚାଲିଗଲେ। ଏହି ସୁଯୋଗକୁ ଦ୍ରୁତ ଲାଗି, ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ ଏକ ଭିକ୍ଷୁକ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସୀତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଗଲେ। ସେ ମୃଦୁ କାଶାୟ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଜଟା, ଛତା, ଖଡ଼ାଉ, ଏକ ସୁନ୍ଦର ଦଣ୍ଡ ଓ କମଣ୍ଡଳୁ ବାମ କାନ୍ଧରେ ଲେଇଥିଲେ। ଏହି ଭିକ୍ଷୁକ ରୂପରେ ରାବଣ, ଅଲଗା ପଡ଼ିଥିବା ସୀତାଙ୍କ ପଛରେ ଯାଇଲେ। ସେ ସମୟରେ, ସୀତା ଏକା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ବିନା ସନ୍ଧ୍ୟାର ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ; ରୋହିଣୀ ତାରା ଚନ୍ଦ୍ର ବିନା ଯେପରି, ସେ ଭୟଙ୍କର ଓ କ୍ରୂର କର୍ମର ରାବଣ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଗ ଆଣୁଥିବା ଗ୍ରହ ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଜନସ୍ଥାନର ଗଛମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, କିନ୍ତୁ କମ୍ପିଲେ ନାହିଁ; ପବନ ବହିଲା ନାହିଁ; ତିବ୍ର ବହୁଥିବା ଗୋଦାବରୀ ମଧ୍ୟ ଭୟରେ ଧୀରେ ଧୀରେ ବହିବାକୁ ଲାଗିଲା। ରାବଣ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ଷୁରେ ତାକିଥିଲେ, ଗୋଦାବରୀ ଭୟରେ ଧୀରେ ବହିଲା। ଏହି ଭଳି ଭୟଙ୍କର ସମୟରେ, ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ ରାମଙ୍କ ବିରୋଧରେ ସୁଯୋଗ ଦେଖି, ସୀତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଗଲେ।