ବୈଦେହୀ, ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଷୁବ୍ଧ ଓ ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ହୃଦୟରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"ତୁମେ ଏଠାରେ ରହିବାର କି କାରଣ? ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ପ୍ରଧାନ ରକ୍ଷକ ଭାବେ ଆସିଛ, ତେବେ ଏଠାରେ ରହିବାର ଅର୍ଥ କ'ଣ?" ତାଙ୍କର ଏହି ଭୟଭୀତ ଓ ଦୁଃଖିତ କଥା ଶୁଣି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସୀତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ—"ନାଗ, ଅସୁର, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଦେବତା, ଦାନବ କିମ୍ବା ରାକ୍ଷସ—ଏମାନେ କେହି ମଧ୍ୟ ତୁମର ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଅପରାଜିତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଦେବ, ମନୁଷ୍ୟ, ଗନ୍ଧର୍ବ କିମ୍ବା ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ହରାଇପାରିବେ ନାହିଁ। ରାକ୍ଷସ, ପିଶାଚ, କିନ୍ନର, ପଶୁ, କିମ୍ବା ଭୟଙ୍କର ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ରାମଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ରାମ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅପରାଜିତ—ତେଣୁ ଏପରି କଥା କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।" "ମୁଁ ରଘୁବଂଶୀ ରାମ ଛାଡ଼ି ଏଠି ଏକାକି ତୁମକୁ ରଖିବାକୁ ଅସମର୍ଥ। ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି କେବଳ ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ମିଶିଯାଇଲେ ମଧ୍ୟ ରୋକିପାରିବେ ନାହିଁ। ତୁମର ହୃଦୟ ଶାନ୍ତ କର, ଦୁଃଖ ଛାଡ଼। ତୁମ ସ୍ୱାମୀ ଶୀଘ୍ର ହରିଣକୁ ମାରି ଫେରିଆସିବେ; ତୁମେ ଯେ ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲ, ସେ ତାଙ୍କର ନୁହେଁ, କିମ୍ବା କୌଣସି ଦେବତାଙ୍କର ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ଏହା ରାକ୍ଷସଙ୍କର ମାୟା, ଗନ୍ଧର୍ବ ନଗର ପରି। ବୈଦେହୀ, ମହାତ୍ମା ରାମ ମୋତେ ତୁମର ରକ୍ଷା ଦାୟିତ୍ୱ ଦେଇଛନ୍ତି। ତୁମକୁ ଛାଡ଼ି ଯିବାକୁ ମୁଁ ସହିପାରିବି ନାହିଁ, ଏବଂ ଏବେ ଆମେ ଏହି ରାତ୍ରିଚର ରାକ୍ଷସମାନେ ପାଇଁ ଶତ୍ରୁ ହୋଇଯାଇଛୁ।" "ଖରଙ୍କ ବଧ ଓ ଜନସ୍ଥାନର ଘଟଣା ପରେ, ଏହି ମହାବନରେ ବିଭିନ୍ନ ରାକ୍ଷସମାନେ ଅନେକ କଥା କହୁଛନ୍ତି। ବୈଦେହୀ, ଏହି ହିଂସା ଓ ନିର୍ମମତା ଭାବିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।" ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସୀତା ରୋଷାବେଶରେ, ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ଷୁ ନେଇ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କଠୋର ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ—"ତୁମେ ନିଚ, ନିଷ୍ଠୁର, କ୍ରୂର ଓ କୁଳକୁ ଲଜ୍ଜିତ କରୁଥିବା। ମୁଁ ଭାବୁଛି, ରାମଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦେଖି ତୁମେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଛ। ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏପରି ଦୁଷ୍ଟତା ହେବା ଅବାକ୍ୟ ନୁହେଁ, ବିଶେଷ କରି ତୁମେ ପରି ଚତୁର ଓ ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତିମାନେ।" "ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଦୁଷ୍ଟ, ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ରାମଙ୍କ ସହିତ ଏହି ଅରଣ୍ୟକୁ ଆସିଛ, ବାହ୍ୟତଃ ମୋ ପାଇଁ କିମ୍ବା ଭରତଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ। କିନ୍ତୁ, ଏହା କେବେ ସଫଳ ହେବ ନାହିଁ, ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ, ତୁମ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ଭରତଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ମୁଁ ଯେଉଁ ରାମଙ୍କୁ, ନୀଳ କମଳ ସମ ଦେହ, ପଦ୍ମନୟନ ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିଛି, ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷକୁ କେମିତି ଚାହିଁବି? ତୁମ ସାମ୍ନାରେ ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଆତ୍ମହତ୍ୟା କରିଦେବି। ରାମ ବିନା ଏ ପୃଥିବୀରେ ମୁଁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ବଞ୍ଚିପାରିବି ନାହିଁ।" ସୀତାଙ୍କ ଏହି କଠୋର, କମ୍ପା ଉଠିବା ମତାମତ ଶୁଣି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସଂଯମ ଧରି, ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ—"ମୁଁ ଉତ୍ତର ଦେବାକୁ ଅସମର୍ଥ, କାରଣ ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ଦେବୀ ସମାନ। ମୈଥିଳୀ, ଏପରି ଅନୁଚିତ କଥା ନାରୀମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ଶୁଣିଛି, ଏହି ଲୋକରେ ଏହା ନାରୀ ସ୍ୱଭାବ। ନାରୀମାନେ ଚଞ୍ଚଳ, ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ବିଭେଦକାରୀ; ବୈଦେହୀ, ମୁଁ ଏପରି କଥା ସହିପାରିବି ନାହିଁ। ଏହି ଅରଣ୍ୟର ସମସ୍ତ ବାସିନ୍ଦା ସାକ୍ଷୀ ରହୁ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ନ୍ୟାୟ କଥା କହିଛି, ତୁମେ ମୋତେ ଅନ୍ୟାୟ ଶବ୍ଦ କହିଛ। ତୁମେ ମହିଳା ଓ ଦୁଷ୍ଟ ସ୍ୱଭାବରୁ ତୁମ ମତରେ ଅଟୁଟ ଅଛ; ଏବେ ମୁଁ ରାମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଉଛି, ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ।" "ଅରଣ୍ୟର ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ, ଚଉଡ଼ିଆ ଚକ୍ଷୁବାଳିକେ; କାରଣ ମୋ ପାଖରେ ଭୟଙ୍କର ଅପଶକୁନ ଦେଖାଯାଉଛି। ମୁଁ ଫେରି ଆସିବାବେଳେ ତୁମକୁ ରାମଙ୍କ ସହିତ ଦେଖିପାଇଁ ଆଶା କରୁଛି।" ଏପରି କହି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଯିବାକୁ ତୟାରି ହେଲେ। ସୀତା, ଜନକନନ୍ଦିନୀ, ବିପୁଳ ଅଶ୍ରୁ ଭରି, କହିଲେ—"ରାମ ବିନା, ମୁଁ ଗୋଦାବରୀ ନଦୀକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବି, କିମ୍ବା ଗଳାରେ ଫାନ୍ଦା ପିନ୍ଧିବି, କିମ୍ବା କୌଣସି ଭୟଙ୍କର ସ୍ଥାନରେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରିଦେବି। ବିଷ ପିଇବି, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କରିବି, କିନ୍ତୁ ରାଘବ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପୁରୁଷକୁ ଛୁଇଁବି ନାହିଁ।" ଏହି କଥା କହି, ସୀତା ଦୁଃଖରେ ନିଜ ଉଦରକୁ ହାତ ଦେଇ କନ୍ଦିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ତାଙ୍କ ଏହି ଦୁଃଖ ଦେଖି, ସୌମିତ୍ରି ଶାନ୍ତନା ଦେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ସୀତା ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଭାଇଙ୍କୁ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ। ତାପରେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ହାତ ଜୋଡି ମୃଦୁ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆଉ ଆଉ ଚେଷ୍ଟା କରି, ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପରେ ରାମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇପାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏହିଭଳି ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖ ଓ ଅଶାନ୍ତି ମଧ୍ୟରେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରାମଙ୍କୁ ଖୋଜିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ, ସୁଯୋଗ ଦେଖି, ତୁରନ୍ତ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ବୈଦେହୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ। ତିନି ମୃଦୁ କାସାୟ ବସ୍ତ୍ର, ଜଟା, ଛତା, ପଦୁକା, ଶୋଭାମୟ ଦଣ୍ଡ ଓ କମଣ୍ଡଳୁ ଚାଲି ଥିଲେ। ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ଭାବେ, ସୀତାଙ୍କୁ ଏକା ଦେଖି, ତାଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ବିନା ସନ୍ଧ୍ୟା ଯେପରି, ଏକାକି ଏହି ଯୁବତୀ ରାଜକୁମାରୀକୁ ଦେଖିଲେ। ରୋହିଣୀ ଚନ୍ଦ୍ର ବିନା ଯେପରି ଦୁଃଖିତ, ସେପରି ସୀତା ଥିଲେ; ରାବଣ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଅପଶକୁନ ନେଇଲେ। ଜନସ୍ଥାନର ଗଛମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, କିନ୍ତୁ କମ୍ପିଲେ ନାହିଁ; ବାୟୁ ବହିଲା ନାହିଁ; ଗୋଦାବରୀ ମଧ୍ୟ ଭୟରେ ଧୀରେ ଧୀରେ ବହିବାକୁ ଲାଗିଲା, କାରଣ ରାବଣ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ଷୁରେ ତାକୁଥିଲେ। ଏହିଭଳି ଦୁଃଖ, ଭୟ ଓ ଅପଶକୁନ ମଧ୍ୟରେ, ରାବଣ ସୀତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିବାର ସୁଯୋଗ ନେଲେ।