ଅରଣ୍ୟର ମଧ୍ୟରୁ ଆସୁଥିବା ଆତଙ୍କିତ ଧ୍ୱନିକୁ ସ୍ୱାମୀ ରାମଙ୍କର ବୋଲି ଚିହ୍ନି, ସୀତା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, "ତୁମେ ଚଳ, ରାଘବଙ୍କ ବିଷୟରେ ଜାଣି ଆସ।" ସୀତା କହିଲେ, "ମୋର ପ୍ରାଣ ଏବେ ନିରାପଦ ନୁହେଁ, ମୋର ହୃଦୟ ଅଶାନ୍ତି; ମୁଁ ଏକ ବଡ଼ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଥିବା ଜଣେ ଲୋକଙ୍କର ଚିତ୍କାର ଶୁଣିଛି, ଏହା ମୋତେ ଗଭୀର ଭାବରେ ଆନ୍ଦୋଳିତ କରିଛି।" ସୀତା ଆଉ କହିଲେ, "ତୁମେ ତୁମର ଭାଇଙ୍କୁ ବଞ୍ଚାଅ, ଯିଏ ଅରଣ୍ୟରେ ଆଶ୍ରୟ ଚାହିଁ କହୁଛନ୍ତି; ତୁରନ୍ତ ଯାଅ, ତୁମର ଭାଇ ଆପଣଙ୍କୁ ଡାକୁଛନ୍ତି।" ସୀତା ଦୁଃଖରେ କହିଲେ, "ସେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଅଧୀନରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି, ଯେପରି ବଂଶ ଶିଖର ମଧ୍ୟରେ ବୃଷଭ; ତଥାପି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଭାଇଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ସ୍ମରଣ କରି, ଯିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ନାହିଁ।" ଏହାପରେ, ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତା ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, "ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ, ତୁମେ ବନ୍ଧୁ ଦେଖାଯିଁ ଦୁଃଖରେ ଶତ୍ରୁ ପରି ବ୍ୟବହାର କରୁଛ। ଏପରି ସ୍ଥିତିରେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ତୁମେ ତୁମର ଭାଇଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯାଉନାହାଁ, ତେବେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ମୋ ପାଇଁ ରାମଙ୍କ ବିନାଶ ଆଶା କରୁଛ। ନିଶ୍ଚୟ, ମୋ ପ୍ରତି ଆକାଂକ୍ଷାରୁ ତୁମେ ରାଘବଙ୍କ ପଛରେ ଯାଉନାହଁ; ମୁଁ ଭାବୁଛି, ତୁମେ ତାଙ୍କର ଦୁଃଖରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରୁଛ, ତୁମର ଭାଇ ପ୍ରତି କୌଣସି ସ୍ନେହ ନାହିଁ। ଏହି ହେଉଛି କାରଣ ଯେ, ତୁମେ ଏଠାରେ ଏପରି ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ରହିଛ; ଯଦି ସେ, ଯେଉଁଠାରେ ମୁଁ ଆଶ୍ରୟ କରିଛି, ସେ ଅପଦ୍ରବ୍ୟସ୍ଥାରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି, ତେବେ ମୋ ଦଶା କଣ ହେବ? ତୁମେ ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରଧାନ ସୁରକ୍ଷକ ଭାବରେ ଆସିଛ, ଏଠାରେ ରହିବାର କାରଣ କଣ?" ଏପରି କହି, ଅଶ୍ରୁପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଦୁଃଖିତ ଭାବରେ ବୈଦେହୀ କଥା କହିଲେ। ତାପରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଭୟଭୀତ ସୀତାଙ୍କୁ ମୃଗୀ ପରି ଦୟାଳୁ ସ୍ୱରରେ କହିଲେ, "ସର୍ପ, ଅସୁର, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଦେବତା, ଦାନବ କିମ୍ବା ରାକ୍ଷସ— କେହି ମଧ୍ୟ ତୁମ ସ୍ୱାମୀକୁ ହରାଇପାରିବେ ନାହିଁ। ଦେବ, ମନୁଷ୍ୟ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ପକ୍ଷୀ— କେହି ମଧ୍ୟ ରାମଙ୍କୁ ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ। ରାକ୍ଷସ, ପିଶାଚ, କିନ୍ନର, ପଶୁ, ମହାବଳୀ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ରାମଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରିବେ ନାହିଁ; ରାମ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜେୟ। ତେଣୁ ଏପରି ଭାବରେ କଥା କହନ୍ତୁ ନାହିଁ। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ରାଘବ ବିନା ଛାଡ଼ି ଯିବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ; ତାଙ୍କର ବଳକୁ ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ମଧ୍ୟ ରୋକିପାରିବେ ନାହିଁ। ତିନୋଟି ଲୋକ ସହିତ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏକଠା ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିକୁ ହରାଇପାରିବେ ନାହିଁ। ଆପଣଙ୍କ ହୃଦୟ ଶାନ୍ତ ରହୁ, ଦୁଃଖ ଛାଡ଼ିଦିଅ। ତୁମ ସ୍ୱାମୀ ଶୀଘ୍ର ମୃଗକୁ ବଧ କରି ଫେରିବେ; ତୁମେ ଯେ ଶୁଣିଥିଲ, ସେ ତାଙ୍କର ଧ୍ୱନି ନୁହେଁ, କିମ୍ବା କୌଣସି ଦେବତାଙ୍କର ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ଏହା ରାକ୍ଷସଙ୍କର ମାୟା, ଗନ୍ଧର୍ବ ନଗର ପରି; ବୈଦେହୀ, ତୁମକୁ ମହାତ୍ମା ରାମ ମୋ ଉପରେ ଅପେକ୍ଷା କରିଛନ୍ତି। ମୁଁ ତୁମକୁ ଏଠାରେ ଛାଡ଼ିଯିବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ, କାରଣ ରାମ ତୁମକୁ ମୋ ଉପରେ ଭରସା କରିଛନ୍ତି; ଏବଂ ଏବେ ଆମେ ଏହି ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ଶତ୍ରୁ ହୋଇପଡ଼ିଛୁ। ଖର ବଧ ପରେ ଜନସ୍ଥାନର ନିଃଶେଷ ଦେଖି, ଏହି ମହାବନରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ବିଭିନ୍ନ କଥା କହୁଛନ୍ତି। ବୈଦେହୀ, ଏହି ହିଂସା ଓ କ୍ରୂରତା ଉପରେ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।" ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଏପରି କଥା ଶୁଣି, କ୍ରୋଧିତ ଓ ରକ୍ତବିନ୍ନ ଚକ୍ଷୁ ସହିତ ସୀତା ତାଙ୍କୁ କଠୋର କଥା କହିଲେ, "ତୁମେ ନିଚ, ଦୟାହୀନ, କ୍ରୂର ଓ କୁଳକୁ ଲଜ୍ଜା ଦେଉଥିବା। ମୁଁ ଭାବୁଛି ରାମଙ୍କ ଦୁଃଖରେ ତୁମେ ସନ୍ତୋଷ ପାଉଛ; ତାଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦେଖି ଏପରି କଥା କହୁଛ। ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୁଷ୍ଟତା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ, ବିଶେଷକରି ତୁମ ପରି କ୍ରୂର ଓ ଚତୁର ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ। ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଦୁଷ୍ଟ, ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ କିମ୍ବା ମୋ ପାଇଁ କିମ୍ବା ଭରତଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ରାମଙ୍କ ସହ ଅରଣ୍ୟକୁ ଆସିଛ। କିନ୍ତୁ, ଏହା କେବେ ସଫଳ ହେବ ନାହିଁ, ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ, ତୁମେ କିମ୍ବା ଭରତଙ୍କ ପାଇଁ; ମୁଁ ରାମଙ୍କୁ, ନୀଳ କମଳ ସମ ଅଙ୍ଗ ଓ କମଳନୟନ ଯାହାଙ୍କୁ ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିଛି— ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପୁରୁଷକୁ ଚାହିବି କିପରି? ତୁମ ସାମ୍ନାରେ ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରିଦେବି। ରାମ ବିନା ମୁଁ ଏ ପୃଥିବୀରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ବଞ୍ଚିପାରିବି ନାହିଁ।" ଏପରି କଠୋର, କେଶ ଉଠାଇଦେଇବା ମତିର କଥା ସୀତାଙ୍କ ଠାରୁ ଶୁଣି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନିଜକୁ ସଂଯମ କରି, ହାତ ଯୋଡି କହିଲେ, "ମୁଁ ତୁମକୁ ଉତ୍ତର ଦେବାର ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ; ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ଦେବୀ ସମାନ। ମୈଥିଳୀ, ଏପରି ଅପରିପକ୍ୱ କଥା ମହିଳାମାନଙ୍କ ଠାରୁ ଶୁଣିବା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ; ଏହି ହେଉଛି ଜଗତରେ ମହିଳାମାନଙ୍କ ସ୍ୱଭାବ। ମହିଳାମାନେ ଚଞ୍ଚଳ, ଅନିୟମିତ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ଦ୍ୱେଷପୂର୍ଣ୍ଣ; ବୈଦେହୀ, ଜନକନନ୍ଦିନୀ, ଏପରି କଥା ମୁଁ ସହିପାରିବି ନାହିଁ। ଏହି ଅରଣ୍ୟର ସମସ୍ତ ବାସିନ୍ଦା ଗବାହ ଦିଅନ୍ତୁ, ମୁଁ ଏପରି କଥା କହୁଛି, ଯାହା ଗରମ ତୀର ପରି ମୋ ଦୁଇ କାନ ମଧ୍ୟରେ ଲାଗୁଛି। ମୁଁ ନ୍ୟାୟ କଥା କହିଛି, ତଥାପି ତୁମେ ମୋତେ କଠୋର କଥା କହିଲେ; ତୁମେ ଏପରି ଅଭିଯୋଗ କରି ଲଜ୍ଜା ଦିଅଛ। ତୁମର ମହିଳା ସ୍ୱଭାବ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ମନୋଭାବରୁ ତୁମେ ନିଜ ମତିରେ ଅଡ଼ିଗ ରହିଛ; ମୁଁ ଏବେ ରାମଙ୍କ ଠାରେ ଯାଉଛି, ତୁମେ ଭଲ ରୁହ, ଚନ୍ଦ୍ରବଦନ। ଅରଣ୍ୟର ସମସ୍ତ ଦେବତା ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ, ଅଳୋକିକ ନୟନବତୀ; ମୋତେ ଭୟଙ୍କର ଅପଶକୁନ ଦେଖାଯାଉଛି। ମୁଁ ଫେରି ଆସିଲେ ରାମ ସହ ତୁମକୁ ଦେଖିବି।" ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତା କନ୍ଦୁଥିବା ଏବଂ ଭୟଭୀତ ଅଶ୍ରୁରେ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ କହିଲେ, "ରାମ ବିନା, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ମୁଁ ଗୋଦାବରୀ ନଦୀରେ ପ୍ରବେଶ କରିବି, କିମ୍ବା ଗଳାରେ ଫାସି ଦେଇବି, କିମ୍ବା ଆପଣ ଶଙ୍କାସ୍ପଦ ସ୍ଥାନରେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରିବି। ମୁଁ ବିଷ ପିଇବି କିମ୍ବା ଦାହନ୍ତ ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କରିବି, କିନ୍ତୁ ରାଘବ ବିନା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପୁରୁଷକୁ ଛୁଇଁବି ନାହିଁ।