ଅରଣ୍ୟର ଗଭୀର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଦୁଃଖଦ ଦ୍ୱନି ଶୁଣି ସୀତା ଏହି ଦ୍ୱନିକୁ ତାଙ୍କର ପତି ରାମଙ୍କର ବୋଲି ଚିହ୍ନିଲେ । ସୀତା ଦୁଃଖ ଓ ଆତଙ୍କରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମେ ଯାଅ, ରଘୁବଂଶୀ ରାମଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଜାଣିକି ଆସ । ମୋର ଜୀବନ ଏବେ ନିରାପଦ ନୁହେଁ, ମୋର ହୃଦୟ ଶାନ୍ତି ନାହିଁ; ଏହି ଦୁଃଖିତ ଦ୍ୱନି ମୋତେ ଭୟଭୀତ କରିଛି । ତୁମେ ତୁରନ୍ତ ତୁମର ଭାଇଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର; ତିନି ଅରଣ୍ୟରେ ଆଶ୍ରୟ ଚାହୁଁଛନ୍ତି । ସେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ହାତରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି, ଯେପରି ଏକ ବଳିଅଂଶ ଶିଂହମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପଡ଼ିଯାଏ ।” କିନ୍ତୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କର ଭାଇ ରାମଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ସ୍ମରଣ କରି, ଚୁପ୍ଚାପ୍ ରହିଲେ । ତେବେ ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତା ଦୁଃଖ ଓ କ୍ଷୁଭିତ ହୋଇ କହିଲେ, “ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ, ତୁମେ ମିତ୍ର ଦେଖାଯାଉଛ, କିନ୍ତୁ କାର୍ଯ୍ୟରେ ତୁମେ ଶତ୍ରୁ ସଦୃଶ । ଏପରି ସମୟରେ ଯଦି ତୁମେ ତୁମର ଭାଇଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଯିବାକୁ ଚାହୁଁନାହଁ, ତେବେ ମୋ ପାଇଁ ରାମଙ୍କ ବିନାଶ ଚାହୁଁଛ । ନିଶ୍ଚିତ, ମୋ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ଥିବାରୁ ତୁମେ ରଘୁବଂଶୀଙ୍କ ପଛରେ ଯାଉନାହଁ; ତାଙ୍କ ଦୁଃଖରେ ତୁମେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଛ, ତୁମେ ତାଙ୍କ ପ୍ରତି କୌଣସି ସ୍ନେହ ନାହିଁ । ଏହିକାରଣରୁ ତୁମେ ଏଠାରେ ନିର୍ଭୟ ରହିଛ; ଯଦି ରାମ, ଯାହା ଉପରେ ମୋର ଆଶ୍ରୟ, ବିପଦରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି, ତେବେ ମୋର ଭବିଷ୍ୟତ କ’ଣ? ଯଦି ତୁମେ ରକ୍ଷକ ଭାବେ ଆସିଛ, ତେବେ ଏଠାରୁ ରହିବାର ତୁମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କ’ଣ?” ଏପରି ଦୁଃଖ ଓ ଅଶ୍ରୁଭରା କଥା କହିଲେ ସୀତା । ତାଁକୁ ଭୟଭୀତ ଦେଖି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ କହିଲେ, “ହେ ବୃଶଭାକ୍ଷୀ ସୀତେ, ସର୍ପ, ଅସୁର, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଦେବତା, ଦାନବ କିମ୍ବା ରାକ୍ଷସ— କେହି ମଧ୍ୟ ତୁମ ପତିଙ୍କୁ ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ । ଦେବ, ମନୁଷ୍ୟ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ପକ୍ଷୀ— କେହି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ହାରାଇପାରିବେ ନାହିଁ । ରାକ୍ଷସ, ପିଶାଚ, କିନ୍ନର, ପଶୁ, ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ— କେହି ରାମଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ରଣ କରିପାରିବେ ନାହିଁ । ରାମ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ ଅଜୟ, ତେଣୁ ଏପରି କଥା ନ କହ । ରଘୁବଂଶୀ ଛାଡ଼ି ଏଠାରେ ତୁମକୁ ରଖିଯିବାକୁ ମୋତେ ମନ ମାନେ ନାହିଁ; ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ କେହି ବି ରୋକିପାରିବେ ନାହିଁ । ତିନି ଲୋକ ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ମିଶିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ଅଟକାଇପାରିବେ ନାହିଁ; ତୁମ ହୃଦୟ ଶାନ୍ତ ରଖ, ଦୁଃଖ ଛାଡ଼ । ତୁମ ପତି ଶୀଘ୍ର ମୃଗକୁ ମାରି ଫେରିବେ; ଯେ ଦ୍ୱନି ଶୁଣିଲ, ସେ ତାଙ୍କର ନୁହେଁ, ଏହା କୌଣସି ଦେବତାଙ୍କର ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ । ଏହା ରାକ୍ଷସଙ୍କ ମାୟା, ଗନ୍ଧର୍ବନଗର ସମାନ; ମହାତ୍ମା ରାମ ମୋତେ ତୁମ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଆଜ୍ଞା ଦେଇଛନ୍ତି । ରମଣୀ, ରାମ ମୋତେ ତୁମକୁ ରଖିବାକୁ ଦାୟିତ୍ୱ ଦେଇଛନ୍ତି; ଏବଂ ଏବେ ଆମେ ଏହି ରାତ୍ରିଚର ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ହୋଇପଡ଼ିଛୁ । ଖର ବଧ ଓ ଜନସ୍ଥାନର ହତ୍ୟା ଦେଖି ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ବିଭିନ୍ନ କଥା କହୁଛନ୍ତି । ଏହି କ୍ରୂର ଦୃଶ୍ୟ ଓ ହିଂସା ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରନି, ହେ ବୈଦେହୀ ।” ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ସୀତା କ୍ରୋଧ ଓ ଦୁଃଖରେ ରକ୍ତାବିଳ ଦୃଷ୍ଟିରେ ତାଙ୍କୁ କଠୋର କଥା କହିଲେ, “ତୁମେ ନିଷ୍ଠୁର, କୃର, ଓ ଗୃହର ଅପମାନ; ରାମଙ୍କ ଦୁଃଖରେ ତୁମେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଛ । ଶତ୍ରୁମଧ୍ୟରେ ଦୁଷ୍ଟତା ଦେଖିବା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ, ବିଶେଷକରି ତୁମ ପରି ଦୁଷ୍ଟ ଓ ଚଳକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ । ତୁମେ ଖରାପ, ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ରାମଙ୍କ ସହ ଅରଣ୍ୟକୁ ଆସିଛ, କିମ୍ବା ମୋ ପାଇଁ, କିମ୍ବା ଭରତଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ । କିନ୍ତୁ ଏହା କେବେ ସଫଳ ହେବ ନାହିଁ, ହେ ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ; ମୁଁ ରାମଙ୍କୁ ମୋ ସ୍ୱାମୀ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରିଛି, ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷକୁ ଚିନ୍ତା କରିପାରିବି କି? ତୁମ ସାମ୍ନାରେ ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୋ ଜୀବନ ଦେଇଦେବି । ରାମ ବିନା ଏ ଭୂମିରେ ମୁଁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ବଞ୍ଚିପାରିବି ନାହିଁ ।” ସୀତାଙ୍କ ଏହି କଠୋର ଓ ଦୁଃଖଦ କଥା ଶୁଣି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନିଜକୁ ସଂଯମ କରି, ହାତ ଯୋଡ଼ି କହିଲେ, “ମୁଁ ଉତ୍ତର ଦେଇପାରିବି ନାହିଁ; ତୁମେ ମୋ ପାଖରେ ଦେବୀ ସମାନ । ଏପରି ଅନୁଚିତ କଥା ନାରୀମାନେ କହିଥିବା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ, ଏହି ଲୋକରେ ଏହି ନାରୀସ୍ୱଭାବ । ନାରୀମାନେ ଚଞ୍ଚଳ, ଅନିୟମିତ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ବିଭାଜକ; ମୁଁ ଏପରି କଥା ସହିପାରିବି ନାହିଁ, ହେ ବୈଦେହୀ । ଏହି ଅରଣ୍ୟର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଗୁହା ଦେଖ, ମୁଁ ଯାହା କହୁଛି, ତାହା ମୋ ଶିର ଉପରେ ତୀବ୍ର ବାଣ ସମାନ ଲାଗୁଛି । ମୁଁ ନ୍ୟାୟ କଥା କହିଲି, ତୁମେ ମୋତେ କଠୋର କଥା କହିଲ; ତୁମେ ମୋ ପ୍ରତି ଏପରି ଅଭିଶ୍ୱାସ କରି ଲଜ୍ଜା ହେଉ । ତୁମ ନାରୀସ୍ୱଭାବ ଓ ଦୁଷ୍ଟତାରୁ ତୁମେ ତୁମ ମତରେ ଦୃଢ଼; ମୁଁ ଏବେ ରାମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଉଛି, ତୁମେ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ । ଅରଣ୍ୟର ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ; ଭୟଙ୍କର ଅପଶକୁନ ଦେଖୁଛି, ମୁଁ ଫେରି ଆସିବାବେଳେ ରାମ ସହ ତୁମକୁ ଦେଖିପାରିବି ଆଶା କରୁଛି ।” ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତା ଦୁଃଖରେ ଅଶ୍ରୁବିହ୍ୱଳ ହୋଇ କହିଲେ, “ରାମ ବିନା ମୁଁ ଗୋଦାବରୀରେ ବୁଡ଼ିମି, କିମ୍ବା ଗଳାରେ ଫାସ ଦେଇବି, କିମ୍ବା ଭୟଙ୍କର ସ୍ଥାନରେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରିଦେବି । ମୁଁ ବିଷ ପିଇବି, କିମ୍ବା ଦହୁଁଥିବା ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବି, କିନ୍ତୁ ରାଘବ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପୁରୁଷକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବି ନାହିଁ ।” ଏପରି କହି, ଦୁଃଖରେ ଅତିଭାରିତ ସୀତା ନିଜ ହାତରେ ନିଜ ଉଦରକୁ ପିଟି ଅଶ୍ରୁ ବର୍ଷା କରିଲେ । ସୀତାଙ୍କୁ ଏପରି ଦୁଃଖ ଓ ଅଶାନ୍ତିରେ ଦେଖି, ସୌମିତ୍ରି ତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ସୀତା ତାଙ୍କର ପତିଙ୍କ ଭାଇଙ୍କୁ କୌଣସି ଉତ୍ତର ଦେଲେ ନାହିଁ ।