ଏହି ଅନ୍ତର୍ଗତ ଅଧ୍ୟାୟରେ, ଘଟଣାମାଳା ଏପରି ଆରମ୍ଭ ହୁଏ—ସଠିକ ସମୟ ଆସିବାକୁ ଦେଖି, ମାରୀଚ ରାଘବଙ୍କର ସ୍ୱରକୁ ଅନୁକରଣ କରି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଚିତ୍କାର କଲେ, “ହା ଶୀତା! ହା ଲକ୍ଷ୍ମଣ!”। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ବାଣରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥାନରେ ବିଦ୍ଧ ହେବା ପରେ, ସେ ମୃଗ ରୂପକୁ ଛାଡ଼ି ତାଙ୍କର ରାକ୍ଷସ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ। ବିଶାଳ ଦେହ ଥିବା ମାରୀଚ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ପଡ଼ି ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କଲେ; ଏହି ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଚେତନାହୀନ ଦେଖିଲେ ରାମ। ରାମ ତାଙ୍କୁ ରକ୍ତରେ ଭିଜିଥିବା ଦେହରେ ମାଟି ଉପରେ ଦେଖି, ଶୀତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ, ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଶବ୍ଦ ମନେ ପକାଇଲେ। ଏହା ମାରୀଚଙ୍କ ମାୟା ଥିଲା, ଯାହା ଲକ୍ଷ୍ମଣ ପୂର୍ବରୁ କହିଥିଲେ; ସେହି ଦିନ ଆସିଗଲା—ମାରୀଚ ମୋର ହସ୍ତରେ ବଧ ହେଲେ। ରାକ୍ଷସ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ “ହା ଶୀତା! ହା ଲକ୍ଷ୍ମଣ!” ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ; ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ଶୀତାଙ୍କ ଉପରେ କ’ଣ ହେବ? ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଚାଲିଯିବେ, ଏପରି ଚିନ୍ତା କରି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମଙ୍କ ଦେହର ଲୋମ ଉଠିଗଲା। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅନୁଭୂତି ଏବଂ ଆଶଙ୍କା ରାମଙ୍କ ମନରେ ପ୍ରବେଶ କଲା; ମୃଗ ରୂପୀ ରାକ୍ଷସକୁ ବଧ କରି ଏହି ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର ଶୁଣିବା ପରେ, ରାଘବ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଚିତ୍ରମୃଗକୁ ବଧ କରି ତାହାର ମାଂସ ନେଇ ଜନସ୍ଥାନ ପ୍ରତି ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହେଲେ। ଏହାପରେ, ଚପ୍ତିର ପ୍ରାରମ୍ଭ ହୁଏ। ବନମଧ୍ୟରେ ଏହି ଦୁଃଖ ଭରା ଚିତ୍କାରକୁ ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କର ଶବ୍ଦ ବୋଲି ଚିହ୍ନି, ଶୀତା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଯାଅ, ରାଘବଙ୍କ ବିଷୟରେ ଜାଣିଆ।” ଶୀତା କହିଲେ, “ମୋର ପ୍ରାଣ ସୁରକ୍ଷିତ ନୁହେଁ, ମୋର ହୃଦୟ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଛି; ମୁଁ ବଡ଼ ଦୁଃଖରେ ଥିବା ଏହି ଚିତ୍କାର ଶୁଣିଛି, ଏହା ମୋତେ ଗଭୀର ଭାବେ ଦୋଳାୟମାନ କରିଦେଇଛି। ତୁମେ ତୁରନ୍ତ ତୁମ ଭାଇଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର; ସେ ବନରେ ଶରଣ ନେଇ ତୁମକୁ ଡାକୁଛନ୍ତି।” ଶୀତା ଆଉ କହିଲେ, “ସେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଅଧୀନରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି, ଯେପରି ଏକ ମହିଷ ସିଂହମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ। କିନ୍ତୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଭାଇଙ୍କ ଆଦେଶ ମନେ ପକାଇ, ଚାଲିଲେ ନାହିଁ।” ଏହି ଦେଖି, ଜନକନନ୍ଦିନୀ ଶୀତା ଅସ୍ଥିର ହୋଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ସୁମିତ୍ରନନ୍ଦନ, ତୁମେ ବନ୍ଧୁ ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଛ, କିନ୍ତୁ ବାସ୍ତବରେ ତୁମେ ତୁମ ଭାଇଙ୍କ ପ୍ରତି ଶତ୍ରୁତା ଦେଖାଉଛ। ଏପରି ସମୟରେ ଯଦି ତୁମେ ତୁମ ଭାଇଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଉନାହାଁ, ତେବେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ମୋ ପାଇଁ ତୁମେ ରାମଙ୍କ ନାଶ ଚାହୁଁଛ। ନିଶ୍ଚୟ, ମୋ ପ୍ରତି ଆକାଂକ୍ଷାରୁ ତୁମେ ରାଘବଙ୍କ ପଛରେ ଯାଉନାହାଁ; ମୁଁ ଭାବୁଛି ତୁମେ ତାଙ୍କ ଅପମାନରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରୁଛ, ଏବଂ ତୁମର ଭାଇପ୍ରତି କୌଣସି ସ୍ନେହ ନାହିଁ। ଏହିପାଇଁ ତୁମେ ଏଠି ଏତେ ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ରହୁଛ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ନ ଦେଖି। ଯଦି ମୁଁ ଯାହା ଉପରେ ଭରସା କରିଛି, ସେ ଅପଦରେ ଅଛନ୍ତି, ତେବେ ଏଠି ମୋର ଅବସ୍ଥା କ’ଣ ହେବ? ତୁମେ ଯେପରିକି ମୁଁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛ, ଏଠି ରହିବାର ତୁମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କ’ଣ?” ଏପରି କହି, ଶୀତା ଅଶ୍ରୁ ଏବଂ ଦୁଃଖରେ ଭରିଯାଇଥିଲେ। ତାପରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଭୟଭିତ ଶୀତାଙ୍କୁ ମୃଗୀ ଭଳି ଶାନ୍ତ ଭାବରେ କହିଲେ, “ସର୍ପ, ଅସୁର, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଦେବତା, ଦାନବ କିମ୍ବା ରାକ୍ଷସ—ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୁମର ସ୍ୱାମୀକୁ କେହି ହରାଇପାରିବେ ନାହିଁ—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ରାକ୍ଷସ, ପିଶାଚ, କିନ୍ନର, ପଶୁ, କିମ୍ବା ଭୟଙ୍କର ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ, ରାମଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରିବା କେହି ନାହିଁ; ରାମ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜୟ। ତୁମେ ଏପରି କଥା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ମୁଁ ରାଘବ ବିନା ତୁମକୁ ଏହି ବନରେ ଏକାକି ଛାଡ଼ିଦେଇପାରିବି ନାହିଁ; ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିକୁ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମଧ୍ୟ ବିରୋଧ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ତିନି ଲୋକ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ ବି ଏକଠା ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିକୁ ଅଟକାଇପାରିବେ ନାହିଁ। ତୁମ ହୃଦୟ ଶାନ୍ତ କର, ଏବଂ ଦୁଃଖ ଛାଡ଼ିଦିଅ। ତୁମ ସ୍ୱାମୀ ଶୀଘ୍ର ଫେରିବେ, ଏହି ମୃଗକୁ ବଧ କରି; ତୁମେ ଯେ ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଛ, ସେଠି ତାଙ୍କର ନୁହେଁ, କିମ୍ବା କୌଣସି ଦେବତାର ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ସେହି ରାକ୍ଷସଙ୍କ ମାୟା ଥିଲା, ଗନ୍ଧର୍ବ ନଗର ଭଳି; ମହାତ୍ମା ରାମ ତୁମକୁ ମୋ ପାଖରେ ରଖି ଯାଇଛନ୍ତି। ମୋତେ ରାମ ଭରସା କରି ତୁମକୁ ଦେଇଛନ୍ତି, ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏଠି ଏକାକି ଛାଡ଼ିପାରିବି ନାହିଁ; ଏବଂ ଏବେ ଆମେ ଏହି ରାତ୍ରିଚର ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ହୋଇପଡ଼ିଛୁ। ଦେବୀ, ଖର ବଧ ହେବା ପରେ ଜନସ୍ଥାନର ଏହି ହତ୍ୟା ନେଇ ଏହି ମହାବନରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ବିଭିନ୍ନ କଥା କହୁଛନ୍ତି। ଏହି ହିଂସା ଏବଂ କ୍ରୂରତା ଉପରେ ଚିନ୍ତା କରନି।” ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଶୀତା କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ଷୁ ନେଇ, ସତ୍ୟବାଦୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କଠୋର କଥା କହିଲେ, “ତୁମେ ନିଚ, ଦୟାହୀନ, କ୍ରୂର, ଏବଂ ଗୋତି ଉପରେ ଅପମାନ। ମୁଁ ଭାବୁଛି ତୁମେ ରାମଙ୍କ ଦୁଃଖରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଛ; ତାଙ୍କ ଅପଦ ଦେଖି ଏପରି କଥା କହୁଛ। ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୁଷ୍ଟତା ଦେଖିବା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ, ବିଶେଷ କରି ତୁମ ଭଳି କ୍ରୂର ଏବଂ ଚତୁରମନ୍ତି ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ। ତୁମେ ନିଜର ଲାଭ ପାଇଁ କିମ୍ବା ଭାରତଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ରାମଙ୍କ ସହ ବନକୁ ଏସିଛ। କିନ୍ତୁ ଏହି ଚେଷ୍ଟା ତୁମ ପାଇଁ କିମ୍ବା ଭାରତଙ୍କ ପାଇଁ ସଫଳ ହେବ ନାହିଁ; ମୁଁ ଏହି ନୀଳ କମଳ ସମ ରାମଙ୍କୁ ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିଛି, ତେଣୁ ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷ ପ୍ରତି ଆକାଂକ୍ଷା କିପରି ହେବ? ତୁମ ସାମ୍ନାରେ ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରିଦେବି। ରାମ ବିନା ମୁଁ ଏଠି ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ବଞ୍ଚିପାରିବି ନାହିଁ।” ଏପରି କଠୋର ଏବଂ ଦୁଃଖଦାୟକ କଥା ଶୁଣି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନିଜକୁ ସଂଯମରେ ରଖି, ହାତ ଯୋଡ଼ି ଶୀତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ଉତ୍ତର ଦେଇପାରିବି ନାହିଁ; ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ଦେବୀ ସମାନ। ମୈଥିଳୀ, ନାରୀମାନେ ଏପରି ଅଉଚିତ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହିଥିବା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ; ଏହା ଏହି ସଂସାରରେ ନାରୀମାନଙ୍କ ସ୍ୱଭାବ।