ଏକ ଦିନ, ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଆଜି ଏହି ଚିତ୍ରବିଚିତ୍ର ମୃଗ ଟିକେ ବଞ୍ଚିବ ନାହିଁ, କାରଣ ଏହାର ଚର୍ମ ଏହାର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଆକର୍ଷଣ। ତୁମେ ମନୋଯୋଗୀ ହୋଇ ଆଶ୍ରମରେ ସୀତାଙ୍କ ସହିତ ରୁହ। ମୁଁ ଏହି ମୃଗକୁ ଏକ ତୀରରେ ବିଧ୍ୱଂସ କରି, ଏହାର ଚର୍ମ ନେଇ ଶୀଘ୍ର ଫେରିଆସିବି, ହେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ଜଟାୟୁ ଆଶ୍ରମ ଚାରିପାଖରେ ଘୂରିବା ସମୟରେ, ତୁମେ ସବୁଦିନ ସଚେତନ ରୁହ, ମୈଥିଲୀଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖ, ଏବଂ ଚାରିପଟେ ସତର୍କ ରୁହ।" ଏପରି ଭାବେ ଭାଇକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇ, ରଘୁବଂଶୀ ରାମ ତାଙ୍କ ଶୋଭାମୟ ଶକ୍ତିରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହେଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ଜମ୍ବୁନଦ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣର ତଳୱାର ବାନ୍ଧିଲେ, ତିନିବାକ୍ର ଧନୁଷ୍ୟ ନେଇ, ଦୁଇଟି ତୁଣୀର ବାନ୍ଧି, ଦୃଢ଼ ପଦକ୍ଷେପରେ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଅରଣ୍ୟର ରାଜା ମୃଗ ତାଙ୍କ ଦିଗକୁ ଦୌଡ଼ି ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ରାମ ଭୟରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ, ପୁଣି ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ତଳୱାର ବାନ୍ଧି ଧନୁଷ୍ୟ ହାତରେ ନେଇ, ସେ ମୃଗକୁ ତାଡ଼ିଲେ, ଯାହା ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଚମକୁଥିଲା। ରାମ ଧନୁଷ୍ୟ ହାତରେ ଧରି ମୃଗକୁ ଅନୁସରଣ କରିବା ସମୟରେ ଦେଖିଲେ, ମୃଗ କେବେ ଅସ୍ୱାଭାବିକ ଆଚରଣ କରୁଛି, କେବେ ତାଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରୁଛି। ମୃଗ କେବେ ଆକାଶକୁ ଲମ୍ପଟି, କେବେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଉଛି, କେବେ ଦୃଶ୍ୟ ହେଉଛି; କେବେ ମେଘାଚ୍ଛାଦିତ ଶରଦ୍ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଦେଖାଯାଏ, ପୁଣି ଦୂରରୁ ଚମକେ। ଏଭଳି ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେବା ମାଧ୍ୟମରେ, ମାରୀଚ ମୃଗ ରୂପ ଧାରଣ କରି ରାମଙ୍କୁ ଆଶ୍ରମରୁ ଦୂରକୁ ଆଣି ନେଲା। କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶଜ ରାମ ଏହି ଚାଳିକି ରେ ରୁଷ୍ଟ ଓ ଅସ୍ତିର ହେଲେ, ଶେଷରେ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ, ଘାସ ଉପରେ ଛାୟା ଖୋଜି ବସିଲେ। ମୃଗ ରୂପୀ ରାକ୍ଷସ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରିବାକୁ ଆସି, ଅନ୍ୟ ମୃଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୂରେ ଦୃଶ୍ୟ ହେଲା। ରାମ ତାଙ୍କୁ ଧରିବା ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ମୃଗ ପୁଣି ଭୟରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲା। ପୁଣି ଗଛ ତଳୁ ଦୂରରୁ ପ୍ରକଟ ହେଲା। ଏବେ ରାମ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧେ ଜ୍ୱଳି ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ତୀର ଉଠାଇଲେ, ଯାହା ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ପରି ଜ୍ୱଳମାନ ଥିଲା, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ। ସେ ଏହାକୁ ଧନୁଷ୍ୟରେ ଲଗାଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ ଟାଣି, ସେଇ ମୃଗ ଉପରେ ଲକ୍ଷ୍ୟ କଲେ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ତ୍ୱରା ତିର ମୃଗ ଶରୀରକୁ ଭେଦିଗଲା। ଏହା ମାରୀଚଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ବଜ୍ରପାତ ପରି ଆଘାତ କଲା। ମୃଗ ଏକ ତାଳ ଦୂରକୁ ଲମ୍ପଟି, ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲା। ମୃତ୍ୟୁ ଶେଷ ଅବସ୍ଥାରେ, ମାରୀଚ ତାଙ୍କ ମୃଗ ରୂପ ତ୍ୟାଗ କରିଲେ। ସେ ରାକ୍ଷସଙ୍କ କଥା ସ୍ମରଣ କରି, ଚିନ୍ତା କଲେ କିପରି ଲକ୍ଷ୍ମଣକୁ ଆଶ୍ରମରୁ ଦୂରେ ପଠାଯାଏ, ଯାହାରେ ରାବଣ ସୀତାଙ୍କୁ ଏକାକି ଅପହରଣ କରିପାରିବେ। ଅନୁକୂଳ ସମୟ ଦେଖି, ସେ ରାମଙ୍କ ସ୍ୱର ଅନୁକରଣ କରି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରେ ଚିତ୍କାର କଲେ: “ହା ସୀତା! ହା ଲକ୍ଷ୍ମଣ!” ଅପୂର୍ବ ତୀରରେ ଆହତ ହୋଇ, ମାରୀଚ ମୃଗ ରୂପ ତ୍ୟାଗ କରି ରାକ୍ଷସ ଆକାର ଧାରଣ କଲେ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ରାମ ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ମନେ ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ କଥା ଆସିଲା। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁ ମାୟା ଦେଖିଥିଲେ, ତାହା ଆଜି ସତ୍ୟ ହେଲା। ମାରୀଚ ମୃତ୍ୟୁ ପୂର୍ବରୁ “ହା ସୀତା! ହା ଲକ୍ଷ୍ମଣ!” ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରିଲା; ଏହି ସ୍ୱର ଶୁଣି ସୀତାଙ୍କ ଉପରେ କଣ ହେବ? ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତାଙ୍କ ଭାଇଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବାକୁ ଚାଲିଯିବେ, ଏହି ଭାବରେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମଙ୍କ ଶରୀରରେ ରୋମାଞ୍ଚ ହେଲା। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅନୁଭୂତି ରାମଙ୍କ ମନକୁ ଆବେଶିତ କଲା। ତାପରେ ରାମ ଅନ୍ୟ ଏକ ଚିତ୍ରମୃଗକୁ ମାରି ତାହାର ମାଂସ ନେଇ ଜନସ୍ଥାନ ଦିଗକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହେଲେ। ଏହି ଦିଗରେ, ଅରଣ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଦୁଃଖ ଭରା ଚିତ୍କାର ସୁନି, ସୀତା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏହି ଆତ୍ମାର୍ତ୍ତ ଚିତ୍କାର ରାଘବଙ୍କ, ଯାଅ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଜାଣିଆ। ମୋ ଜୀବନ ସୁରକ୍ଷିତ ନୁହେଁ, ମୋର ମନ ଅସ୍ଥିର ହେଉଛି; ଏହି ଦୁଃଖ ଭରା ସ୍ୱର ଶୁଣି ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଦ୍ବିଗ୍ନ। ତୁମେ ତୁମର ଭାଇଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କର, ଯିଏ ଅରଣ୍ୟରେ ତୁମକୁ ଡାକୁଛନ୍ତି; ତ୍ୱରିତ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଅ। ସେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି, ବୃଷଭ ଶିଂହମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେପରି। କିନ୍ତୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କ ଭାଇଙ୍କ ଆଦେଶ ସ୍ମରଣ କରି ଯିବାକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କଲେ। ତାପରେ ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତା ଦୁଃଖିତ ହୋଇ କହିଲେ, “ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ, ତୁମେ ବନ୍ଧୁ ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଛ, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ତୁମ ଭାଇଙ୍କ ପ୍ରତି ଶତ୍ରୁ ସଦୃଶ ବ୍ୟବହାର କରୁଛ। ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ଯଦି ତୁମେ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଉନାହାଁ, ତେବେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ମୋ ପାଇଁ ତୁମେ ରାମଙ୍କ ନାଶ ଚାହୁଁଛ। ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ, ମୋ ପ୍ରତି ଆକାଂକ୍ଷାରୁ ତୁମେ ରାଘବଙ୍କ ପଛ ପାଳନ କରୁନାହାଁ; ମୁଁ ଭାବୁଛି ତୁମେ ତାଙ୍କ ଅପମାନରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରୁଛ, ଏବଂ ତୁମର ଭାଇ ପ୍ରତି କୌଣସି ସ୍ନେହ ନାହିଁ। ଏହିପାଇଁ ତୁମେ ଏଠି ନିର୍ଭୟ ରହିଛ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖିନାହାଁ; ଯଦି ସେ ଯେଉଁଠାରେ ମୁଁ ଭରସା କରିଥିଲି, ସେ ଅପଦ୍ରବ୍ୟ ହେବେ, ତେବେ ମୋର କି ହେବ?” ଏଭଳି ଭାବେ ଆଶ୍ରମ ମଧ୍ୟରେ ଦୁଃଖ, ଭୟ ଓ ଅନିଶ୍ଚିତତାର ଶୂନ୍ୟ ଛାଇ ଯାଇଥିଲା।