ସେଇ ସମୟରେ, ଅତି ଅଦ୍ଭୁତ ମୃଗଟି ବାରମ୍ବାର ଏଗିଯାଇ ଆଉ ପୁନି ଫେରିଯାଉଥିଲା। ସେ କେବେ ଦ୍ରୁତଗତିରେ ଦୂରକୁ ଯାଇ, କେବେ ଅପେକ୍ଷାକ୍ଷଣିକ ଅନ୍ତରାଳରେ ପୁନି ଆସୁଥିଲା। କେବେ ମାଟିରେ ଖେଳିବା, କେବେ ଆଉଥିରେ ବସିଯିବା, କେବେ ଆଶ୍ରମ ଦ୍ୱାର ନିକଟକୁ ଆସି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମୃଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚଳାଚଳ କରୁଥିଲା। ମୃଗମାନଙ୍କ ଏକ ଝୁଣ୍ଡ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ସେ ମୃଗ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ରାକ୍ଷସ ମାରୀଚ ନିରନ୍ତର ସୀତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଆକର୍ଷିତ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲା। ସେ ଚାରିପାଖରେ ଘୂରି ଘୂରି ଚମକଦାର ଆକୃତି ତିଆରି କରୁଥିଲା, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଚଳାଚଳ ଦେଖି ସମସ୍ତ ଅରଣ୍ୟବାସୀ ମୃଗମାନେ ଅଚମ୍ବିତ ହୋଇ ଦେଖୁଥିଲେ। ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମୃଗମାନେ ନିକଟକୁ ଆସି ତାଙ୍କୁ ଘ୍ରାଣ କରି, ପୁନି ଦଶ ଦିଗରେ ଚିଁଡ଼ାଯିଯାଉଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ସେଇ ମାୟାବୀ ରାକ୍ଷସ ନିଜ ପ୍ରକୃତ ରୂପ ଲୁଚାଇବା ପାଇଁ କୌଣସି ମୃଗକୁ ଖାଉନଥିଲା, କେବଳ ସ୍ପର୍ଶ କରୁଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ, ମନୋହର ନୟନ ଥିବା ଭାଇଦେହୀ ସୀତା ଫୁଲ ତୋଳିବାରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିଲେ; ସେ କର୍ଣ୍ଣିକର, ଅଶୋକ ଓ ଆମ୍ବ ଗଛମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଘୁରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ନୟନ ମଦମାତ ଥିଲା। ଫୁଲ ତୋଳିବା ସମୟରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମୁହଁ ଥିବା ସୀତା ଅରଣ୍ୟ ଜୀବନ ପାଇଁ ଅଯୋଗ୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି ବୋଲି ଭାବି, ଏହି ମଣିର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ମୃଗଟିକୁ ଦେଖିଲେ। ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଏତେ ଅପାର ହୋଇଗଲା ଯେ, ସେ ମୃଗଟିଙ୍କୁ ଆସ୍ତର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରେମ ଭରି ଦେଖୁଥିଲେ; ଏହି ମାୟାବୀ ମୃଗ ମଧୁର ଦୃଷ୍ଟିରେ ରାମଙ୍କ ପ୍ରିୟା ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିଲା। ସେ ମୃଗଟି ସେଠାରେ ଏମିତି ଘୁରୁଥିଲା, ଯେପରି ଏହି ଅରଣ୍ୟକୁ ଆଲୋକିତ କରିଦେଉଛି। ଏପରି ଅଦ୍ଭୁତ ଏବଂ ଅନେକ ରତ୍ନ ତିଆରି ମୃଗଟିକୁ ଦେଖି, ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତା ଅପାର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ଏବେ ମହାମୁନି ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ତେତାଳିସ ଶର୍ଗ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ। ଏହି ସମୟରେ, ମନୋହର କଟି ଥିବା ସୀତା ଫୁଲ ତୋଳୁଥିବାବେଳେ ଏହି ମୃଗଟିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ଯାହାର ପାଶ୍ୱ ଭାଗ ସୁନା ଓ ଚାଁଦିର ରଙ୍ଗରେ ଚମକୁଥିଲା। ସେ ଅତି ଖୁସି ହୋଇ, ଦେହରେ କୌଣସି ଦୋଷ ନଥିବା, ପୋଲିଶ କରା ଧାତୁ ଭଳି ଚମକୁଥିବା ଏହି ମୃଗଟିକୁ ଦେଖି, ସୀତା ତାଙ୍କ ସ୍୵ାମୀ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଡାକିଲେ। ସେ ବାରମ୍ବାର ଡାକୁଥିଲେ, ଏବଂ ମୃଗଟିକୁ ତୀବ୍ର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖୁଥିଲେ—"ଆସ, ଆସ, ଶୀଘ୍ର ଆସ, ମହାନ ନର, ତୁମ ଛୋଟ ଭାଇ ସହିତ!" ବାଇଦେହୀଙ୍କ ଏହି ଡାକରେ, ଦୁଇ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସେଠାକୁ ଆସି ଚାରିପାଖ ଦେଖିଲେ ଏବଂ ମୃଗଟିକୁ ଦେଖିଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ମୃଗଟିକୁ ଦେଖି ସନ୍ଦେହ କରି କହିଲେ—"ମୋ ମନେ ହୁଏ ଏହି ମୃଗଟି ଅନ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ, ଏହି ମାରୀଚ ରାକ୍ଷସ। ଏ ଅରଣ୍ୟରେ ଘୁରୁଥିବା, ସେ ଶିକାରରେ ଆନନ୍ଦ ଉଠୁଥିବା ଏହି ରୂପାନ୍ତର କୁଶଳ ରାକ୍ଷସ ପୂର୍ବରୁ ଅନେକ ରାଜାଙ୍କୁ ମାରିଦେଇଛି, ରାମ। ଏହି ମୃଗ ରୂପ ମାୟାର ମାସ୍ତରଙ୍କ ମାୟା, ଏ ତୁମେ ଦେଖୁଥିବା ମୃଗଟି ଏକ ଗନ୍ଧର୍ବ ନଗର ଭଳି ଚମକୁଛି। ରାଘବ, ଏପରି ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ ମୃଗ ପୃଥିବୀରେ କେଉଁଠି ଅଛି? ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ମାୟା, ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।" ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଏହି ଉପରେ, ଶୁଭ୍ର ହାସ୍ୟ ଥିବା ସୀତା ଭାବେ ମୋହିତ ଓ ଭ୍ରମିତ ମନେ ଉତ୍ତର କଲେ—"ଏହି ଚମତ୍କାର ମୃଗଟି ମୋ ହୃଦୟକୁ ଆକର୍ଷିତ କରୁଛି, ରାଜପୁତ୍ର! ଏହାକୁ ଆମ ପାଇଁ ଆଣ, ମହାବାହୁ, ଏହା ଆମର ଖେଳ ହେବ। ଆମ ଆଶ୍ରମ ନିକଟରେ ବହୁତ ଶୁଭ୍ର ଦେଖା ମୃଗ ଥାଏ—ଚମର, ସ୍ରମର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମୃଗ। ଭାଲୁ, ମୃଗ ଝୁଣ୍ଡ, ବାନର, କିନ୍ନରମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଘୁରୁଛନ୍ତି, ମହାବାହୁ, ସମସ୍ତେ ଶୋଭା ଓ ଶକ୍ତିରେ ଅଦ୍ଭୁତ। ଏପରି ଅଦ୍ଭୁତ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଧୈର୍ଯ୍ୟଶୀଳ ମୃଗ ମୁଁ କେବେ ଦେଖିନଥିଲି, ରାଜନ। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ରଙ୍ଗର ଦେହ, ମଣିଭଳି ଚମକୁଥିବା, ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ ଅରଣ୍ୟକୁ ଆଲୋକିତ କରୁଛି, ଚନ୍ଦ୍ରମା ଭଳି ଚମକୁଛି। ଆହା, ଏହାର ଆକୃତି! ଆହା, ଏହାର ରୂପ! ଏହାର ସ୍ୱର ଓ ତେଜ ଅତି ମନୋହର, ଏହି ଚମତ୍କାର, ବିଚିତ୍ର ମୃଗଟି ମୋ ହୃଦୟକୁ ଚୁରିକରିନେଉଛି। ଯଦି ତୁମେ ଏହି ମୃଗଟିକୁ ବଂଦୀ କରିପାର, ଏହା ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେବ। ଯେତେବେଳେ ଆମର ବନବାସ ଶେଷ ହେବ ଏବଂ ଆମେ ରାଜ୍ୟକୁ ଫେରିବୁ, ଏହି ମୃଗଟି ରାଜମହଳର ଶୋଭା ହେବ। ଏହି ଦେବମୟ ମୃଗଟି ବର୍ଗରେ, ଭାରତ, ମୋ ଶ୍ୱାଶୁ ଓ ମୋ ପାଇଁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେବ। ଯଦି ଏହି ମୃଗଟିକୁ ବଂଦୀ କରିପାର, ଏହାର ଅଦ୍ଭୁତ ଚର୍ମ ତୁମ ପାଇଁ ହେବ। ଯଦି ଏହି ପ୍ରାଣୀ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରେ, ମୁଁ ଏହାର ସୁନା ଚର୍ମକୁ ଗ୍ରାସ ଉପରେ ପିଛାଇ ପୂଜିବାକୁ ଚାହେଁ। ଏହି ଇଚ୍ଛା ମହିଳାଙ୍କ ପାଇଁ ଅନୁଚିତ ଭାବିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ମୃଗର ଆକୃତି ମୋତେ ଅପାର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଇଛି। ସୁନା ରଙ୍ଗ ତାଳ, ଅଦ୍ଭୁତ ମଣିର ଶିଙ୍ଗ, ଯୁବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ରଙ୍ଗ ଓ ତାରାପଥର ଚମକ—ଏହି ସମସ୍ତ ଦେଖି ମୋ ମନ ମୋହିତ।" ସୀତାଙ୍କ ଏହି କଥା ଏବଂ ଚମତ୍କାର ମୃଗଟିକୁ ଦେଖି ରାଘବଙ୍କ ମନ ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା। ଏହାର ରୂପରେ ମୋହିତ ଏବଂ ସୀତାଙ୍କ ଆଗ୍ରହରେ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ, ରାଘବ ଖୁସି ହୋଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ—"ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଦେଖ, ବାଇଦେହୀ କେତେ ଆଗ୍ରହୀ ହୋଇଛନ୍ତି! ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପ ପାଇଁ ଏହି ମୃଗଟି ଆଜି ଏଠାରେ ରହିପାରିବ ନାହିଁ। ଅରଣ୍ୟ, ନନ୍ଦନ ବନ ଓ ଚୈତ୍ରରଥ ଉଦ୍ୟାନରେ ବି ଏପରି ମୃଗ କେଉଁଠି ଅଛି, ସୌମିତ୍ରି? ଏହି ମୃଗଟି ଉପରେ ବିପରୀତ ଓ ସମ ଦିଗରେ ଅନେକ ସୁନା ଚିହ୍ନ ଚମକୁଛି। ଦେଖ, ଯେତେବେଳେ ଏହି ମୃଗଟି ହାଁଥାଏ, ଏହାର ଜିହ୍ୱା ଜଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ଭଳି ମୁଖରୁ ବାହାରିଯାଏ, ଯେପରି ଶତରଶ୍ମି ମେଘ।" ଏପରି ଭାବରେ ଏହି ଚମତ୍କାର ମୃଗ ଏବଂ ସୀତାଙ୍କ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟର ଦୃଶ୍ୟ ଅରଣ୍ୟକୁ ଆଲୋକିତ କରିଥିଲା।