ଏକ ଦିନ ରାମଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ନିକଟରେ, ଏକ ଦୁର୍ଲଭ ମର୍ଗ ବିଶ୍ୱାସ ନକରିପାରିବା ରୂପରେ ପ୍ରକଟ ହେଲା। ସେ ମର୍ଗର ଶିଙ୍ଗ ମଣିମାଣିକ୍ୟର ଦ୍ୱାରା ମନ୍ଦିରା ହେଉଥିଲା, ମୁହଁ ଧଳା ଓ କଳା ରଙ୍ଗର ମିଶ୍ରଣ, ମୁହଁ ରଙ୍ଗ ଲାଲ ପଦ୍ମ ଭଳି, ଚୁଆ ନୀଳ ପଦ୍ମ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏହାର ଗଳା ଅଳ୍ପ ଉଚ୍ଚ ଥିଲା, ପେଟ ନୀଳ ନୀଳମଣି ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ପାର୍ଶ୍ୱ ମଧୁ ରଙ୍ଗର ଫୁଲ ଓ ପଦ୍ମର କେଶ ଭଳି ଥିଲା। ଏହାର ଖୁର ଶ୍ୟାମଳ ବେରିଲ ଭଳି ଚମକୁଥିଲା, ଚାଲିବା ପା ଶୁଭ୍ର ଓ ଠିକ୍ ଗଠିତ, ପୁଛ ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁର ରଙ୍ଗର ଭଳି ଚମକୁଥିଲା। ମର୍ଗଟି ଅତି ଆକର୍ଷଣୀୟ ଓ ଚମକୁଥିବା ରଙ୍ଗରେ ଶୋଭିତ, ବିଭିନ୍ନ ମଣିମାଣିକ୍ୟରେ ଭୂଷିତ ହୋଇ, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ରାକ୍ଷସ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ମର୍ଗ ରୂପ ଧରିଲା। ଏହା ରାମଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଓ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଅରଣ୍ୟକୁ ଆଲୋକମୟ କରିଦେଲା, ଆପଣାକୁ ଦେଖିବାକୁ ମନ ଭରି ଦେଖିବା ଯୋଗ୍ୟ ଭାବରେ ଏହି ରାକ୍ଷସ ମର୍ଗ ରୂପେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା। ଭୂଷଣା ଏବଂ ଖଣିଜ ଦ୍ୱାରା ଭୂଷିତ ହୋଇ, ଏହା ଶ୍ୟାମଳ ମେଦିନୀରେ ଚାଲିବା ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଚାଲିବା ଶୈଳୀରେ ସୀତାଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲା। ଏହି ମର୍ଗ ଶତାଧିକ ଚାନ୍ଦି ରଙ୍ଗର ଚିହ୍ନ ନେଇ ଅତି ଆକର୍ଷଣୀୟ ଭାବରେ ଚାଲିଥିଲା, ଏବଂ ଗଛର କମଳା ପତ୍ର ଭୋଜନ କରୁଥିଲା। ଏହା କଦଳୀ ତଳ, କାର୍ଣ୍ଣିକାର ଗଛ ନିକଟରେ ଯାଇ, ନିର୍ମଳ ପଦ୍ଦାର ଚାଲିବାରେ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲା — ସୀତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିର ଅପେକ୍ଷାରେ। ପଛରେ ପଦ୍ମ ରୂପ ଚିତ୍ର ଥିଲା, ଏହି ମହାମର୍ଗ ଆଶ୍ରମ ନିକଟରେ ଚମକୁଥିଲା। ଏହା କେବେ ଦୂରେ ଯାଉଥିଲା, କେବେ ଆଉ ଫେରିଯାଉଥିଲା, ତେଜ ଗତିରେ ଦୂରେ ଯାଇ, ପୁନଃ ଆଶ୍ରମ ନିକଟରେ ଆସୁଥିଲା। କେବେ ଜମି ଉପରେ ଖେଳୁଥିଲା, କେବେ ବସିଯାଉଥିଲା, କେବେ ଆଶ୍ରମ ଦ୍ୱାର ନିକଟରେ ଅନ୍ୟ ମର୍ଗ ଦଳ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଥିଲା। ଅନ୍ୟ ମର୍ଗ ଦଳ ଏହାକୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ, ପଛକୁ ଫେରିଯାଉଥିଲେ, ଏହି ରାକ୍ଷସ ମର୍ଗ ରୂପରେ ସୀତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିର ଅପେକ୍ଷାରେ ରହୁଥିଲା। ଏହା ଚାଲିବା ସମୟରେ ଚମତ୍କାର ଚିହ୍ନ ଉପରେ ଚିତ୍ର ଅଙ୍କି କରୁଥିଲା, ଅନ୍ୟ ଅରଣ୍ୟ ମର୍ଗ ଏହାକୁ ଦେଖି ଅଶ୍ଚର୍ୟ ହେଉଥିଲେ। ସେମାନେ ଏହାକୁ ନିକଟରେ ଆସି ଘ୍ରାଣ କରି, ପୁନଃ ଦଶ ଦିଗରେ ବିକିରଣ ହେଉଥିଲେ; ତଥାପି ଏହି ରାକ୍ଷସ ନିଜ ଚରିତ୍ର ଚିହ୍ନ ଲୁଚାଇବା ପାଇଁ ଖାଇ ନଥିଲା, କେବଳ ସ୍ପର୍ଶ କରୁଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ, ମନୋହର ଚକ୍ଷୁ ଧାରଣ କରିଥିବା ସୀତା, ଫୁଲ ଚୟନ କରିବାରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିଲେ — କାର୍ଣ୍ଣିକାର, ଅଶୋକ ଓ ଆମ୍ବ ଗଛ ତଳେ ଚାଲୁଥିଲେ। ଫୁଲ ଚୟନ କରି, ଚମକୁଥିବା ମୁହଁ ନେଇ, ସୀତା ଏହି ମଣିମାଣିକ୍ୟ ଭଳି ମର୍ଗକୁ ଦେଖିଲେ। ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ବଡ଼ ହୋଇଗଲା, ମର୍ଗର ମୁକୁତ ଅଙ୍ଗ, ମୁକୁତ ଦାନ୍ତ ଓ ଅଞ୍ଜଳି ମୁଁହ, ଚାନ୍ଦି ଓ ଧାତୁ ରଙ୍ଗର କେଶ ଦେଖି ତିନି ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ୟ ହେଲେ। ମର୍ଗ ମାୟାମୟ ରୂପରେ ରାମଙ୍କ ପ୍ରିୟାକୁ ଦେଖୁଥିଲା, ଏବଂ ସୀତା ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହୋଇଗଲେ। ଏହି ମର୍ଗ ଅରଣ୍ୟକୁ ଆଲୋକମୟ କରୁଥିଲା, ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ମଣିମାଣିକ୍ୟ ଭୂଷିତ ମର୍ଗକୁ ଦେଖି ସୀତା, ଜନକନନ୍ଦନୀ, ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ୟ ଭାବେ ଭରିଗଲେ। ଏବେ ଆରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ଏକଚାଳିଶ ଶର୍ଗ ଶୁଣନ୍ତୁ। ସୀତା, ମନୋହର କଟି ଧାରଣ କରି, ଫୁଲ ଚୟନ କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ସୁନା ଓ ଚାନ୍ଦି ରଙ୍ଗର ପାର୍ଶ୍ୱ ଥିବା ମର୍ଗ ଉପରେ ପଡ଼ିଲା। ସେ ମର୍ଗ ଦେଖି ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ଓ ନିର୍ମଳ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ମର୍ଗକୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ରାମ ଓ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଡାକିଲେ। ସୀତା ପୁନି ପୁନି ଡାକୁଥିଲେ, ଏବଂ ମର୍ଗକୁ ତିନି ଦୃଷ୍ଟି ଦେଖୁଥିଲେ — “ଆସ, ଆସ ଶୀଘ୍ର, ମହାନ ଜନ, ତୁମର ଭାଇ ସହିତ!” ସୀତା ଏଭଳି ଡାକିବା ପରେ, ଦୁଇ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ — ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ — ସେଠାକୁ ଆସି, ଏହି ମର୍ଗକୁ ଦେଖିଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏହି ମର୍ଗକୁ ଦେଖି ସନ୍ଦେହ କରି କହିଲେ, “ମୁଁ ଭାବୁଛି ଏହି ମର୍ଗ ମାରୀଚ ରାକ୍ଷସ ଅଟୁଣା ନୁହଁ। ଅରଣ୍ୟରେ ଫେରିବା, ଶିକାରରେ ଆନନ୍ଦ ନେଇ, ଏହି ରୂପ ଧାରଣ କରି ରାଜାମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଛନ୍ତି। ଏହା ଏକ ମାୟାବୀର ମାୟା; ଏହି ମର୍ଗ ରୂପ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି, ରାମ, ଏହା ଗନ୍ଧର୍ବ ପୁରୀ ଭଳି ଚମକୁଥିଲା। ରାଘବ, ଏଭଳି ମଣିମାଣିକ୍ୟ ଭୂଷିତ ମର୍ଗ ଅଛିନାହିଁ; ଭୂମିପତି, ଏହା ନିଶ୍ଚୟ ଏକ ମାୟା; ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।” ଲକ୍ଷ୍ମଣ କହିବା ସମୟରେ, ଶୁଭ୍ର ହାସି ଧାରଣ କରିଥିବା ସୀତା, ମନରେ ଆନନ୍ଦ ଓ ଭ୍ରମ ନେଇ, ଉତ୍ତର ଦେଲେ — “ମହାନ ରାଜପୁତ୍ର, ଏହି ମନୋହର ମର୍ଗ ମୋ ହୃଦୟକୁ ଆକର୍ଷିତ କରିଛି; ଏହାକୁ ଆମ ପାଖକୁ ଆଣ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏହା ଆମର ଖେଳାର ଉପକରଣ ହେବ। ଆଶ୍ରମ ଚାରିପାଖରେ ବହୁ ଶୁଭ୍ର ଦେଖାଯାଉଥିବା ମର୍ଗ ରହିଛନ୍ତି — ଚମର, ଶ୍ରମର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ। ଭାଲୁ, ମର୍ଗ ଦଳ, ବାନର, କିନ୍ନର ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଫେରିବା, ଶକ୍ତି ଓ ରୂପରେ ଉତ୍ତମ। କିନ୍ତୁ ଏଭଳି ମର୍ଗ ଦେଖି ନାହିଁ, ରାଜନ; ଏହାର ଚମକ, ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ଚାମତ୍କାର ଅନ୍ୟ କୌଣସି ମର୍ଗ ଭଳି ନୁହଁ। ଏହି ଅନେକ ରଙ୍ଗର ଅଦ୍ଭୁତ ଶରୀର, ମଣିମାଣିକ୍ୟ ଭଳି ଆମ ସାମ୍ନାରେ, ଅରଣ୍ୟକୁ ଆଲୋକମୟ କରୁଥିଲା, ଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି ଚମକୁଥିଲା। ଆହା, ଏହାର ରୂପ! ଆହା, ଏହାର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ! ଏହାର ଶବ୍ଦ ଓ ଚମକ ଅତି ମନୋହର; ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ମିଶ୍ରିତ ରଙ୍ଗର ମର୍ଗ ମୋ ହୃଦୟକୁ ଚୋରି ନେଉଛି। ତୁମେ ଏହି ମର୍ଗକୁ ଜୀବନ୍ତ ଧରିପାରିଲେ, ଏହା ଅଦ୍ଭୁତ ହେବ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ୟ ଜନକ ହେବ। ଆମେ ଅରଣ୍ୟବାସ ଶେଷ କରି ରାଜ୍ୟକୁ ଫେରିବା ସମୟରେ, ଏହି ମର୍ଗ ରାଜପାଳିକାରେ ଭୂଷଣ ହେବ। ଭରତ ପାଇଁ, ମୋ ଶ୍ୱାଶୁ ମାନେ ପାଇଁ, ଏବଂ ମୋ ପାଇଁ, ଏହି ଦିବ୍ୟ ମର୍ଗ ଆଶ୍ଚର୍ୟ ଜନକ ହେବ। ତୁମେ ଏହି ମହାମର୍ଗକୁ ଜୀବନ୍ତ ଧରିପାରିଲେ, ଏହାର ଚମକୁଥିବା ଚମଡ଼ ତୁମର ହେବ।” ଏଭଳି, ମଣିମାଣିକ୍ୟ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା ମର୍ଗ ଆଶ୍ରମ ଚାରିପାଖରେ ଆଶ୍ଚର୍ୟ ଓ ଆନନ୍ଦ ଭରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ସୀତା ଆଶ୍ଚର୍ୟ ଓ ଆକାଂକ୍ଷାରେ ଆଶ୍ରମରେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଡାକିଲେ।