ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ରାବଣ ମାରୀଚଙ୍କୁ ଏକ ଗୁପ୍ତ ଅଭିଯାନ ପାଇଁ ନିର୍ଦେଶ ଦେଉଛି। ରାବଣ କହିଲେ, “ବଡ଼ ବଡ଼ ରାଜାମାନେ, ଓ ରାତିରେ ଚାଲିବା ରାକ୍ଷସ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ପରି ତାପ, ପ୍ରତାପ, ଉଦାରତା, ଦଣ୍ଡ ଓ କୃପା ରଖନ୍ତି। ଏହି ସମସ୍ତ ଦୁର୍ଗତିରେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଓ ପୂଜା ଦେବା ଦରକାର, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ତ ବିଧିର ଅଜ୍ଞାନରେ ମୁଗ୍ଧ ହେଇଛ। ତୁମର ଦୁଷ୍ଟତାରୁ ଆସି, ଏହିପରି କଠୋର ଶବ୍ଦ କହିଛ, ଯେଉଁଠି ଆଗକୁ ଆସିଥିବା ଜଣେ ଅତିଥିକୁ ଏପରି ଅପମାନ କରିଛ। ମୁଁ ତୁମର ଗୁଣ ଅପଗୁଣ ଓ ତୁମର ଭଲମନ୍ଦ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବି ନାହିଁ, ମୁଁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ତୁମର ସହଯୋଗ ଚାହୁଁଛି। ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ କି କରିବାକୁ ହେବ, ଏହା କହିବି: ତୁମେ ଏକ ସୁନା ହରିଣ ହେଇ, ଚାନ୍ଦିର ଚିହ୍ନରେ ଶୋଭିତ ହେବାକୁ ପଡିବ। ରାମଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ସୀତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଉଡ଼ିବା; ସୀତାଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରି, ଚାହିଁଲେ ଚାଲିଯିବା। ମୈଥିଲୀ ତୁମକୁ ଦେଖିଲେ, ଏହି ମାୟାମୟ ସୁନା ହରିଣ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେବେ ଓ ତୁରନ୍ତ ରାମଙ୍କୁ କହିବେ, ‘ଏହାକୁ ଆଣିଦିଅ!’ ଯେତେବେଳେ କକୁତ୍ସ୍ଥ ଦୂରକୁ ଯିବେ, ତୁମେ ରାମଙ୍କ ଶବ୍ଦର ଅନୁକୃତି କରି, ‘ହା, ସୀତା! ଲକ୍ଷ୍ମଣ!’ ଭାବେ ଚିତ୍କାର କରିବା। ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଓ ସୀତାଙ୍କ ଉଦ୍ବୋଧନରେ, ସୌମିତ୍ରି ମଧ୍ୟ ମିତ୍ରତାରେ ଉଦ୍ବିଗ୍ନ ହୋଇ ରାମଙ୍କ ପଥରେ ଚାଲିଯିବେ। ଯେତେବେଳେ କକୁତ୍ସ୍ଥ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଦୂରକୁ ଯିବେ, ମୁଁ ସହଜରେ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଧରିବି, ଯେପରି ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଶଚୀଙ୍କୁ ନେଇଥିଲେ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଚାହିଁଲେ ତୁମେ ଯେଉଁଠି ଚାହୁଁ, ଯାଇପାରିବ; ମୁଁ ତୁମକୁ ରାକ୍ଷସ ରାଜ୍ୟର ଅର୍ଦ୍ଧ ଦେଇଦେବି। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରିବା ପାଇଁ ନିରାପଦ ରାସ୍ତାରେ ଯାଅ, ମୁଁ ମୋର ରଥ ନେଇ ଦଣ୍ଡକ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଆସିବି। ରଘୁବଂଶୀ ରାମଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏକ ମାୟାରେ ଭୁଲାଇ, ସୀତାଙ୍କୁ ଧରି, ଲଙ୍କାକୁ ଫେରିବି, ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସଫଳ କରି, ତୁମ ସହ। ଯଦି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଚାହୁଁନାହିଁ, ମାରୀଚ, ଆଜି ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତୁମକୁ ମାରିଦେବି; ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ପୂର୍ବାପରି ଚାହୁଁ ନାହିଁ, ତଥାପି ବଳପୂର୍ବକ କରିବାକୁ ପଡିବ। ରାଜାଙ୍କ ବିପକ୍ଷରେ ଯିଏ ଦଢ଼ି ହୁଏ, ସେ କେବେ ଶୁଭ ନାହିଁ। ଯଦି ତୁମେ ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସ, ତୁମ ଜୀବନ ଅପଦ୍ଧ ହେବ; ଆଜି ମୃତ୍ୟୁ ନିଶ୍ଚିତ, ଯଦି ମୋ ଅପମାନ କର। ବୁଦ୍ଧିରେ ଭଲଭାବେ ବିଚାର କର, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଯାହା ଉଚିତ ଅଟୁଟ କର। ଏହା ପରେ, ମହାର୍ଷି ଭାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ରାମାୟଣର ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ଏକଚାଳିଶ ସର୍ଗ ପଢ଼ିବାକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ ମିଳିଲା। ଏହି ନିର୍ଦେଶ ପାଇ, ଏବଂ ରାଜା ଧର୍ମର ବିରୋଧ ଦେଖି, ମାରୀଚ ଭୟ ନାହିଁ, ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କୁ କଠୋର ଶବ୍ଦ କହିଲେ। “କିଏ ତୁମକୁ ଏହି ବିନାଶର ଉପାୟ ଦେଇଛି, ଓ ରାତିରେ ଚାଲିବା ରାକ୍ଷସ, ଯାହା ତୁମ, ତୁମ ପୁତ୍ର, ରାଜ୍ୟ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅନ୍ତ କରିବ? କିଏ ଏହି ମୃତ୍ୟୁ ଦ୍ୱାର ଦେଖାଇଛି? ଏହି ନିଶ୍ଚିତ, ତୁମ ଶତ୍ରୁମାନେ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇ ତୁମକୁ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚିନ୍ତ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି। କିଏ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ମନ ଓ ନିମ୍ନ ଚିତ୍ତ ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ନିଜ ହାତରେ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ କରିବା ଉପାୟ କହିଛି? ତୁମର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ତୁମେ ତ୍ରୁଟି କରିବା ପରେ ତୁମକୁ ଦଣ୍ଡ ଦେଇବା ଉଚିତ, ସେମାନେ ଦଣ୍ଡିତ ହେଉନାହିଁ। ରାଜା ଯଦି ଅପଥରେ ଚାଲିବାରେ ଆସକ୍ତ, ତାଙ୍କୁ ନିତିବାନ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ରୋକିବା ଦରକାର; କିନ୍ତୁ ତୁମେ ତାହା ନୁହଁ। ରାଜାଙ୍କ କୃପାରେ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ କୀର୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଏହି ରାଜାଙ୍କ ତ୍ରୁଟି ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ କାମ ଅନର୍ଥ ହୋଇଯାଏ; ଅନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କ ତ୍ରୁଟିରେ ଦୁଃଖ ଭୋଗନ୍ତି। ରାଜା ଧର୍ମ ଓ କୀର୍ତିର ମୂଳ; ତେଣୁ ରାଜାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ପରିସ୍ଥିତିରେ ସୁରକ୍ଷିତ କରିବା ଦରକାର। ଏକ ଅତି କଠୋର, ବିରୋଧୀ ଓ ଅସମ୍ବିତ୍ ରାଜା ଦ୍ୱାରା ରାଜ୍ୟ ଚାଲିନାହିଁ। ଏହିପରି ରାଜା ସହ କଠୋର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଦୁଃଖ ସମୟରେ ଶୀଘ୍ର ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାନ୍ତି, ଯେପରି ଧୀର ଚାଳକ ରଥ ଅସଫଳ। ବହୁତ ନିତିବାନ ଲୋକ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ତ୍ରୁଟିରେ ସମସ୍ତ ଧନ ନଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି। ଦୁଷ୍ଟ ଓ କଠୋର ରାଜାଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ଅଧୀନ ଜନମାନେ ଉନ୍ନତି ନାହିଁ, ଯେପରି ଭେଡ଼ ଶ୍ୟାଳ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ହୋଇ ଉନ୍ନତି ନାହିଁ। ଏହି ଦୁଷ୍ଟ, ଅବିବେକୀ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ନଥିବା ରାଜାଙ୍କ ଅଧୀନ ରାକ୍ଷସମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ନଷ୍ଟ ହେବେ। ଏହି ଦୁଃଖଦ ଘଟଣା ମୋ ପାଖରେ ଆସିଛି, ଏବଂ ତୁମେ ଏଠି ଶୋକରେ ପଡ଼ିବାକୁ ଯାଉଛ। ତୁମେ ଓ ତୁମ ସେନା ନଷ୍ଟ ହେବ। ମୋତେ ମାରି ଦେଇବା ପରେ, ରାମ ତୁମକୁ ମାରିଦେବେ; ଏହି ଭାବରେ ମୋର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସଫଳ, ମୁଁ ଶତ୍ରୁ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁ ଲାଭ କରିବି। ରାମଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ପରି, ମୋତେ ମୃତ ଭାବିବା; ତୁମେ ସୀତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମରୁ ନେଇ ଯିବା ପରେ, ତୁମେ, ମୁଁ, ଲଙ୍କା ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଏକ ପ୍ରମାଣ ନାହିଁ। ମୁଁ ତୁମର ଭଲ ଚାହୁଁଛି, ତୁମେ ମୋ ଶବ୍ଦ ଶୁଣୁନାହିଁ; ଯେଉଁମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ଦେଖିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମିତ୍ରଙ୍କ ଉପଦେଶ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ଏବେ ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ବିରାଟ ଚାଳିଶି ସର୍ଗ ପଢ଼ିବାକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ ମିଳିଲା। ମାରୀଚ କଠୋର ଶବ୍ଦ କହିବା ପରେ, ଦୁଃଖ ଓ ଭୟରେ, ରାବଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଆସ, ଚଳିବା। ମୁଁ ଏହି ଧନୁ, ବାଣ ଓ ତଳୱାର ଧାରଣ କରିଥିବା ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆଉ ଏକଥର ଦେଖିଯାଇଛି, ତାଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ମୋ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ଉତ୍ତୋଳିତ; ମୋ ଜୀବନ ଏବେ ନଷ୍ଟ। ଯେଉଁମାନେ ରାମଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସନ୍ତି, ସେମାନେ ଜୀବନରେ ଫେରନ୍ତି ନାହିଁ; ତାଙ୍କୁ ତୁମ ପାଇଁ ଯମ ଦଣ୍ଡ ପରି ଭାବିବା।" ଏଭଳି ମାରୀଚ ଓ ରାବଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତପ୍ତ ଓ ଦୁଃଖଦ ଆଲୋଚନା ହେଉଛି, ଯେଉଁଠି ମାରୀଚ ରାବଣଙ୍କ ଅନ୍ଧା ଆକାଂକ୍ଷା ପାଇଁ ସତ୍ୟ ଓ ଭୟ ଦେଖାଇ ଦେଉଛି, ତଥା ରାବଣ ନିଜ ଦୃଢ଼ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ ମାରୀଚକୁ ବଳପୂର୍ବକ ମାୟା ହରିଣ ହେବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରୁଛି।