ରାବଣ ମାରୀଚଙ୍କୁ କହିଲେ, "ତୁମେ ଯେ କହୁଛ, ତାହା ରାମଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋତେ ଭଙ୍ଗ କରିପାରିବ ନାହିଁ, ଏହି କାରଣରେ ଯେ ରାମ ଏକ ମୂଢ଼, ପାପୀ ଏବଂ ମାନବ। ସେ ତାଙ୍କର ବନ୍ଧୁ, ରାଜ୍ୟ, ମାତା, ପିତାକୁ ଛାଡି ଏକ ନାରୀଙ୍କ ସାଧାରଣ କଥା ଶୁଣି ଏକା ନିଜେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲା। ଖରଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଥିବା ରାମଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧରେ, ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରାଣଠାରୁ ବେଶି ପ୍ରିୟ ସୀତାକୁ ତୁମେ ଆଗରେ ଧରିବି। ଏହି ନିଶ୍ଚିତ ସଙ୍କଳ୍ପ ମୋ ହୃଦୟରେ ଅଟୁଟ ଅଛି, ମାରୀଚ; ଏହାକୁ ଦେବତା, ଦାନବ, ଇନ୍ଦ୍ର ମିଶି ମଧ୍ୟ ବଦଳାଇପାରିବେ ନାହିଁ। ଏଠି କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଅପଦ୍ରବ୍ୟ କିମ୍ବା ଅବସର ଯେ କିଛି ଅଛି, ତାହା ଅଭିପ୍ରାୟ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ ତୁମେ ଏଭଳି କଥା କହିବା ଉଚିତ। ରାଜାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସମୃଦ୍ଧି ଚାହୁଁଥିବା ବୁଦ୍ଧିମାନ ମନ୍ତ୍ରୀ, ପ୍ରଶ୍ନ କରିଲେ ସମ୍ମାନ ସହିତ ହାତ ଜୋଡି କଥା କହିବା ଉଚିତ। ରାଜାଙ୍କୁ ଯେ କଥା ଅନୁକୂଳ, ମୃଦୁ, ଶୁଭ, ଉପକୃତିକର, ତାହିଁ ଉଚିତ ଶୃତି ଏବଂ ଶୃତି ସହିତ କହିବା ଉଚିତ। ଯଦି କୌଣସି କଥା କଠୋର କିମ୍ବା ଉପକୃତିକର ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ ନ ଥିଲେ, ମାନ ଦେଇଥିବା ରାଜା ସେକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଅପାର ଶକ୍ତି ସମ୍ପନ୍ନ ରାଜାଙ୍କୁ ଅଗ୍ନି, ଇନ୍ଦ୍ର, ସୋମ, ଯମ, ଓ ବରୁଣଙ୍କ ପାଞ୍ଚ ରୂପ ଅଛି। ବଡ଼ ରାଜାମାନେ, ଓ ରାତିର ଚର, ତାଙ୍କର ତାପ, ପ୍ରାକ୍ରମ, ମୃଦୁତା, ଦଣ୍ଡ, ଓ କୃପା ଅଛି, ଏହି ଦେବତାମାନଙ୍କ ଭଳି। ସେଇଁ ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ପରିସ୍ଥିତିରେ ସମ୍ମାନ ଓ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ତୁମେ ତ ବିଧି ଅଜ୍ଞ, ମୂଢ଼ତାରେ ଆବୃତ। ଦୁଷ୍ଟତାରୁ, ତୁମେ ଏଭଳି କଠୋର କଥା କହିଛ; ମୁଁ ତୁମର ଉପକୃତି କିମ୍ବା ଅପକୃତି, କିମ୍ବା ତୁମର କ୍ଷେମ ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁନାହିଁ, ରାକ୍ଷସ। ଏତେ କଥା କହିବା ପରେ ମଧ୍ୟ, ମୂଢ଼ ପ୍ରାକ୍ରମୀ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ମୋତେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କିପରି କରିବା ଆବଶ୍ୟକ, ମୁଁ କହୁଛି: ତୁମେ ଏକ ସୁବৰ্ণ ମୃଗ ହେଇ, ଚାନ୍ଦି ଚିହ୍ନ ଲାଗି ଶୋଭିତ ହେବା ଉଚିତ। ରାମଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ସୀତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଘୂରିବା; ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରି, ଇଚ୍ଛାମତ କ୍ଷେମରେ ଚାଲିଯିବା। ମୈଥିଲୀ ଏହି ମାୟାମୂଳକ ସୁବৰ্ণ ମୃଗକୁ ଦେଖି, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେବେ ଓ ଶୀଘ୍ର ରାମଙ୍କୁ କହିବେ, 'ଏହି ମୃଗକୁ ମୋତେ ଆଣିଦିଅ।' ଏବଂ କକୁତ୍ସ୍ଥ ଦୂରେ ଗଲେ, ତୁମେ ରାମଙ୍କ ସ୍ୱରରେ 'ହା, ସୀତା! ଲକ୍ଷ୍ମଣ!' ଭାବରେ ଚିତ୍କାର କରିବା। ଏହି ଶୁଣି, ସୀତାଙ୍କ ଉତ୍ସାହରେ, ସୌମିତ୍ରି ମଧ୍ୟ ମିତ୍ରତାରୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ରାମଙ୍କ ପଥରେ ଯିବେ। ଯେତେବେଳେ କକୁତ୍ସ୍ଥ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଚାଲିଯିବେ, ମୁଁ ସହଜରେ ବୈଦେହୀକୁ ଧରିବି, ଯେପରି ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଶଚୀକୁ ନେଇଥିଲେ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଚାହୁଁଥିବା ଦିଗକୁ ଯିବା; ମାରୀଚ, ନିଶ୍ଚୟ ମନ, ମୁଁ ତୁମକୁ ରାଜ୍ୟର ଅର୍ଧ ଦେଇଦେବି। ନିରାପଦ ମାର୍ଗରେ ଯିବା, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରିବା ପାଇଁ; ମୁଁ ମୋର ରଥ ସହିତ ଦଣ୍ଡକ ଅରଣ୍ୟକୁ ଚାଲିବି। ରାଘବଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭ୍ରମିତ କରି ସୀତାକୁ ଧରି, ମୁଁ ଲଙ୍କାକୁ ଫେରିବି, ମୋର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ତୁମେ ସହ। ମାରୀଚ, ଯଦି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଚାହୁଁନାହିଁ, ମୁଁ ଆଜି ନିଶ୍ଚିତ ତୁମକୁ ମାରିଦେବି; ତୁମେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ମୋ ପାଇଁ କରିବାକୁ ପ୍ରବଳତାରେ ବାଧ୍ୟ; ରାଜାଙ୍କୁ ବିରୋଧ କରିଥିବା କେହି ଶୁଭ ଲାଭ କରିପାରେ ନାହିଁ। ଯଦି ତୁମେ ବିରୋଧ କରିବାକୁ ଚାହୁଁ, ତୁମର ଜୀବନ ଅପାୟରେ ଆସିବ; ଆଜି ମୃତ୍ୟୁ ନିଶ୍ଚିତ, ଯଦି ମୋତେ ବିରୋଧ କରିବା; ଏହି କଥାକୁ ବୁଦ୍ଧି ସହିତ ଭଲ ଭାବେ ବିଚାର କରି, ଏହି ମାମଲାରେ ଉଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ କର। ଏହି ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ଏକଚାଳିଶ ଶର୍ଗା ପଠିବାକୁ ଦିଅ, ମହାନ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣରେ। ରାବଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ତାଙ୍କର ରାଜଧର୍ମର ବିରୋଧ ଦେଖି, ମାରୀଚ ଭୟ ବିନା ରାକ୍ଷସ ନାୟକ ରାବଣଙ୍କୁ କଠୋର କଥା କହିଲେ। "କେଉଁ ଦୁଷ୍ଟ ବ୍ୟକ୍ତି ତୁମେ, ତୁମର ପୁତ୍ର, ରାଜ୍ୟ, ମନ୍ତ୍ରୀ ଏବଂ ନିଜ ପାଇଁ ଏହି ବିନାଶ ସୁପାରିଶ କରିଛି? କେଉଁ ରାଜା, ଖୁସି ଥିଲେ ତୁମେ, ଦୁଷ୍ଟତା କରିଥିବାକୁ ସ୍ୱୀକାର କରିବେ? କେଉଁ ଦ୍ୱାର ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି? ସ୍ପଷ୍ଟ ଯେ, ତୁମର ଶତ୍ରୁମାନେ, ଶକ୍ତିରେ ଦୁର୍ବଳ, ଚାହୁଁଛନ୍ତି ତୁମେ ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିନାଶ ହେଉ। କେଉଁ ଦୁଷ୍ଟ ମନ ବ୍ୟକ୍ତି ଏହି ଉପଦେଶ ଦେଇଛି, ଯେ ତୁମେ ନିଜ ଦୁଷ୍ଟ କାରଣରେ ନଶ୍ଟ ହେଉ। ତୁମର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ, ରାବଣ, ତୁମେ ଅନ୍ୟାୟ ମାର୍ଗ ନେଇଥିବାବେଳେ ନିରୋଧ କରିବା ଉଚିତ, ଦଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଦଣ୍ଡ ଦିଅନାହିଁ। ଏକ ରାଜା ଯଦି ଅଭିଲାଷାରୁ ଅନ୍ୟାୟ ମାର୍ଗ ନେଇଥିଲେ, ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ନିର୍ମଳ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ନିରୋଧ କରିବା ଉଚିତ; କିନ୍ତୁ ତୁମେ ନିରୋଧ ହେଉନାହିଁ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜୟୀ, ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ତାଙ୍କର ଲୋର୍ଡର କୃପାରେ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ, ଏବଂ କୀର୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି, ରାତିର ଚର। କିନ୍ତୁ ବିପରୀତ ହେଲେ, ରାବଣ, ସେ ସମସ୍ତ ବ୍ୟର୍ଥ ହୋଇଯାଏ; ରାଜାର ଦୁଷ୍ଟତାରୁ ଅନ୍ୟମାନେ ଦୁଃଖ ଭୋଗନ୍ତି। ଧର୍ମ ଓ କୀର୍ତିର ମୂଳ ଏକ ରାଜା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜୟୀ; ଏହିପାଇଁ ରାଜାମାନେ ସମସ୍ତ ପରିସ୍ଥିତିରେ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ଉଚିତ। ଏକ ରାଜ୍ୟ କଠୋର, ବିଶେଷ ଭାବରେ ବିରୋଧୀ କିମ୍ବା ଅସମ୍ମାନିତ ବ୍ୟକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଚାଲିପାରିବ ନାହିଁ, ଦାନବ। ଏହିପରି ରାଜାଙ୍କ ସହିତ କଠୋର ଉପଦେଶ ଦେଇଥିବା ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ, ଦୁର୍ବଳ ସ୍ଥିତିରେ ଶୀଘ୍ର ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାନ୍ତି, ଧୀର ଚାଳକ ରଥର ଭଳି। ପ୍ରଥିବୀରେ ବହୁତ ଧର୍ମିକ ବ୍ୟକ୍ତି, ଉଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଦୁଷ୍ଟତାରୁ ନିଜ ସମ୍ପତି ସହିତ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ପ୍ରଜାମାନେ ଏକ ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ କଠୋର ମାଲିକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ହୋଇଥିବା, ରାବଣ, ସେମାନେ ଉନ୍ନତି କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ଯେପରି ମେଁ ଜାକାଲର ଦେଖରେ ସଫଳ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହିପରି ଦାନବମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ନଶ୍ଟ ହେବେ, ରାବଣ, ଯେଉଁ ରାଜା କଠୋର, ମୂଢ଼ ଓ ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।