ମୁଁ ଏଠାରେ ଆପଣଙ୍କୁ ଏହି ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ଏକ ଅତି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଘଟଣାକୁ ଏକ ଏକତାରିଆ ଓଡ଼ିଆ ଗଳ୍ପରେ କହିବି। ମାରୀଚା ରାବଣଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ରାମଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରି, ତାଙ୍କୁ ଏକ ତପସ୍ବୀ ଭାବି, ଏବଂ ପୂର୍ବ ଶତ୍ରୁତାକୁ ମନେ ପକାଇ, ତାଙ୍କଠାରେ ଗଲିଥିଲି। ମୁଁ ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶଙ୍ଗ ଥିବା ହରିଣ ରୂପରେ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କୁ ମାରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲି, ପୂର୍ବରୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଆଘାତକୁ ମନେ ପକାଇ। ରାମ ତାଙ୍କ ବଡ଼ ଧନୁଷ ଉଠାଇ, ତିନିଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶତ୍ରୁନାଶକ ବାଣ ଛାଡ଼ିଥିଲେ, ଯେଉଁ ବାଣଗୁଡ଼ିକର ଗତି ଗରୁଡ଼ ଓ ପବନ ସମାନ ଥିଲା। ସେ ବାଣଗୁଡ଼ିକ ମୃଦୁଘନ୍ତା ଭଳି, ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ରକ୍ତପିପାସୁ, ଏକାଠି ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଆଗେ ବଢ଼ିଲା। ମୁଁ ରାମଙ୍କର ପ୍ରତାପ ଜାଣି, ଚତୁର୍ୟ ଏବଂ ପୂର୍ବରୁ ଆପଦ ଦେଖି, ଏଠାରୁ ଏକ ପ୍ରକାର ରକ୍ଷା ମିଳିଥିଲି; ତେବେ ରାମଙ୍କ ବାଣରେ ଛୁଟିଥିବା ଦୁଇ ରାକ୍ଷସ ମରିଗଲେ। ମୁଁ ରାମଙ୍କ ବାଣରେ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, କିପରି ବଞ୍ଚି ରହି, ଏଠାରେ ତପସ୍ବୀ ଭାବରେ ଚିତ୍ତ ଶାନ୍ତ କରି ପ୍ରବେଶ କରିଛି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗଛରେ ମୁଁ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖୁଛି; ତାଙ୍କ ବର୍କ ଓ କୃଷ୍ଣମୃଗ ଚର୍ମ ପିନ୍ଧି, ଧନୁଷ ଧରି, ମୃତ୍ୟୁ ନାୟକ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛି। ହଜାର ହଜାର ରାମ ଦେଖୁଛି, ଭୟଭିତ ହୋଇଛି, ରାବଣ; ଏହି ସମଗ୍ର ଅରଣ୍ୟ ମୁଁ ଦେଖୁଛି ରାମ ରୂପରେ ପରିଣତ ହୋଇଛି। ଏକା ଅବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ କେବଳ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖୁଛି, ରାକ୍ଷସ ନାୟକ; ଏକ ସ୍ୱପ୍ନରେ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି, ଅସ୍ଥିର ଓ ଅନ୍ୟୋନ୍ୟ ଭାବରେ ଘୁଞ୍ଚି ଦେଖୁଛି। 'ର' ନାମ ଆରମ୍ଭ ହେଉଥିବା ଜନ୍ତୁ, ରତ୍ନ, ରଥ ଏବଂ ତୁମେ ରାବଣ, ଏହା ମୋତେ ଭୟ ଦେଇଥାଏ, କାରଣ ମୁଁ ରାମଙ୍କୁ ଭୟ କରୁଛି। ମୁଁ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଜାଣିଛି; ତୁମେ ତାଙ୍କ ସହ ପ୍ରତିଯୋଗିତା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ରଘୁବଂଶୀ ରାମ ବଳୀ କିମ୍ବା ନାମୁଚିକୁ ମଧ୍ୟ ମାରିପାରିବେ। ରାମଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କର, କିମ୍ବା ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଦେଖା, ରାବଣ। ତୁମେ ମୋତେ ଦେଖିବାକୁ ଚାହିଁ କି, ତେବେ ରାମଙ୍କ ବିଷୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ। ବହୁ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକ, ତାଙ୍କ ସମ୍ପତ୍ତି ସହ, ଅନ୍ୟଙ୍କ ଅପରାଧରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଛନ୍ତି। ଏପରି ଅନ୍ୟଙ୍କ ଅପରାଧରେ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୋଇପାରିବି, ରାତ୍ରିଚର; ତୁମେ ଯାହା ଉଚିତ୍ ଭାବିବା, କର; ମୁଁ ତୁମେ ସହ ଯିବି ନାହିଁ। ରାମଙ୍କ ମହାପ୍ରଭା, ମହାବିର୍ୟ ଓ ମହାବଳ ଅଛି; ତାଙ୍କୁ ରାକ୍ଷସ ଜଗତକୁ ମଧ୍ୟ ନଶ୍ଟ କରିପାରିବେ। ଯଦି ଖରା, ଶୂର୍ପଣଖା ଦ୍ୱାରା ଜନସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଅତ୍ୟଧିକ ଉତ୍ପାତ କଲେ, ଏବଂ ପୂର୍ବରୁ ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମରିଗଲେ, ତେବେ ରାମଙ୍କର କେଉଁ ଅପରାଧ ଅଛି? ଯଦି ତୁମେ ମୋ ଏହି ଉପଦେଶକୁ, ତୁମେ ଏବଂ ତୁମ ପରିବାରର ଭଲ ପାଇଁ କହିଥିବା ଏହି ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକୁ ଗ୍ରହଣ କରିନଥିବା, ତେବେ ତୁମେ ଏବଂ ତୁମ ଜନ୍ୟ ରାମଙ୍କ ନିକ୍ଷିପ୍ତ ବାଣରେ ଏହି ଦିନ ଯୁଦ୍ଧରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯିବେ।" ଏଠାରେ ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ଚଳିସ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ରାବଣ, ମାରୀଚାଙ୍କ ଉପଦେଶ ଜଣାଇଲେ, ଯେଉଁ ଉପଦେଶ ଯଥାଯଥ ଏବଂ ଉପଯୋଗୀ ଥିଲା, ତାହାକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ ନାହିଁ, ମନେ ମୃତ୍ୟୁ ଚାହିଁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଔଷଧ ଅସ୍୵ୀକାର କରିଥିବା ଭଳି। ରାକ୍ଷସ ନାୟକ ରାବଣ, ଦୈବ ବିପାକରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ମାରୀଚାଙ୍କୁ କଠୋର ଓ ଅନୁଚିତ ଶବ୍ଦ କହିଲେ, ଯେଉଁ ଉପଦେଶ ଉପକାରୀ ଓ ଶୁଭକାମନା ଥିଲା। "ମାରୀଚା, ତୁମେ ମୋତେ ଯେଉଁ ଉପଦେଶ କହିଲେ, ସେ ଅନୁଚିତ ଏବଂ ଅର୍ଥହୀନ; ଏହା ଅନାଚାରୀ ବଂଶରୁ ଆସିଥିବା ଭଳି ଫଳହୀନ, ଅର୍ବଜ ମାଟିରେ ବିଜ ଦେଇଥିବା ଭଳି। ରାମଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମ ଶବ୍ଦ ମୋତେ ଅଟକାଇପାରିବ ନାହିଁ, ବିଶେଷତଃ ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ଏକ ମୂଢ଼ ଏବଂ ପାପୀ ମାନବ ଭାବିଛି। ଯିଏ ମିତ୍ର, ରାଜ୍ୟ, ମାତା, ପିତାକୁ ଛାଡ଼ି, ଏକ ସାଧାରଣ ଜନାନୀର କଥା ଶୁଣି ଏକା ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲା, ସେ ଆମ ଖରାଘାତୀ ରାମ ସହ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ ସୀତାକୁ ତୁମ ସମ୍ମୁଖରେ ଚିହ୍ନିବି, ଯେଉଁ ତାଙ୍କ ପ୍ରାଣଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ। ଏହି ନିଶ୍ଚିତ ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ଠା ମୋ ହୃଦୟରେ ଅଛି, ମାରୀଚା; ଏହାକୁ ଦେବତା କିମ୍ବା ଦାନବ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ମିଶି ମଧ୍ୟ ଅଟକାଇପାରିବେ ନାହିଁ।" "ଯେତେବେଳେ ଅପରାଧ କିମ୍ବା ଉପକାର, ଉଭୟ ଦେଖିବାକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରାଯାଏ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର ବିଷୟରେ ତୁମେ ଏଭଳି କହିବା ଉଚିତ। ରାଜାଙ୍କୁ ନିଜ ଉନ୍ନତି ଚାହିଁଥିବା ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ମନ୍ତ୍ରୀ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହ ହାତ ଜୋଡି ଉତ୍ତର ଦେବା ଉଚିତ। ମୂଖ୍ୟ ଓ ଉପକାରୀ ଶବ୍ଦ ରାଜାଙ୍କୁ ଉଚିତ ଶୂଭ ଓ ସମ୍ମାନ ଦେଇ କହିବା ଉଚିତ। ଯଦି କଠୋର କିମ୍ବା ଉପକାରୀ ଶବ୍ଦ ସମ୍ମାନ ନାହିଁ, ରାଜା ତାହାକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଅପରିମିତ ଶକ୍ତି ଥିବା ରାଜାଙ୍କୁ ଅଗ୍ନି, ଇନ୍ଦ୍ର, ସୋମ, ଯମ, ଓ ବରୁଣ ଭଳି ପାଞ୍ଚ ରୂପରେ ଦେଖାଯାଏ। ଏହି ଦେବତାମାନେ ଭଳି ଶକ୍ତି, ପ୍ରତାପ, ମୃଦୁତା, ଦଣ୍ଡ, ଓ କୃପା ରଖନ୍ତି। ତେଣୁ ସମସ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଓ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର; କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଧର୍ମ ଅଜ୍ଞ, ମୋହରେ ବନ୍ଧା।" "ତୁମେ ଦୁଷ୍ଟତାରେ ଏଭଳି କଠୋର ଶବ୍ଦ କହିଛ; ମୁଁ ତୁମ ଉପକାର କିମ୍ବା ଅପରାଧ, ତୁମ ଉନ୍ନତି ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବି ନାହିଁ, ରାକ୍ଷସ। ଏତେ କହିଲା ପରେ ମଧ୍ୟ, ନିୟତ ପ୍ରଭାବ ଥିବା ତୁମେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ମୋତେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବାକୁ ପଡିବ।" "ଏବେ ମୋତେ ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟରେ ତୁମ ସହଯୋଗ ଆବଶ୍ୟକ, ତାହା ଶୁଣ: ତୁମେ ଏକ ସୁନା ହରିଣ ହେବାକୁ ପଡିବ, ଚାନ୍ଦି ଚିହ୍ନ ଦେଇ ଶୋଭିତ। ରାମଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ସୀତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଘୂମିବା; ମାୟା ଦେଖାଇ ଵୈଦେହୀଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରି, ଚାହିଁଲେ ଚାଲିଯିବା। ମୈଥିଳୀ ତୁମେ ମାୟା ବିହାର ହରିଣ ଦେଖି, ଆଶ୍ଚର୍ୟ ହେବେ ଏବଂ ଶୀଘ୍ର ରାମଙ୍କୁ କହିବେ, 'ମୋତେ ଏହା ଆଣିଦିଅ।' ଯେତେବେଳେ କକୁତ୍ସ୍ଥ ବହୁ ଦୂରକୁ ଯିବେ, ତୁମେ ରାମଙ୍କ ଶବ୍ଦରେ, 'ହା, ସୀତା! ଲକ୍ଷ୍ମଣ!' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରିବା। ଏହା ଶୁଣି, ସୀତାଙ୍କ ଉପଦେଶରେ, ସଉମିତ୍ରି ମଧ୍ୟ ମିତ୍ରତାରେ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ ରାମଙ୍କ ପଥରେ ଚାଲିଯିବେ।