ମାରୀଚ ରାବଣଙ୍କୁ ଗଭୀର ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ—"ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଲଙ୍କା ନଗରକୁ ଦେଖିବା, ଯେଉଁଠାରେ ଅନେକ ମହଳ ଓ ରତ୍ନମାଳାରେ ଶୋଭିତ ଗୃହ ଅଛି, ଯାହା ମୈଥିଲୀଙ୍କ ପାଇଁ ଧ୍ୱଂସ ହେବ। ଏହି ଧରାରେ ଯେଉଁମାନେ ଅପରାଧ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ସଂଗରେ ଅସଂଗତି ହେଲେ ନଶ୍ୱର ହୁଅନ୍ତି—ଯେପରି ଅଜଗର ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୋଖରୀରେ ମାଛ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେ। ତୁମେ ଦେଖିବା, ଦେବସ୍ନାନ ଓ ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣ ପିନ୍ଧିଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ତୁମ ଦୋଷରେ ପୃଥିବୀରେ ଚୁଟିଯିବେ। ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ସେଇ ରାକ୍ଷସମାନେ, ତାଙ୍କ ଜୀବନୀ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ନେଇଯିବେ, କିଛି ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହ ଭୟରେ ଦିଗ୍ବିଦିଗ ଭାଗିଯିବେ, ଅନ୍ୟମାନେ ଅସହାୟ ଓ ଆଶ୍ରୟହୀନ ହେଇ ପଡିବେ। ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଦେଖିବା, ଅଗ୍ନିରେ ଜଳିଯାଉଥିବା ଲଙ୍କାର ଗୃହ, ଅନେକ ତୀରରେ ଘେରିଯାଇଛି। ପରସ୍ତ୍ରୀ ଗ୍ରହଣ କରିବାଠାରୁ ବଡ଼ ପାପ ଆଉ କିଛି ନାହିଁ; ହେ ରାବଣ, ତୁମ ପାଖରେ ହଜାର ହଜାର ସ୍ତ୍ରୀ ଅଛନ୍ତି। ତୁମେ ନିଜ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କର, ନିଜ ବଂଶ, ରାକ୍ଷସ ଜନ, ମର୍ଯ୍ୟାଦା, ଆଇଶ୍ୱର୍ୟ, ରାଜ୍ୟ ଓ ଜୀବନକୁ ରକ୍ଷା କର। ଯଦି ତୁମେ ଦୀର୍ଘ କାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିଜ ପ୍ରିୟ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଓ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ସହ ବଞ୍ଚିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ରାମଙ୍କୁ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ମୁଁ ଏତେ ଉପଦେଶ ଦେଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ତୁମେ ଶୀତାଙ୍କୁ ଶକ୍ତି ପ୍ରୟୋଗରେ ଗ୍ରହଣ କର, ତେବେ ତୁମେ ଏବଂ ତୁମ ବଂଧୁମାନେ, ଶକ୍ତି ହୀନ ହୋଇ, ରାମଙ୍କ ତୀରରେ ନିହତ ହୋଇ ଯମଲୋକକୁ ଯିବେ।" ଏହିପରେ ମାରୀଚ କହିଲେ, "ଏବେ ଆମେ ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ଏକ୦ତିସ ଅଧ୍ୟାୟର କଥା ଶୁଣ। ସେ ସମୟରେ ମୁଁ କିପରି ତାଙ୍କ ହାତରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଲି, ଏବେ ଆଗକୁ ଘଟିଥିବା ଘଟଣା କହୁଛି। ମୁଁ ଅକ୍ଷୟ ଶକ୍ତି ସହ ଦୁଇ ରାକ୍ଷସ ସହିତ ମୃଗ ରୂପେ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲି। ମୋର ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଜିହ୍ବା, ଭୟଙ୍କର ଦାନ୍ତ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶିଙ୍ଗ ଓ ବିଶାଳ ଶକ୍ତି ଥିଲା; ମୁଁ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ ମହାମୃଗ ଭାବେ ମାଂସ ଖାଇ ଘୁରୁଥିଲି। ଯଜ୍ଞ ବେଦୀ, ପୁନ୍ୟସ୍ଥଳୀ ଓ ପବିତ୍ର ବୃକ୍ଷଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ମୁଁ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଘୁରୁଥିଲି, ତାପସମାନେ ଉପରେ ଉତ୍ପୀଡନ କରୁଥିଲି। ତାପସମାନେ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରାଇ, ମୁଁ ତାଙ୍କ ରକ୍ତ ପିଇଥିଲି, ମାଂସ ଖାଉଥିଲି। ଏହିପରି କ୍ରୂର କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ମୁଁ ରକ୍ତ ମଦରେ ମତ୍ତ ହୋଇ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ ଉପଦ୍ରବ କରୁଥିଲି। ଏହିପରି ଧର୍ମ ଭଙ୍ଗ କରୁଥିବାବେଳେ ମୁଁ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ତାପସ ରାମଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲି। ମୁଁ ଭାଲ୍ୟାନୀ ଶୀତା ଓ ମହାରଥୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ମଙ୍ଗଳ ଚାହୁଁଥିଲେ। ମୁଁ ରାମଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ଅବହେଳା କରି, ତାଙ୍କୁ ସାଧାରଣ ତାପସ ଭାବି, ପୂର୍ବ ଶତ୍ରୁତା ମନେ ପକାଇ ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଗଲି। ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶିଙ୍ଗ ଥିବା ମୃଗ ରୂପେ ମୁଁ ଭୟ ଓ କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଧାଇଲି। ତେବେ ତାଙ୍କର ମହାଧନୁ ଚାପି, ଗରୁଡ଼ ଓ ବାୟୁ ଗତି ସମାନ ତୀବ୍ର ତୀନିଟି ତୀର ଛାଡ଼ିଲେ, ଯେଉଁଗୁଡ଼ିକ ଅସୁର ଦଳକୁ ସଂହାର କରିପାରିଥିଲା। ସେ ତୀରଗୁଡ଼ିକ ବଜ୍ର ସମ ଭୟାନକ, ରକ୍ତ ପିବିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ, ଏକଠି ଆସିଲେ। ରାମଙ୍କ ଶୌର୍ୟ ଜାଣି ଏବଂ ପୂର୍ବରୁ ବିପଦ ଦେଖି, ମୁଁ ଚତୁର୍ଯ୍ୟ କରି ପଳାଇଲି, ଏବଂ ମୋ ସହିତ ଥିବା ଦୁଇ ରାକ୍ଷସ ତାଙ୍କ ତୀରରେ ନିହତ ହେଲେ। ରାମଙ୍କ ତୀରରେ ମୁଁ କିଛିପରି ଜୀବନ ରକ୍ଷା କରି ଏଠାରେ ଏକ ତାପସ ଭାବେ ରହୁଛି। ଏବେ ମୁଁ ପ୍ରତିଟି ବୃକ୍ଷରେ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖେ—ତାଙ୍କର ଛାଲ ଓ କୃଷ୍ଣମୃଗ ଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିବା, ଧନୁ ଧରିଥିବା, ମୃତ୍ୟୁ ଦଣ୍ଡ ସହିତ ଯଥା। ହଜାର ରାମ ଦେଖି ଭୟଭୀତ ହେଉଛି, ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅରଣ୍ୟ ମୋତେ ରାମ ହେଇ ଦେଖାଯାଉଛି। ଏକାକି ଅବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖୁଛି, ସ୍୵ପ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଭ୍ରମିତ ଓ ଅବୁଝ ହୋଇ ଘୁରୁଛି। 'ର' ଅକ୍ଷର ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ ହେଉଥିବା ନାମ, ରତ୍ନ, ରଥ—ସବୁ ମୋତେ ଭୟ ଦେଉଛି, କାରଣ ମୁଁ ରାମଙ୍କୁ ଭୟ କରୁଛି। ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ମୁଁ ଜାଣିଛି; ତାଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ତୁମ ପାଇଁ ଉଚିତ ନୁହେଁ। ରଘୁବଂଶୀ ରାମ ବାଲି ବା ନାମୁଚିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମାରିପାରିବେ। ଯଦି ଚାହୁଁଛ ତେବେ ରାମଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କର, କିମ୍ବା ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧର; ଯଦି ମୋତେ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ରାମଙ୍କ ଚର୍ଚ୍ଚା କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ। ଏହି ଜଗତରେ ଦୟାଳୁ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକମାନେ ଅନ୍ୟର ଦୋଷରେ ନିଜ ସମ୍ପତି ସହିତ ନଶ୍ୱର ହୋଇଯାନ୍ତି। ଏପରି ଭାବେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଅନ୍ୟର ଦୋଷରେ ନଶ୍ୱର ହେବି, ରାତିର ଚର; ତୁମେ ଯାହା ଉଚିତ ଭାବ, ତାହା କର, ମୁଁ ତୁମ ସହ ଯିବି ନାହିଁ। ରାମ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ତେଜସ୍ୱୀ, ଶୌର୍ୟବାନ୍, ବଳବାନ୍; ସେ ରାକ୍ଷସ ଲୋକକୁ ମଧ୍ୟ ସଂହାର କରିପାରିବେ। ଯଦି ଖରା, ଶୂର୍ପଣଖା ଦ୍ୱାରା ଜନସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ, ଅତି ଅନ୍ୟାୟ କଲେ, ଏବଂ ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିହତ ହେଲେ, ତେବେ ରାମଙ୍କ ଦୋଷ କଣ? ଯଦି ମୋର ଏହି ଉପଦେଶ ତୁମେ ନ ମାନ, ତେବେ ତୁମେ ଓ ତୁମ ବଂଧୁମାନେ ଆଜି ଯୁଦ୍ଧରେ ରାମଙ୍କ ସିଧା ତୀରରେ ନିହତ ହେବେ।" ଏଠାରେ ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ଚାଳିଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ରାବଣ ମାରୀଚଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣିଲେ, ଯାହା ସଠିକ୍ ଓ ମଙ୍ଗଳକାମନା ଭରିଥିଲା, କିନ୍ତୁ ସେ ତାହାକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ ନାହିଁ; ଯେପରି ମୃତ୍ୟୁକାମୀ ଲୋକ ଔଷଧ ନ ନିଏ। ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ରାଜା, ଦୈବ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ମାରୀଚଙ୍କୁ କଠୋର ଓ ଅନୁଚିତ ଶବ୍ଦ କହିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ମଙ୍ଗଳକାମନା ଉପଦେଶ ଦେଇଥିଲେ। ରାବଣ କହିଲେ, "ମାରୀଚ, ତୁମ ଏହି କଥା ଅନୁଚିତ, ଅର୍ଥହୀନ, ଅନ୍ଚଳ ଜନ୍ମରୁ ଆସିଛି, ଏହା ବଞ୍ଜ ଭୂମିରେ ବିଆ ଦେଇବା ପରି ଅଫଳ। ରାମଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାରେ ତୁମ କଥା ମୋତେ କେବେ ଅସ୍ଥିର କରିପାରିବ ନାହିଁ, ବିଶେଷକରି ସେ ଏକ ମୂଢ଼, ପାପୀ ମାନବ।