ମାରୀଚ ରାବଣଙ୍କୁ ଏକ ଗମ୍ଭୀର ଓ ଦୟାମୟ ସ୍ବରରେ ସଚେତନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ସେ କହିଲେ, “ତୁମେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଖେଳ, ମଜା, ଉତ୍ସବରେ କୁଶଳ, ଅନେକ ସମାବେଶ ଓ ଉତ୍ସବ ଦେଖିଥିବା, ସେମାନଙ୍କୁ ତୁମେ ଦୁଃଖ ଓ ବିନାଶ ଆଣିବା। ତୁମେ ଲଙ୍କା ସହରକୁ ଦେଖିବା, ଯାହା ଅନେକ ମହଲ ଓ ପ୍ରାସାଦରେ ଭରି ରହିଛି, ଅନେକ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ, ମୈଥିଲୀ ସୀତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ନଷ୍ଟ ହେବା। ନିର୍ମଳ ଓ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ସଙ୍ଗରେ ଥିଲେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାନ୍ତି—ଏହା ଏମିତି ଯେ, ମାଛ ମାନେ ସାପ ଭରିଥିବା ପୋଖରୀରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାନ୍ତି। ତୁମେ ଦେଖିବା, ଦିବ୍ୟ ଚନ୍ଦନ ଓ ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ ରାକ୍ଷସମାନେ ତୁମର ଦୋଷରେ ପୃଥିବୀରେ ପତିତ ହେବା। ରାତିରେ ଘୁଞ୍ଚିବା ରାକ୍ଷସମାନେ, ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନସଙ୍ଗୀନୀ ଛିନ୍ନିଆଯିବା, କିଛି ଜୀବନସଙ୍ଗୀନୀ ସହିତ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପଳାଇବା, ଅନ୍ୟମାନେ ଅସହାୟ ଓ ଅଶ୍ରୟହୀନ ହୋଇଯିବା। ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଦେଖିବା ଲଙ୍କା, ଯାହା ବାଣର ମେଘ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ ଓ ଅଗ୍ନିରେ ଜ୍ୱଳିବା, ଘର ଘର ଜଳିଯିବା। ଅନ୍ୟର ଜୀବନସଙ୍ଗୀନୀଙ୍କୁ ଭଙ୍ଗ କରିବାଠାରୁ ବଡ଼ ପାପ ଆଉ କିଛି ନାହିଁ; ରାକ୍ଷସ ରାଜା, ତୁମର ହଜାର ହଜାର ଜୀବନସଙ୍ଗୀନୀ ଅଛନ୍ତି। ନିଜ ଜୀବନସଙ୍ଗୀନୀ ପ୍ରତି ନିଷ୍ଠା ରଖ, ନିଜ ଉତ୍ସବ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ପ୍ରତି ରକ୍ଷା କର, ନିଜ ମର୍ଯ୍ୟାଦା, ଆଇଶ୍ୱର୍ୟ, ରାଜ୍ୟ ଓ ପ୍ରିୟ ଜୀବନକୁ ରକ୍ଷା କର। ଯଦି ତୁମେ ନିଜ ମୃଦୁ ଜୀବନସଙ୍ଗୀନୀ ଓ ମିତ୍ରମାନେ ସହ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଉପଭୋଗ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ରାମଙ୍କୁ କ୍ଷୁଭ୍ଧ କରିବା ଦିଗରେ କିଛି କରନି। ଯଦି ମୁଁ ଏପରି ମିତ୍ରତା ଭରିତ ଉପଦେଶ ଦେଉଛି, ତଥାପି ତୁମେ ଶୀତାଙ୍କୁ ଜୋରପୂର୍ବକ ଅପହରଣ କରିବା, ତେବେ ତୁମେ ଏବଂ ତୁମର ପରିବାର ଶକ୍ତି ହୀନ ହୋଇ, ରାମଙ୍କ ବାଣରେ ନିହତ ହୋଇ, ଯମଲୋକକୁ ଯିବେ। ଏଠାରେ ଏକ ନୂତନ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ମାରୀଚ ଏହିପରି କହିଲେ, “ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ସେମାନେ ମୋତେ କିପରି ଛାଡ଼ିଲେ, ଏବେ ମୁଁ କହିବି। ମୁଁ ଅକ୍ଳାନ୍ତ ଥିଲି, ଦୁଇ ରାକ୍ଷସ ମୋତେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଏବଂ ଏମାନେ ମୁଁ ହରିଣ ରୂପେ ଦଣ୍ଡକ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲି। ଅଗ୍ନି ଭାସ୍ବା ଜିଭା, ବଡ଼ ଦାନ୍ତ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶିଙ୍ଗ, ଏବଂ ଅପାର ଶକ୍ତି ସହିତ, ମୁଁ ଦଣ୍ଡକ ଅରଣ୍ୟରେ ମାଂସ ଭକ୍ଷଣ କରୁଥିଲି। ଯଜ୍ଞ ବେଦି, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଓ ପୂଜିତ ବୃକ୍ଷ ଉପରେ, ରାବଣ, ମୁଁ ଅତି କ୍ରୂର ଭାବରେ ତପସ୍ବୀମାନେ ଉପରେ ଉତ୍ପୀଡନ କରୁଥିଲି। ଦଣ୍ଡକ ଅରଣ୍ୟରେ ଧର୍ମଶୀଳ ତପସ୍ବୀମାନେ ମୃତ୍ୟୁ କରି, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ରକ୍ତ ପିଇ ଓ ମାଂସ ଭକ୍ଷଣ କରୁଥିଲି। ଏହିପରି କ୍ରୂର ଭାବରେ ମୁଁ ଦଣ୍ଡକ ଅରଣ୍ୟରେ ତପସ୍ବୀମାନେ ର ଭୟ ହୋଇଯାଇ, ରକ୍ତରେ ମଦ ହୋଇ ଘୁଞ୍ଚିଯାଉଥିଲି। ଏହି ଦଣ୍ଡକ ଅରଣ୍ୟରେ ଦୁଷ୍ଟ ଗତି କରି, ମୁଁ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିଲି। ମୁଁ ବୈଦେହୀ ଶୀତା ଓ ମହାରଥୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ନିୟମିତ ଆହାର ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଙ୍ଗଳରେ ନିଷ୍ଠା, ସେମାନେ ଦେଖିଲି। ମୁଁ ରାମଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରି, ସେ ଦଣ୍ଡକ ଅରଣ୍ୟରେ ବସିଥିଲେ, ନିଜ ପୂର୍ବ ଶତ୍ରୁତା ମନେ ପକାଇ, ତାଙ୍କୁ ହରିଣ ରୂପେ ମୁଁ ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଲି। ରାମ ତାଙ୍କ ମହା ଧନୁ ତାଣି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ମୁକ୍ତ କଲେ, ଯେଉଁ ବାଣ ବିପକ୍ଷୀ ନାଶକ, ତାଙ୍କ ଗତି ଗରୁଡ଼ ଓ ବାୟୁ ସମାନ। ସେ ବାଣମାନେ ବିଜୁଳି ସମ, ଭୟଙ୍କର ଓ ରକ୍ତ ପିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ, ତିନିଟି ବାଣ ଏକାଠି ଯୋଗ ହୋଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ। ରାମଙ୍କ ଶୌର୍ୟ ଜାଣି, ଚତୁର ଓ ଏକଥିରେ ଭୟ ଦେଖି, ମୁଁ ପଳାଇଯିବି; ତାପରେ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସେ ଦୁଇ ରାକ୍ଷସ ନିହତ ହେଲେ। ରାମଙ୍କ ବାଣରେ ମୁଁ କିପରି ଜୀବନ ରକ୍ଷା କଲି, ଏବଂ ଏବେ ମୁଁ ତପସ୍ବୀ ଭାବେ ଏଠାରେ ରହୁଛି, ମନ ଶାନ୍ତ ରଖି। ପ୍ରତି ବୃକ୍ଷରେ ମୁଁ ଦେଖୁଛି ରାମ, କୋର୍ଚ୍ଚ ଓ କୃଷ୍ଣ ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧି, ଧନୁ ଧରି, ମୃତ୍ୟୁ ଦୂତ ସମ, ରଶି ଧରିଥିବା। ହଜାର ହଜାର ରାମ ଦେଖି ଭୟଭୀତ ହୋଇଯାଉଛି, ରାବଣ; ଏହି ସମସ୍ତ ଅରଣ୍ୟ ମୁଁ ଦେଖୁଛି ଏମିତି ମାନି ଯେ ଏହା ରାମ ହୋଇଯାଇଛି। ଏକା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଦେଖି ରାମ, ରାକ୍ଷସ ମହାରାଜ; ସ୍୵ପ୍ନରେ ମୁଁ ରାମକୁ ଦେଖି, ଭ୍ରମିତ ଓ ଅସ୍ତିର ହୋଇଯାଉଛି। ‘ର’ ଅକ୍ଷରରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ନାମ, ରତ୍ନ, ରଥ ଏବଂ ରାବଣ, ସମସ୍ତ ମୁଁ ଦେଖି ବିଭୀତି ହୋଇଯାଉଛି, କାରଣ ମୁଁ ରାମଙ୍କୁ ଭୟ କରୁଛି। ମୁଁ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଜାଣିଛି; ତାଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ତୁମ ପାଇଁ ଉଚିତ ନୁହେଁ। ରଘୁବଂଶୀ ରାମ ବାଲି କିମ୍ବା ନାମୁଚିକୁ ମଧ୍ୟ ହତ କରିପାରିବେ। ଯଦି ଚାହୁଁଛ, ରାମ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କର, କିମ୍ବା ଧୈର୍ୟ ଧର; ମୁଁ ଚାହୁଁଛି, ତୁମେ ମୋ ସହ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ରାମ ବିଷୟରେ ଏଠାରେ କଥା ନ କର। ଏହି ସଂସାରରେ ଅନେକ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକମାନେ, ନିଜ ଅପରାଧ ନୁହେଁ, ଅନ୍ୟର ଅପରାଧରେ ନିଜ ଧନ ଓ ଜୀବନ ହରାଇ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାନ୍ତି। ଏହିପରି, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟର ଅପରାଧରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇପାରିବି, ରାତିରେ ଘୁଞ୍ଚିବା ରାକ୍ଷସ; ତୁମେ ଯାହା ଉଚିତ ମନେ କର, ମୁଁ ତୁମ ସହ ଯିବି ନାହିଁ। ରାମ ଅତି ଶ୍ରୀମୟ, ଶୌର୍ୟଶୀଳ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ସେ ରାକ୍ଷସ ଲୋକକୁ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ କରିପାରିବେ। ଯଦି ଖରା, ଶୂର୍ପଣଖା ପାଇଁ ଜନସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ ଓ ଅତ୍ୟଧିକ ହିଂସା କଲେ, ଏବଂ ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିହତ ହେଲେ, ତେବେ ଏହି ଅପରାଧରେ ରାମଙ୍କ ଦୋଷ କେଉଁଠି? ଯଦି ମୋ କଥା, ତୁମ ଓ ତୁମ ପରିବାର ପାଇଁ ଲାଭକାରୀ, ତୁମେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ନାହିଁ, ତେବେ ତୁମେ ଓ ତୁମର ସଜନମାନେ ଆଜି ଯୁଦ୍ଧରେ ରାମଙ୍କ ସିଧା ବାଣରେ ନିହତ ହୋଇ ଜୀବନ ହରାଇବେ। ଏଠାରେ ଆରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ଚାଳିଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ରାବଣ, ମାରୀଚଙ୍କ ସଠିକ୍ ଓ ଉଚିତ କଥା ଶୁଣି ମଧ୍ୟ, ମୃତ୍ୟୁ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକ ଯେପରି ଔଷଧ ନ ନିଅନ୍ତି, ସେପରି ଏହା ଗ୍ରହଣ କଲେ ନାହିଁ। ରାକ୍ଷସ ରାଜା, ଦୈବ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ, ମାରୀଚଙ୍କ ଲାଭକାରୀ ଉପଦେଶ ଉପରେ କ୍ରୂର ଓ ଅନୁଚିତ କଥା କହିଲେ।