ଦଣ୍ଡକା ଅରଣ୍ୟରେ, ରାମ ତ୍ୟାଗର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଗ୍ରହଣ କରି, ବିଶ୍ୱମିତ୍ରଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ତାଙ୍କର ଧନୁଷ୍ୟକୁ ଅଦ୍ଭୁତ ଭାବେ ତଣି, ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇ ଦଢ଼ ଭାବରେ ଦାଣ୍ଡିଥିଲେ। ସେ ସମୟରେ, ତାଙ୍କ ଦଢ଼ ଦେହରେ ଦାଡ଼ି ନଥିଲା, ଶୁଭ ଦୃଷ୍ଟି, ଗଭୀର କଳା ଚର୍ମ, ଏକ ମାତ୍ର ବସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ଧନୁଷ୍ୟ ଧାରଣ କରି, ମୁଣ୍ଡରେ ସୁନାର ମାଳା ଲଗା ଚୂଡ଼ା ଥିଲା। ତାଙ୍କର ତେଜସ୍ୱୀ ଭାବରେ ସମସ୍ତ ଦଣ୍ଡକା ଅରଣ୍ୟ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲା, ଏମିତି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ ଯେପରି ନୂଆ ଉଦିତ ଚନ୍ଦ୍ରମା। ସେଠି, ମୁଁ—ଘନ ମେଘ ଭଳି କଳା, ଦେହରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ସୁବର୍ଣ୍ଣ କଣ୍ଠା ଧାରଣ କରି, ବରଦାନରେ ପ୍ରାପ୍ତ ଶକ୍ତି ଓ ଗର୍ବରେ ଭରି, ଏହି ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କଲି। ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ପ୍ରବେଶ କଲି, ରାମ ମୋତେ ଅସ୍ତ୍ର ହାତରେ ଦେଖିଲେ; ମୋତେ ଦେଖି ସେ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ଧନୁଷ୍ୟ ତଣିଲେ, କୌଣସି ଭ୍ରମ ନଥିଲା। ମୁଁ ମୂଢ଼ତାରେ ରାଘବଙ୍କୁ ଅବହେଳା କଲି, ଭାବିଲି—‘ଏହି ତ କେବଳ ଏକ ଶିଶୁ,’ ଏବଂ ଦ୍ରୁତ ଚାଲି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ବେଦିରେ ପହଞ୍ଚିବାକୁ ଲାଗିଲି। ଏହି ସମୟରେ, ରାମ ତାଙ୍କ ଧନୁଷ୍ୟରୁ ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ, ଏହି ବାଣ ମୋତେ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି, ମୋତେ ଶତ ଯୋଜନା ଦୂରରେ ସମୁଦ୍ରକୁ ଫିଙ୍ଗିଦେଲା। ରାମ ଏ ସମୟରେ ମୋତେ ମାରିବାକୁ ଚାହିଲେ ନାହିଁ, ମୋତେ ରକ୍ଷା କଲେ; ତାଙ୍କ ବାଣର ଘାତରେ ମୁଁ ଅଚେତନ ହୋଇପଡ଼ିଲି। ଏହା ପରେ ମୁଁ ଗଭୀର ସମୁଦ୍ରରେ ପଡ଼ିଲି; ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ହୁଁସି ଆସିଲା, ଓ ପୁନି ଲଙ୍କା ନଗରକୁ ଯାଇଲି। ସେ ସମୟରେ ମୁଁ ରକ୍ଷା ପାଇଲି, କିନ୍ତୁ ତୁମ ମିତ୍ରମାନେ ଏହି ଶିଶୁ ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହେଲେ, ସେ ଅସ୍ତ୍ର ଅଭ୍ୟାସ ନଥିବା ସତ୍ୱେ ଅକ୍ଳାନ୍ତ ଥିଲେ। ଏହିପରି, ପିତା, ମୋର ଚେତାବନୀ ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଯଦି ରାମଙ୍କ ସହିତ ବିରୋଧ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର, ତେବେ ଦ୍ରୁତ ଭୟଙ୍କର ବିପଦରେ ପଡ଼ିବା ନିଶ୍ଚିତ, ଏବଂ ତୁମ ରକ୍ଷା ହେବ ନାହିଁ। ଏହିପରି କରି, ରାକ୍ଷସମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଖେଳ, ଆନନ୍ଦ ଓ ଉତ୍ସବରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସେମାନେ ଦୁଃଖ ଓ ବିନାଶ ଦେଖିବେ। ମୈଥିଳୀ ପାଇଁ ଲଙ୍କା ନଗର, ଯାହା ମହଲ ଓ ମାଣିକ୍ୟରେ ଶୋଭିତ, ସେଉଁଠି ବିନାଶ ଦେଖିବେ। ଯେଉଁମାନେ ପାପ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ସଂଗରେ ଥିଲେ ନଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି—ଯେପରି ଅଜଗର ଥିବା ଜଳରେ ମାଛ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେ। ତୁମ ଦୋଷରେ ଦେବସ୍ପର୍ଶ ସନ୍ଧାନ ଓ ଦିବ୍ୟ ଆଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ରାକ୍ଷସମାନେ ମାଟିରେ ଶୟାନ ହେବେ। ରାତ୍ରିରେ ଚାଲୁଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ, ସେମାନଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ହରାଇଯିବେ, କିମ୍ବା ଦିଗଦିଗନ୍ତରେ ପଳାଇବେ, ଅନେକ ଅସହାୟ ଏବଂ ଆଶ୍ରୟହୀନ ହେଉଥିବେ। ଲଙ୍କା ନଗରକୁ ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଦେଖିବେ, ଯେଉଁଠି ଅଗ୍ନି ଓ ବାଣର ବର୍ଷାରେ ଗୃହମାନେ ଦଗ୍ଧ ହେଉଛି। ଅନ୍ୟର ଜାୟାକୁ ହରଣ କରିବାଠାରୁ ବଡ଼ ପାପ ଆଉ କିଛି ନାହିଁ; ରାଜା, ତୁମ ନିଜର ହଜାର ହଜାର ମହିଳା ଅଛନ୍ତି। ନିଜ ଜାୟାରେ ନିଷ୍ଠା ରଖ, ତୁମ ବଂଶ, ରାକ୍ଷସମାନେ, ମର୍ଯ୍ୟାଦା, ଶ୍ରୀ, ରାଜ୍ୟ ଓ ନିଜ ପ୍ରିୟ ଜୀବନକୁ ରକ୍ଷା କର। ଯଦି ତୁମେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ନିଗ୍ଧା ଜନନୀମାନେ ଓ ବନ୍ଧୁମାନେ ସହ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ରାମଙ୍କୁ କିଛି ଅପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ମୋର ଏତେ ଅନୁରୋଧ ଓ ମିତ୍ରତା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ତୁମେ ସୀତାଙ୍କୁ ଶକ୍ତି ପୂର୍ବକ ହରଣ କର, ତେବେ ରାମଙ୍କ ବାଣରେ ନିହତ ହୋଇ, ତୁମ ବନ୍ଧୁବନ୍ଧବ ଓ ଦୁର୍ବଳ ଶକ୍ତି ସହିତ ଯମଲୋକକୁ ଯିବ। ଏହିପରି ଅନୁଭବ କରିଥିଲି ମୁଁ, ଏବଂ ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କିପରି ମୁଁ ମୁକ୍ତ ହେଲି, ଏବେ ତୁମେ ଶୁଣ। ମୁଁ ଅକ୍ଳାନ୍ତ ଥିଲି, ଏବଂ ଦୁଇ ରାକ୍ଷସ ମୋତେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; ସେମାନେ ସହିତ ମୁଁ ହରିଣ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଦଣ୍ଡକା ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲି। ମୋର ଜିହ୍ୱା ଜ୍ୱଳନ୍ତ, ବଡ଼ ଦାନ୍ତ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶିଙ୍ଗ, ଏବଂ ବିଶାଳ ଶକ୍ତି ସହ, ମୁଁ ଦଣ୍ଡକା ଅରଣ୍ୟରେ ମାଂସ ଖାଇ ଘୁରୁଥିଲି। ଯଜ୍ଞ ବେଦି, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ, ଏବଂ ପବିତ୍ର ବୃକ୍ଷମାନେ ନିକଟେ ମୁଁ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ଘୁରି, ତାପସମାନୋଁକୁ ଉତ୍ତାପ ଦେଉଥିଲି। ଦଣ୍ଡକା ଅରଣ୍ୟରେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ତାପସମାନୋଁକୁ ହତ୍ୟା କରି, ମୁଁ ତାଙ୍କ ରକ୍ତ ପିଇଲି, ତାଙ୍କ ମାଂସ ଖାଇଲି। ଏଭଳି କ୍ରୂର କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ମୁଁ ରକ୍ତରେ ମତ୍ତ ହୋଇ, ଦଣ୍ଡକା ଅରଣ୍ୟରେ ତାପସମାନୋଁକୁ ଭୟଭୀତ କରୁଥିଲି। ଏମିତି ଧର୍ମ ଭଙ୍ଗ କରୁଥିବା ବେଳେ, ମୁଁ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିଲି—ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ତାପସ, ତାଙ୍କ ସହିତ ଥିଲେ ମହିଳା ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଯିଏ ସଂଯମୀ ଓ ସମସ୍ତ ଜନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠାବାନ। ମୁଁ ରାମଙ୍କୁ ଅବହେଲା କଲି, ଭାବିଲି ଯେ ସେ ତାପସ ଓ ମୋ ପୂର୍ବ ଶତ୍ରୁ; ହରିଣ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲି। ତାଙ୍କ ଧନୁଷ୍ୟରୁ ରାମ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ଗରୁଡ଼ ଓ ପବନ ସମାନ ବେଗ ଥିଲା। ସେ ବାଣମାନେ ବଜ୍ର ଭଳି, ଭୟଙ୍କର ଓ ରକ୍ତ ପିବିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ, ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ଆଗେଉଠିଲେ। ମୁଁ ରାମଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ଜାଣି, ଚତୁର ଭାବେ ପୂର୍ବ ଅନୁଭୂତି ଥିବାରୁ ପଳାଇଲି, ଏବଂ ମୋ ସହିତ ଥିବା ଦୁଇ ରାକ୍ଷସ ତାଙ୍କ ବାଣରେ ବଧ ହେଲେ। ମୁଁ ରାମଙ୍କ ବାଣରେ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, କିପରି ଜୀବନ ରକ୍ଷା କଲି, ଏବଂ ଏଠାରେ ତାପସ ଭାବେ ଶାନ୍ତ ମନରେ ରହୁଛି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ବୃକ୍ଷରେ ମୁଁ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖୁଛି—ବାଲ୍କଳ ଓ କୃଷ୍ଣାଜିନ ପିନ୍ଧି, ଧନୁଷ୍ୟ ଧାରଣ କରି, ଯମ ଭଳି ଅସ୍ତ୍ର ହାତରେ ଅଛନ୍ତି। ହଜାର ରାମ ଦେଖି ଭୟଭୀତ ହେଉଛି, ଏହି ସମସ୍ତ ଅରଣ୍ୟ ମୋ ପାଖରେ ରାମ ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଛି। ଏକାକୀ ଅବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ କେବଳ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖୁଛି, ସ୍ୱପ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ରାମଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇ, ଭ୍ରମିତ ଓ ଅଚେତନ ହୋଇ ଘୁରୁଛି। ‘ର’ ରେ ଆରମ୍ଭ ହେଉଥିବା ନାମ, ମଣି, ରଥ—ସମସ୍ତ ମୋତେ ଭୟ ଦେଉଛି, କାରଣ ମୁଁ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି ଭୟଭୀତ।