ରାକ୍ଷସମାନ୍ୟର ମହାପ୍ରଭୁ, ଏହି ଅନର୍ଥ ପ୍ରচେଷ୍ଟା କାହିଁକି କରୁଛନ୍ତି? ଯଦି ଆପଣ ରାମଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ହେବେ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଏହି ଆପଣଙ୍କର ଶେଷ ହେବ। ଯଦି ଆପଣ ଦୀର୍ଘକାଳ ଜୀବନ, ସୁଖ ଏବଂ ଦୁର୍ଲଭ ରାଜ୍ୟ ଉପଭୋଗ କରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ତେବେ ରାମଙ୍କୁ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ କିଛି କରିବେ ନାହିଁ। ବିଭୀଷଣଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଆପଣଙ୍କର ସମସ୍ତ ପରାମର୍ଶଦାତାଙ୍କ ସହିତ ନ୍ୟାୟପରାୟଣ ଭାବରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଚିନ୍ତା-ଭାବନା କରି, ଦୌର୍ବଳ୍ୟ-ଶକ୍ତି, ଦୋଷ-ଗୁଣ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଚାର କରି, ଆପଣ ନିଜ ଶକ୍ତି ଓ ରାଘବଙ୍କର ଶକ୍ତି ସତ୍ୟରେ କେତେ ଅଛି ଜାଣି, ନିଜ ପାଇଁ କଣ ଉପଯୁକ୍ତ ଏବଂ ଉପକାରି ହେବ ତାହା ନିଷ୍ପତି କରିବା ଉଚିତ। କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଭାବୁଛି, କୋଶଳ ରାଜାଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ। ଏହି ରାତିର ଚରାଚରଙ୍କ ପ୍ରଭୁ, ଏହି ଉତ୍ତମ ଏବଂ ଉପଯୁକ୍ତ ପରାମର୍ଶକୁ ପୁନି ଶୁଣନ୍ତୁ। ଏବେ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଏକ ପୁରୁଣା ଘଟଣା କଥା ଶୁଣାଉଛି। ଏକ ସମୟରେ, ମୁଁ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଭୂମିରେ ଘୁଞ୍ଚୁଥିଲି, ହଜାର ଗଜର ଶକ୍ତି ଥିଲା ମୋର, ମୁଁ ପାହାଡ଼ ପରି ଦୃଢ଼ ଥିଲି। ବର୍ଷା ମେଘପରି କଳା, ତୀବ୍ର ହିରା ଗହନା ପିନ୍ଧି, ଦୁନିଆକୁ ଭୟଭୀତ କରୁଥିଲି, ମୁଁ ମୁକୁଟ ଓ ଗଦା ଧରି ଦଣ୍ଡକ ଅରଣ୍ୟରେ ଘୁଞ୍ଚୁଥିଲି, ଋଷିମାନ୍ୟଙ୍କ ମାଂସ ଭକ୍ଷଣ କରୁଥିଲି। ତାପରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ଏହି ଦୃଢ଼ ଋଷି, ମୋ ଭୟରେ ଅତି ଭୟଭୀତ ହେଇ, କିଂ ଦଶରଥଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଏବଂ କହିଲେ, “ମୋର ଯଜ୍ଞ ସମୟରେ ରାମ ମୋତେ ସୁରକ୍ଷା ଦେଉ। ବଡ଼ ଭୟ ମାରୀଚାଙ୍କୁ ନେଇ ଆସିଛି।” ତାପରେ ନ୍ୟାୟପରାୟଣ ଦଶରଥ କହିଲେ, “ରାଘବ ଏଯାଁ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷର ପୁଅ, ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରରେ ଅପରିଚିତ। ମୋର ସେନା ସହିତ ମୁଁ ନିଜେ ଯାଇ ରାତିର ଚରାଚରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବି, ଆପଣଙ୍କ ଶତ୍ରୁକୁ ମୁଁ ମାରିଦେବି।” କିନ୍ତୁ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଲେ, “ରାମ ଛଡ଼ା ଏହି ରାକ୍ଷସ ପାଇଁ ଦୁନିଆରେ ଆଉ କୌଣସି ଶକ୍ତି ନାହିଁ; ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆପଣ ଯୁଦ୍ଧରେ ରକ୍ଷକ। ଆପଣ କରିଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଆପଣଙ୍କ ସେନା ଏଠାରେ ରଖନ୍ତୁ। ଏଯାଁ ଶିଶୁ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ଦୀପ୍ତିମାନ ରାମ ଏହି ରାକ୍ଷସକୁ ରୋକିପାରିବେ। ମୁଁ ରାମଙ୍କୁ ନେଇ ମୋ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଉଛି।” ଏଭଳି କହି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ରାମଙ୍କୁ ନେଇ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇଲେ। ସେଠାରେ, ଦଣ୍ଡକ ଅରଣ୍ୟରେ, ରାମ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ତାଙ୍କ ଧନୁଷକୁ ବିଶ୍ୱାସରେ ଚାପିଲେ। ଦାଡ଼ି ନଥିବା, ଦୀପ୍ତିମାନ, କଳା ଚର୍ମର ଶିଶୁ, ଶୁଭ ଚକ୍ଷୁ, ଏକ ଗା ଜମା ପିନ୍ଧି, ଧନୁଷ ଧରି, ମୁଣ୍ଡରେ ସୁନା ମାଳା ସଜାଇ, ଦଣ୍ଡକ ଅରଣ୍ୟକୁ ନିଜ ଦୀପ୍ତିରେ ଦୀପ୍ତ କରୁଥିଲେ, ନବ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ତାପରେ ମୁଁ, ବର୍ଷା ମେଘପରି କଳା, ତୀବ୍ର ସୁନା ଲୋକପାଲ ଲଗାଇ, ବର ପ୍ରାପ୍ତ ଶକ୍ତିରେ ଗର୍ବିତ, ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଲି। ମୁଁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ସମୟରେ, ରାମ ମୋତେ ଦେଖିଲେ, ଅସ୍ତ୍ର ହାତରେ ଧରି, ସ୍ଥିର ଭାବରେ ଧନୁଷକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଲେ, କୌଣସି ଭୟ ନଥିଲା। ଭ୍ରମରେ, ମୁଁ ରାଘବଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରି, ଭାବିଲି, “ଏଉଁ ଶିଶୁ ତା, କିଛି ନୁହେଁ,” ଏବଂ ଶୀଘ୍ର ଭାବରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ବେଦିକା ଦିଗରେ ଦୌଡ଼ିଲି। ତାପରେ ରାମ, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଛାଡ଼ି, ମୋତେ ଏକ ଶତ ଯୋଜନ ଦୂର ସମୁଦ୍ରକୁ ଫେଙ୍ଗିଦେଲେ। ସେତେବେଳେ ମୋତେ ମାରିବାକୁ ଚାହିଲେ ନାହିଁ, ମୋତେ ରକ୍ଷା କଲେ; ରାମଙ୍କ ବାଣର ଶକ୍ତିରେ ମୁଁ ଅଚେତନ ହୋଇଗଲି। ତାପରେ ମୁଁ ସମୁଦ୍ରର ଗଭୀର ଭାଗକୁ ପକାଇଦିଆଯାଇ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ଚେତନା ଫେରିଲା, ଲଙ୍କା ନଗରକୁ ଗଲି। ଏହି ସମୟରେ ମୁଁ ରାମଙ୍କ ଦୟାରେ ରକ୍ଷିତ ହୋଇଥିଲି, କିନ୍ତୁ ଆପଣଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେ ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମରିଗଲେ, ଏଉଁ ଶିଶୁ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଅକ୍ଷୟ କାର୍ଯ୍ୟଶୀଳ ଓ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରରେ ଅପରିଚିତ ଥିଲେ। ଏହିପରି ମୋର ଚେତାବନୀ ଉପେକ୍ଷା କରି ଯଦି ଆପଣ ରାମଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ, ତେବେ ଦ୍ରୁତ ଭୟଙ୍କର ବିପଦ ଆସିବ ଓ ଆପଣ ବଞ୍ଚିପାରିବେ ନାହିଁ। ରାକ୍ଷସମାନ୍ୟ, ଯେଉଁମାନେ କ୍ରୀଡା, ଆନନ୍ଦ, ଉତ୍ସବରେ ନିପୁଣ, ଦୂର୍ଦ୍ଦଶା ଓ ଦୁଃଖ ଆପଣ ଦେଖିବେ। ଲଙ୍କା ନଗର, ଅନେକ ମହଲ ଓ ପ୍ରାସାଦରେ ଭରିତ, ଶୁଭ ରତ୍ନରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ମୈଥିଲୀ ପାଇଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଧ୍ୱଂସ ହେବ। ଯେଉଁମାନେ ପାପ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ଶୁଧ୍ଧ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ସଂଗରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାନ୍ତି—ଯେପରି ଅଜଗର ଭର୍ତି ପୋଖରିରେ ମାଛ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାନ୍ତି। ଦେବୀୟ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇ, ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣରେ ଅଳଙ୍କୃତ ରାକ୍ଷସମାନେ ଆପଣଙ୍କ ଦୋଷରେ ଭୂମିରେ ପତିତ ହେବେ। ରାତିର ଚରାଚରମାନେ, ତାଙ୍କ ଜୀବନସଙ୍ଗୀନୀ ନେଇ ଏକାଉଁ ଦିଗରେ ଭାଗିବେ, ଅନେକ ନିରାଶ୍ରୟ ଓ ଅସହାୟ ହେଇଯିବେ। ଲଙ୍କା ନଗର ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଆପଣ ଦେଖିବେ, ଧନୁଷର ବର୍ଷାରେ ଘିରି ଅଗ୍ନିରେ ଜଳିଯିବ, ତାଙ୍କ ଘର ବିନଶ୍ଟ ହେବ। ଅନ୍ୟର ଜୀବନସଙ୍ଗୀନୀଙ୍କୁ ଅପହରଣ କରିବା ଠାରୁ ଉପରି ଅନ୍ୟ ପାପ ନାହିଁ; ରାଜା, ଆପଣଙ୍କ ପାଖରେ ହଜାର ଜନା ଜୀବନସଙ୍ଗୀନୀ ଅଛନ୍ତି। ନିଜ ଜୀବନସଙ୍ଗୀନୀ ପ୍ରତି ନିଷ୍ଠା ରଖନ୍ତୁ, ନିଜ ବଂଶ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ନିଜ ମର୍ଯ୍ୟାଦା, ଶ୍ରୀ, ରାଜ୍ୟ ଓ ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଜୀବନ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଯଦି ଆପଣ ଦୀର୍ଘକାଳ ନିଜ ଜୀବନସଙ୍ଗୀନୀ ଓ ସଙ୍ଗମାନେ ସହିତ ସୁଖରେ ରହିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ତେବେ ରାମଙ୍କୁ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ କିଛି କରିବେ ନାହିଁ। ମୁଁ ଏତେ ମିତ୍ର ଭାବରେ ଚେତାବନୀ ଦେଉଛି; ଯଦି ଆପଣ ଶୀତାଙ୍କୁ ଜବରଦସ୍ତି ଅପହରଣ କରିବେ, ତେବେ ଆପଣ ନିଜ ବଂଶ ଓ ଦୃଢ଼ତା ହରାଇ, ରାମଙ୍କ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ବଧ ହୋଇ, ଯମର ଆଶ୍ରମକୁ ଯିବେ। ଏବେ ଗୋଟିଏ ନୂତନ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି—ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ଏହି ଉତ୍ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶୁଣନ୍ତୁ।