ମିଥିଳାନଗରୀର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁତ୍ର ରାମଙ୍କ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟା, ସୁସ୍ୱଳ ନିତମ୍ବବତୀ ସୀତା, ଏକ ଦହୁଁଥିବା ଯଜ୍ଞାଗ୍ନିର ପରି ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ । ରାକ୍ଷସପତି, ଏହି ଅସାର ଚେଷ୍ଟା କାହିଁକି? ଯଦି ତୁମେ ତାଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ସାକ୍ଷାତ ହେବ, ତେବେ ତୁମର ଅନ୍ତ ନିଶ୍ଚିତ । ଯଦି ତୁମେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜୀବନ, ସୁଖ ଓ ଦୁର୍ଲଭ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଉପଭୋଗ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ରାମଙ୍କୁ କ୍ଷୁଭ୍ଧ କରିବା ଦୁର୍ବୁଧି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ । ବିଭୀଷଣଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳୀ ସହ ଉପଯୁକ୍ତ ଭାବେ ନ୍ୟାୟ-ଅନ୍ୟାୟ, ଶକ୍ତି-ଦୁର୍ବଳତା ବିଚାର କରି ନିଜ ଭଲ-ମନ୍ଦ ବୁଝି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଅ । ନିଜ ଶକ୍ତି ଓ ରାଘବଙ୍କର ଶକ୍ତିକୁ ଠିକ୍ ଭାବେ ଜାଣି, କଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ଓ କଣ ଭଲ, ତାହା ନିଷ୍ପତ୍ତି କର । କିନ୍ତୁ ମୋ ମତରେ, କୋଶଳନ୍ଧୀର ପୁତ୍ରଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ତୁମ ପାଇଁ ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ । ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଉପଯୁକ୍ତ ଉପଦେଶ ପୁନିଥରେ ଶୁଣ, ନିଶାଚରପତି । ଏଠାରେ ମହାର୍ଷି ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ବିଭୂଷିତ ରାମାୟଣର ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ଅଠାଈଶ ଶ୍ରବଣ କର । ଏକଥା ସ୍ମରଣ କର, ଏକଥି ମୁଁ ମୋ ଶକ୍ତି ଉପରେ ବିଶ୍ୱାସ କରି, ହଜାର ଘୋଡ଼ା ଶକ୍ତି ସହ ଏଇ ପୃଥିବୀରେ ଘୁରୁଥିଲି, ଏକ ପାହାଡ଼ ପରି ଦୃଢ଼ ଥିଲି । ମେଘପରି କଳା, ତେଜସ୍ୱୀ ସୁନା ଝୁମକା ପିନ୍ଧିଥିଲି, ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିଲି, ମୁଣ୍ଡରେ ମୁକୁଟ୍ ଓ ହାତରେ ଗଦା ଧରି ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ ଘୁରୁଥିଲି, ଋଷିମୁନିଙ୍କ ମାଂସ ଭୋଜନ କରୁଥିଲି । ଏହି ଭୟ ଦେଖି ଧର୍ମାତ୍ମା ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମୁଁଠି ଗଲେ ଅଯୋଧ୍ୟାର ଦଶରଥଙ୍କ ନିକଟକୁ ଏବଂ କହିଲେ, "ମୋର ଯଜ୍ଞ ସମୟରେ ରାମଙ୍କୁ ରକ୍ଷାକାରୀ କର ।" "ମହାରାଜ, ମାରୀଚ ନାମକ ରାକ୍ଷସ ପାଇଁ ମୋତେ ଭୟ ହେଉଛି," ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଲେ । ଏହା ଶୁଣି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଦଶରଥ କହିଲେ, "ଏହି ରାଘବ ଏଖଣିଁ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ହେଉନାହାନ୍ତି, ଅସ୍ତ୍ର ଶିକ୍ଷାରେ ଅପରିଚିତ । ମୋ ସେନା ଓ ଚତୁରଙ୍ଗିଣୀ ବଳ ସହ ମୁଁ ସ୍ୱୟଂ ଯାଇ ଏହି ରାକ୍ଷସଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରି ତୁମର ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ବଧ କରିଦେବି ।" ଏପରି କଥା ଶୁଣି ମହାର୍ଷି କହିଲେ, "ମହାରାଜ, ଏହି ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ରାମ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଶକ୍ତି ନାହିଁ । ଦେବମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମକୁ ରକ୍ଷାକାରୀ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି, ତୁମେ ମହାକାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ । ତୁମ ବଳ ଏଠାରେ ରୁହୁ, ମୁଁ ରାମଙ୍କୁ ନେଇ ଯାଉଛି । ଏହି ବାଳକ ତଥାପି ଦୀପ୍ତିଶାଳୀ, ସେ ଏହି ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ନିବାରଣ କରିପାରିବେ ।" ଏପରି କହି ଋଷି ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ରାମଙ୍କୁ ନେଇ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ । ସେଠାରେ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ, ଯଜ୍ଞବ୍ରତ ଧାରଣ କରି, ରାମ ତୀର୍କ୍ଷଣ ଧନୁଷ ବାନ୍ଧି ତିଆରି ହେଲେ । ଏଉଁ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଦାଢ଼ି, ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ, ଶୁଭ ଦୃଷ୍ଟି, ଏକବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଧନୁଷ ଧରି, ମୁଣ୍ଡରେ ସୁନା ମାଳା ଲଗାଇ, ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟକୁ ନିଜ ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରୁଥିଲେ, ନୂତନ ଉଦିତ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ । ତା'ପରେ ମୁଁ, ମେଘପରି କଳା, ତେଜସ୍ୱୀ ସୁନା ଝୁମକା ଲଗାଇ, ବରଦାନର ଗର୍ବରେ ମଦମସ୍ତ ହୋଇ, ଆଶ୍ରମରେ ପ୍ରବେଶ କଲି । ମୁଁ ଯେତେବେଳେ ପ୍ରବେଶ କଲି, ରାମ ମୋତେ ଦେଖିଲେ, ହାତରେ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ ଶାନ୍ତ ଭାବେ ଧନୁଷ ଧରି ତିଆରି ହେଲେ, କିଛି ଭୟ କିମ୍ବା ଭ୍ରମ ନଥିଲା । ମୁଁ ଭ୍ରମରେ ତାଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରିଲି, "ଏଏ ତ କିଛି ଛୁଆ," ଭାବି, ଶୀଘ୍ର ଗତିରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଯଜ୍ଞବେଦୀ ଦିଗରେ ଧାଉଥିଲି । ସେତେବେଳେ, ରାମ ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ, ମୋତେ ଆଘାତ କରି ଶତ ଯୋଜନ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ । ସେତେବେଳେ ମୋତେ ମାରିବାକୁ ଚାହିଲେ ନାହିଁ, ମୋତେ ବଞ୍ଚାଇଲେ; ରାମଙ୍କ ବାଣର ଘାତରେ ମୁଁ ଅଚେତନ ହୋଇଗଲି । ପରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ଶୁଧ ଆସିଲା, ମୁଁ ଲଙ୍କା ପୁରୀକୁ ଫେରିଲି । ସେତେବେଳେ ମୁଁ ବଞ୍ଚିଗଲି, କିନ୍ତୁ ତୁମ ସହଚରମାନେ, ଯଦିଓ ସେ ବାଳକ ଏବଂ ଅସ୍ତ୍ର ଅଭ୍ୟାସ ନଥିଲେ, ତଥାପି ରାମଙ୍କ ହାତରେ ବଧ ହେଲେ । ଏହିପରି ଅନୁଭବ ହେବା ସତ୍ୱେ, ଯଦି ତୁମେ ମୋର ଚେତାବନୀ ଅସ୍ୱୀକାର କରି ରାମଙ୍କ ସହ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ଯିବ, ତେବେ ତୁମେ ଦ୍ରୁତ ଭୟଙ୍କର ବିପଦ ଦେଖିବ ଓ ବଞ୍ଚିପାରିବ ନାହଁ । ରାକ୍ଷସମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଖେଳ, ରମଣ, ଉତ୍ସବ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୁଃଖ ଓ ବିନାଶ ଦେଖିବେ । ମୈଥିଲୀ ଅର୍ଥରେ ଲଙ୍କା ନଗରୀ, ଯାହା ରତ୍ନ ଭୂଷିତ ମହଲ ଓ ମନ୍ଦିରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ବିନଶ୍ଟ ହେବାକୁ ଦେଖିବ । ଯେଉଁମାନେ ନିର୍ଦୋଷ ଓ ପବିତ୍ର, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ସଂଗରେ ଥିଲେ ନଷ୍ଟ ହେଇଯାନ୍ତି—ମାଛ ଯେମିତି ସାପ ଥିବା ପୋଖରୀରେ ମରିଯାଏ । ତୁମ ଦୋଷରେ ଦେବସୁଗନ୍ଧ ଲଗାଇ, ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣ ପିନ୍ଧିଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ମାଟିରେ ପଡ଼ି ମରିଯିବେ । ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ଏହି ଦେମନମାନେ, ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ହରାଯିବେ, କିଏଁ କିଏଁ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହ ଚାରିଦିଗକୁ ପଳାଇଯିବେ, ଅନ୍ୟେ ଅସହାୟ ଓ ନିରାଶ୍ରୟ ହେବେ । ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଦେଖିବ ବାଣର ବନ୍ଧରେ ଘିରିଥିବା, ଅଗ୍ନିରେ ଜଳୁଥିବା ଲଙ୍କା ନଗରୀର ଭବନମାନେ ଧ୍ୱଂସ ହେଉଛି । ଅନ୍ୟର ସ୍ତ୍ରୀ ଉପରେ ଅତିକ୍ରମ କରିବା ଠାରୁ ବଡ଼ ପାପ କିଛି ନାହିଁ; ରାକ୍ଷସରାଜ, ତୁମ ପାଖରେ ହଜାର ହଜାର ସ୍ତ୍ରୀ ଅଛନ୍ତି । ନିଜ ସ୍ତ୍ରୀରେ ପ୍ରେମ କର, ନିଜ ବଂଶ, ରାକ୍ଷସ ଜନ, ମର୍ଯ୍ୟାଦା, ଧନ, ରାଜ୍ୟ ଓ ନିଜ ପ୍ରିୟ ଜୀବନକୁ ରକ୍ଷା କର । ଯଦି ତୁମେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିଜ ସ୍ନିଗ୍ଧ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଓ ବନ୍ଧୁମାନେ ସହ ରହିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ରାମଙ୍କୁ କ୍ଷୁଭ୍ଧ କରିବା କୌଣସି କାମ କରନି । ଯଦି ମୋର ଏତେ ସତ୍ୟ ଓ ମିତ୍ରତାପୂର୍ଣ୍ଣ ଚେତାବନୀ ସତ୍ତ୍ୱେ ତୁମେ ସୀତାଙ୍କୁ ଅପହରଣ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର, ତେବେ ତୁମେ ତୁମ ବନ୍ଧୁବନ୍ଧବ ଓ ଅଳ୍ପ ଶକ୍ତି ସହିତ ରାମଙ୍କ ବାଣରେ ବଧ ହୋଇ ଯମଲୋକକୁ ଯିବ ।