ବନର ମଧ୍ୟରେ, ଯେଉଁଠି ଭୟ ଓ ଅଶାନ୍ତି ଛାଇଥିଲା, ମାରୀଚ ନାମକ ଏକ ବିଶାଳ ବଳଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ, ଯିଏ ରାମଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଜାଣିଥିଲେ, ଭୟଭୀତ ହୃଦୟରେ ହସ୍ତ ଜୋଡି ରାବଣଙ୍କୁ ନିଜ ସତ୍ୟ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ ଉପଦେଶ ଦେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଶ୍ରୀମଦ୍ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ସତତିତମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ରାକ୍ଷସରାଜ ରାବଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ମାରୀଚ ନିଜ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବାଣୀରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ— "ହେ ରାଜନ୍, ସଦା ମିଠା କଥା କହୁଥିବା ଲୋକ ଅନେକ ମିଳିଯିବ, କିନ୍ତୁ ଯିଏ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କିନ୍ତୁ ମଙ୍ଗଳମୟ କଥା କହିପାରେ ଓ ଶୁଣିପାରେ, ସେ ଦୁର୍ଲଭ। ଆପଣ ନିଶ୍ଚୟ ରାମଙ୍କର ଶକ୍ତି ଓ ଧର୍ମକୁ ଠିକ୍ ଭାବେ ବୁଝିନାହାନ୍ତି। ସେ ବିଚିତ୍ର ଚରିତ୍ର, ଅପରିଚିତ ଚଳନ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବରୁଣ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।" "ମୋର ଏହି ଅଭିଲାଷା, ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସ ନିରାପଦ ରହୁନ୍ତୁ, ଯେଉଁଠି ରାମଙ୍କ କ୍ରୋଧ ଦେଖି ଏହି ସଂସାର ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଧ୍ୱଂସ ହେଇଯିବେ ନାହିଁ। ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତା ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରାଣର ସମାପ୍ତିର କାରଣ ହେଉନ୍ତୁ ନାହିଁ, ସୀତା ଦ୍ୱାରା ବଡ ଅପଦ୍ରବ୍ୟ ଆସିଯିବ ନାହିଁ। ଲଙ୍କା ଓ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେ, ଆପଣଙ୍କ ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଇଚ୍ଛା ଦ୍ୱାରା, ନଷ୍ଟ ହେଉନ୍ତୁ ନାହିଁ।" "ଏପରି ରାଜା, ଯିଏ କାମନାରେ ଅନୁସୃତ, ଦୁଷ୍ଟ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ପରାମର୍ଶିତ, ଅସୁବିଚାରରେ ନିଜ, ବନ୍ଧୁ ବନ୍ଧବ ଓ ରାଷ୍ଟ୍ରକୁ ଧ୍ୱଂସ କରେ। ରାମଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପିତା ତ୍ୟାଗ କରିନଥିଲେ, ସେ କଦାଚିତ ସୀମା ଲଂଘନ କରିନଥିଲେ, ସେ ଲୋଭୀ ନୁହଁନ୍ତି, ଦୁଷ୍ଟ ଚରିତ୍ର ନୁହଁନ୍ତି, କ୍ଷତ୍ରିୟ ବଂଶର କଳଙ୍କ ନୁହଁନ୍ତି।" "କୌଶଳ୍ୟାନନ୍ଦନ ରାମ ଧର୍ମର ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀପ୍ରତି ଦୟାଳୁ, ତାଙ୍କ ପିତା ଦଶରଥଙ୍କୁ କୈକେୟୀ ଦ୍ୱାରା ଧୋକା ଦିଆଯାଇଥିବା ଦେଖି, ସେ ନିଜେ ଅତି ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ଭାବେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଚାଲିଗଲେ। କୈକେୟୀଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଓ ପିତୃଭକ୍ତି ପାଇଁ ସେ ରାଜ୍ୟ ଓ ସମସ୍ତ ସୁଖ ତ୍ୟାଗ କରି ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟ ପ୍ରବେଶ କଲେ।" "ରାମ କଦାପି କଠୋର ନୁହଁନ୍ତି, ଅଜ୍ଞାନୀ ନୁହଁନ୍ତି, ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ନୁହଁନ୍ତି। ତେଣୁ ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଅସତ୍ୟ କିମ୍ବା ଅଶୁଣା କଥା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହଁ। ରାମ ଧର୍ମର ମୂର୍ତ୍ତିମାନ, ମହାନ, ସତ୍ୟ ଓ ପରାକ୍ରମରେ ଅଟୁଟ; ସେ ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କ ରାଜା, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ।" "ସ୍ୱୟଂ ଆଲୋକରେ ରକ୍ଷିତ ଭାଇଥିବା ବୈଦେହୀକୁ ଆପଣ କିପରି ଅପହରଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି? ଏହା ସୂର୍ଯ୍ୟର ତେଜ ଛିନିବା ପ୍ରୟାସ ସମାନ। ଯୁଦ୍ଧରେ ରାମଙ୍କ ଅଗ୍ନିସ୍ୱରୂପ ତୀର ଏବଂ ଅପ୍ରାପ୍ୟ ଶକ୍ତିକୁ ଆପଣ ଅବହେଳା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହଁ।" "ଯିଏ ଅତିବିସ୍ତୃତ ଧନୁଷ ଧାରଣ କରିଥିବେ, ଅଗ୍ନିସ୍ମାନ ମୁଖ, ଅଗ୍ନିସ୍ମାନ ତୀର, ଅପରାଜେୟ, ଧନୁର୍ବାଣରେ ସଜ୍ଜ, ଶତ୍ରୁ ସେନାଙ୍କ ନାଶକ, ସେ ରାମଙ୍କ ସମ୍ମୁଖେ ଆପଣ ନିଜ ଅନ୍ତ ଆଣିବେ କି? ଯେଉଁଠି ରାମ ନିଜ ରାଜ୍ୟ, ସୁଖ ଓ ପ୍ରାଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି, ଏଠି ଆପଣ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ନିଜ ଶେଷ ଆଣିବେ କି?" "ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ରାମଙ୍କ ତେଜ ଅପାର, ତାଙ୍କ ଧନୁଷ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ସୀତାକୁ ଆପଣ ନେଇପାରିବେ ନାହିଁ। ଶିଂହ ସମାନ ବିର ରାମଙ୍କ ପ୍ରିୟା ସୀତା, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ତାଙ୍କ ପ୍ରାଣ ଠାରୁ ଅଧିକ ମୂଲ୍ୟବାନ। ମିଥିଳାପୁତ୍ରୀ ସୀତା, ଯିଏ ଯଜ୍ଞାଗ୍ନିର ଶିଖା ସମାନ ଅସ୍ପର୍ଶ୍ୟ, ତାଙ୍କୁ ଅପମାନ କରିବା ଅସମ୍ଭବ।" "ହେ ରାକ୍ଷସପତି, ଏହି ବ୍ୟର୍ଥ ପ୍ରୟାସ କାହିଁକି? ଯଦି ଯୁଦ୍ଧରେ ରାମଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ପଡ଼ିବ, ଏହି ଅବଶ୍ୟମ୍ଭାବୀ ଆପଣଙ୍କ ଶେଷ ହେବ। ଯଦି ଦୀର୍ଘକାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜୀବନ, ସୁଖ ଓ ଦୁର୍ଲଭ ରାଜ୍ୟ ଉପଭୋଗ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ତେବେ ରାମଙ୍କୁ ଅପ୍ରସନ୍ନ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।" "ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ, ବିଭୀଷଣଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକଙ୍କ ସହ କଳ୍ପନା କରି, ଦୋଷ ଓ ଗୁଣ, ଶକ୍ତି ଓ ଦୁର୍ବଳତା ଭଲଭାବେ ଭାବି, ନିଜ ଶକ୍ତି ଓ ରାମଙ୍କର ଶକ୍ତିକୁ ଠିକ୍ ଭାବେ ଜାଣି, ଯାହା ଉପଯୁକ୍ତ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ, ତାହା କରନ୍ତୁ।" "ମୋ ମତରେ, କୋଶଳନନ୍ଦନ ରାମଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହଁ। ଏବେ ମୋର ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଉପଯୁକ୍ତ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ ପରାମର୍ଶ ପୁନି ଶୁଣନ୍ତୁ, ରାତିର ଚରାଚର ରାଜା।" ଏବେ ଶ୍ରୀମଦ୍ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ଅଷ୍ଟାତ୍ରିଂଶତମ ସର୍ଗର କଥା ଆସିଲା। ମାରୀଚ କହିଲେ— "ଏକଥି ଥିଲା, ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଘୁରୁଥିଲି, ହଜାର ହାତୀର ଶକ୍ତି ଥିଲା, ଗିରି ସମାନ ଦୃଢ଼ ଥିଲି। ବର୍ଷାଧାରା ମେଘ ସମ୍, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ସୁବର୍ଣ୍ଣ କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧି, ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିଲି, ମୁଣ୍ଡରେ ମୁକୁଟ, ହାତରେ ଗଦା। ମୁଁ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ ଘୁରୁଥିଲି, ଋଷିମାନେଙ୍କର ମାଂସ ଭକ୍ଷଣ କରୁଥିଲି। ଏହା ଦେଖି ମହାତ୍ମା ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଭୟଭୀତ ହେଇ, ଦଶରଥ ରାଜାଙ୍କଠାରେ ଗଲେ।" "ସେ କହିଲେ: 'ମୋ ଯଜ୍ଞ ସମୟରେ ରାମ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ। ମୋତେ ମାରୀଚ ଦ୍ୱାରା ଭୟ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଛି।' ଏହା ଶୁଣି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଦଶରଥ କହିଲେ: 'ଏହି ରାଘବ ଏଉଁଠି ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷର ଅଧିକ ନୁହଁନ୍ତି, ଅସ୍ତ୍ର ଅଭ୍ୟାସ ନାହିଁ। ମୋ ସେନା ସହିତ ମୁଁ ଯିବି, ଚତୁର୍ବିଧ ବଳ ନେଇ ମୁଁ ନିଜେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି।'" "'ଏହି ରାକ୍ଷସ ଶତ୍ରୁ ମୁଁ ହତ୍ୟା କରିଦେବି, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେପରି ଆପଣ ଚାହାନ୍ତି।' ତେବେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଲେ: 'ଏହି ପୃଥିବୀରେ ରାମ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଶକ୍ତି ନାହିଁ, ଯିଏ ଏହି ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ରୋକିପାରିବ; ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆପଣଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।'" "'ରାଜନ୍, ଆପଣଙ୍କ କୃତ୍ୟ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଯଦିଓ ଆପଣଙ୍କ ପାଖରେ ବଡ଼ ସେନା ଅଛି, ତଥାପି ସେଠାରେ ରହୁ, ଆପଣ ଶତ୍ରୁ ଦମନ କରିବାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।'" "'ଏହି ଶିଶୁ ମଧ୍ୟ ଅସାଧାରଣ ତେଜସ୍ୱୀ, ଏହି ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ଦମନ କରିପାରିବେ। ମୁଁ ରାମଙ୍କୁ ନେଇ ଯିବି, ଆପଣଙ୍କୁ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ।'" ଏପରି କହି, ମହାମୁନି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଅତି ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ରାମଙ୍କୁ ସହ ନେଇ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଚାଲିଗଲେ।