ରାକ୍ଷସ ରାଜା ରାବଣ ମାରୀଚଙ୍କୁ ନିଜ ପାଖକୁ ଡାକି କହିଲେ, “ମୋତେ କିଛି ଭୟ ନାହିଁ, ଯଦି ସମସ୍ତ ଦେବତା ତାଙ୍କର ସହୋଦରମାନେ ସହିତ ଆସନ୍ତି ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ଭୟ କରେନି। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ତୁମେ ମୋ ସହଯୋଗୀ ହେବା, କାରଣ ତୁମେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଚତୁର ରାକ୍ଷସ। ଯୁଦ୍ଧ, ପ୍ରଭାବ ଓ ଗର୍ବରେ ତୁମ ପରି ଦ୍ୱିତୀୟ କେହି ନାହିଁ; ତୁମେ ମହାବୀର, ଅଦ୍ଭୁତ ମାୟା ଓ ବୌଦ୍ଧିକ ଚାଳ ରେ ପାରଙ୍ଗତ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି, ହେ ନିଶାଚର, ମୋ କଥା ଶୁଣ, ସହଯୋଗୀ ଭାବେ ଯାହା କରିବା ଉଚିତ, ତାହା କର। ତୁମେ ସୁନା ମୃଗ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ରୂପରେ ରୂପରେ ଚାନ୍ଦି ଚିଟିକା ଥିବା ଏକ ସୁନ୍ଦର ମୃଗ ଭାବେ ରାମଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଆଗରେ ସୀତାଙ୍କ ସମ୍ନାରେ ଘୁରିବା। ସୀତା ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ମୃଗ ଦେଖି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଏହାକୁ ଧରିବା ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରିବେ। ତାପରେ, ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ଚାଲିଯିବେ ଏବଂ ସ୍ଥାନ ଶୂନ୍ୟ ହେବ, ମୁଁ ସହଜରେ ସୀତାଙ୍କୁ ହରଣ କରି ନେଇଯିବି, ଯେପରି ରାହୁ ଚନ୍ଦ୍ରର ଆଭାକୁ ଗ୍ରସଣ କରେ। ପରେ, ଯେତେବେଳେ ରାମ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ ହରଣର ଦୁଃଖରେ ଦগ୍ଧ ହେବେ, ମୁଁ ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଧି, ମନ ତୃପ୍ତି ହେବା ସହିତ ତାଙ୍କୁ ସଂହାର କରିଦେବି।” ରାବଣଙ୍କ ଏହି ଭୟାଙ୍କର ଯୋଜନା ଶୁଣି, ମହାତ୍ମା ମାରୀଚଙ୍କର ମୁଁ ଶୁଷ୍କ ହେଇଗଲା, ଭୟରେ ସେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଉତ୍କଣ୍ଠାରେ ରହିଲେ। ତାଙ୍କର ଶୁଷ୍କ ମୁଁ ଚଟାଇ, ଚକ୍ଷୁ ଅପलक ହୋଇଗଲା, ମୃତବତ୍ ଭୟଭୀତ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରାବଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ରାମଙ୍କ ଶକ୍ତି ସମ୍ପର୍କରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଜ୍ଞାନ ଥିବା ମାରୀଚ, ଅତି ଭୟ ଏବଂ ଚିନ୍ତାରେ ତାଙ୍କ ହସ୍ତ ଜୋଡି ରାବଣଙ୍କୁ ଉପକାରକ ଓ ସତ୍ୟ କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏଠାରେ ମହାର୍ଷି ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ସତ୍ତାଇଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବକ୍ତା ମାରୀଚ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମୁଖରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ହେ ରାଜା, ସଦା ମିଠା କଥା କହୁଥିବା ଲୋକ ଅନେକ ମିଳିଯିବେ, କିନ୍ତୁ ଯିଏ କଠିନ କିନ୍ତୁ ଉପକାରକ କଥା କହେ ଓ ଶୁଣେ, ସେମାନେ ଦୁର୍ଲଭ। ଆପଣ ନିଶ୍ଚୟ ରାମଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ଧର୍ମକୁ ଠିକ୍ ଭାବେ ବୁଝି ପାରିନାହାନ୍ତି; ସେ ଅପରିଚିତ ଚରିତ୍ର, ଚଞ୍ଚଳ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବରୁଣ ସମାନ। ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ଶୁଭ ହେଉ, ଯେଉଁଠି ରାମ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହେଲେ, ସେ ଜଗତ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ନାଶ ହେଉନାହାନ୍ତୁ। ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତା ଆପଣଙ୍କ ଅନ୍ତିମ ଦୁଃଖର କାରଣ ହେଉନାହାନ୍ତୁ; ଏହି ସୀତା ଦ୍ୱାରା କୌଣସି ମହାପ୍ରଳୟ ଆସିନାହାଁତୁ। ଲଙ୍କା ଓ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସ ଆପଣଙ୍କ ଅସଂଯମିତ ଆସକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ନାଶ ହେଉନାହାନ୍ତୁ। ଏମିତି ରାଜା, ଯିଏ କାମବଶ, ଦୁଷ୍ଟ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଉପଦେଶରେ ଚାଲିଥାଏ, ସେ ନିଜେ, ତାଙ୍କର ପରିବାର ଓ ରାଷ୍ଟ୍ରକୁ ନଶ୍ଟ କରେ। ରାମଙ୍କୁ କେବେ ତାଙ୍କ ବାପା ତ୍ୟାଗ କରିନାହାନ୍ତି, ସେ କେବେ ଅନ୍ୟାୟ କରିନାହାନ୍ତି, ଲୋଭୀ ନୁହେଁ, ଦୁର୍ଚରିତ୍ର ନୁହେଁ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଲଜ୍ଜା ନୁହେଁ। କୌଶଲ୍ୟାନନ୍ଦନ ରାମ ଧର୍ମରେ ଦକ୍ଷ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଙ୍ଗଳକାମନା କରନ୍ତି, କେବେ କଠୋର ନୁହେଁ। ତାଙ୍କ ସତ୍ୟବାଦୀ ବାପାଙ୍କୁ କୈକୟୀ ଠକାଇଲେ ବି, ସେ ସ୍ୱଇଚ୍ଛାରେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେ। କୈକୟୀ ଓ ଦଶରଥଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ପାଇଁ ରାମ ରାଜ୍ୟ ଓ ସମସ୍ତ ଭୋଗ ତ୍ୟାଗ କରି ଦଣ୍ଡକ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ରାମ କେବେ କଠୋର, ଅଜ୍ଞାନୀ କିମ୍ବା ଅସଂଯମିତ ନୁହେଁ; ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଅସତ୍ୟ କିମ୍ବା ଅପରିଚିତ କଥା କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ରାମ ଧର୍ମର ମୂର୍ତ୍ତିମାନ, ଉତ୍ତମ, ସତ୍ୟ ଓ ପରାକ୍ରମରେ ଅତୁଳନୀୟ; ସେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ରାଜା, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ର ପରି। ଆପଣ କିପରି ସୀତାଙ୍କୁ ହରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି? ସେ ନିଜ ତେଜରେ ସୁରକ୍ଷିତ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଭା ଛିନିବା ପରି ଅସମ୍ଭବ। ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କର ଅଗ୍ନି ସଦୃଶ ତୀର ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ସେ ତଣ୍ଡ ଧନୁର୍ବାନ ଧାରଣ କରି, ମୁଖ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଅଗ୍ନି ସମାନ ତୀର, ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ, ଶତ୍ରୁ ସେନା ନାଶକ; ଏଭଳି ରାମ ପାଖରେ ତୁମେ ନିଜ ଅନ୍ତ କାମନା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତାଙ୍କର ତେଜ ଅପାର; ରାମଙ୍କ ଧନୁର୍ବାନ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ଥିବା ସୀତାକୁ ନେଇଯିବା ତୁମ ପାଇଁ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ସେ ବିଶାଳ ବକ୍ଷସ୍ଥଳୀ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଶରୀର ଥିବା ରାମଙ୍କ ପ୍ରିୟା; ସୀତା ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାଣଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ। ସୀତା, ମିଥିଳାନନ୍ଦନୀଙ୍କ ପ୍ରେମିକା, ଯଜ୍ଞାଗ୍ନିର ଶିଖା ପରି ଅପରିହାର୍ୟ; ତାଙ୍କୁ ଅପମାନ କରିବା ଅସମ୍ଭବ। କାହିଁକି ଏହି ବ୍ୟର୍ଥ ପ୍ରୟାସ? ଯଦି ଯୁଦ୍ଧରେ ରାମ ତୁମକୁ ଦେଖିବେ, ତୁମର ନଶ୍ୱରତା ନିଶ୍ଚିତ। ଯଦି ଦୀର୍ଘକାଳ ରାଜ୍ୟ, ଆନନ୍ଦ ଓ ଶୁଭ ଜୀବନ ଉପଭୋଗ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ରାମଙ୍କୁ କ୍ଷୁଭ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ତୁମେ ବିଭୀଷଣ ଓ ଅନ୍ୟ ସର୍ବ ସଦ୍ବୁଦ୍ଧି ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହ ଆଲୋଚନା କର, ଦୃଢ଼ ଚିତ୍ତ ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଚାର କରି, ତୁମ ଶକ୍ତି ଓ ରାମଙ୍କ ଶକ୍ତି ଜାଣି, ଯାହା ଉପକାରକ ଓ ଉଚିତ, ତାହା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର। ମୋ ମତରେ, ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ତୁମ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ। ଏହି ଉତ୍ତମ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପରାମର୍ଶ ଆଉଥରେ ଶୁଣ, ହେ ରାକ୍ଷସେଶ୍ୱର।” ଏଠାରେ ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ଅଠତ୍ରିଶିତମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ମାରୀଚ ଆପଣଙ୍କ ପୂର୍ବତନ ଅନୁଭବ ଦେଖାଇ କହିଲେ, “ମୁଁ ଏକଦା ଏହି ପୃଥିବୀରେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଘୁରୁଥିଲି, ହଜାର ହାତୀର ଶକ୍ତି ଥିଲା, ପର୍ବତ ସମାନ ଦୃଢ଼। ଘନ ମେଘ ସମାନ କଳା ଶରୀର, ତେଜସ୍ୱୀ ସୁବର୍ଣ୍ଣ କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିଥିଲି, ବିଶ୍ୱକୁ ଭୟଭୀତ କରୁଥିଲି, ମୁଁ ମୁକୁଟ ଧାରଣ କରି, ଗଦା ଧରିଥିଲି। ଦଣ୍ଡକ ଅରଣ୍ୟରେ ଘୁରି, ମୁଁ ଋଷିମାନେଙ୍କ ମାଂସ ଭୋଜନ କରୁଥିଲି। ଏବେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ନାମକ ଧର୍ମାତ୍ମା ମହାର୍ଷି ମୋ ଭୟରେ କାପୁଥିଲେ...” ଏପରି ମାରୀଚ ତାଙ୍କ ଅନୁଭବ ଓ ରାମଙ୍କ ଶକ୍ତି ସମ୍ପର୍କରେ ରାବଣଙ୍କୁ ସତର୍କ କରି କଥା ରଖିଲେ।