ରାବଣ ଏକ ଦିନ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟର ଗଭୀର ଅଞ୍ଚଳରେ ଏକ ନିର୍ମଳ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ସେଠି ମାରୀଚା ନାମକ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ମାରୀଚା ଦୀର୍ଘ ଜଟା ଓ କଳା କୃଷ୍ଣମୃଗ ଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଖାଦ୍ୟ ସଂୟମରେ ନିମଗ୍ନ ଥିଲେ। ରାବଣ ଯଥାଯଥି ଭାବେ ମାରୀଚାଙ୍କୁ ସମ୍ମିଳିତ କରିବା ପରେ, ମାରୀଚା ମନୁଷ୍ୟୀୟ ଭୋଗ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଆଦର କରିଲେ। ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାଣି ଦେଇ ନିଜେ ଅତିଥି ସ୍ୱାଗତ କରି, ମାରୀଚା ରାବଣଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟପୂର୍ବକ କଥା କହିଲେ—“ଲଙ୍କାର ରାକ୍ଷସମହାରାଜ, ଆପଣଙ୍କୁ ଏଠାରେ ଏପରି ତ୍ୱରିତ ଆସିବାର କାରଣ କ’ଣ? ସବୁ କୁଶଳ ତ?” ମାରୀଚାଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନର ପରେ, ରାବଣ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଚେହେରାରେ, ନିପୁଣ ଭାଷଣ କ୍ଷମତାରେ ଏହିପରି କଥା କହିଲେ—“ମାରୀଚା, ମୋର କଥା ଶୁଣ, ମୁଁ ଅତି ଏକାନ୍ତ ଦୁଃଖରେ ଆଛି; ଏହି ଦୁଃଖରେ ତୁମେ ମୋର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆଶ୍ରୟ। ତୁମେ ଜାନସ୍ଥାନକୁ ଜାଣିଛ, ସେଠି ମୋର ଭାଇ ଖରା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦୂଷଣା ଓ ମୋର ଭଉଣୀ ସୂର୍ପଣଖା ବସନ୍ତି। ତିଁଠି ଅଛନ୍ତି ତ୍ରିଶିରା ନାମକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମାଂସଭୋଜୀ ରାକ୍ଷସ, ଏବଂ ଅନେକ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତରେ ଆସିବା ଦକ୍ଷ ରାକ୍ଷସମାନେ। ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ, ଏହି ରାକ୍ଷସମାନେ ବିପୁଳ ଅରଣ୍ୟରେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ଅତ୍ୟାଚାର କରିବାରେ ଲିପ୍ତ ରହନ୍ତି। ଖରାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଚଳିଥିବା, ଚଡ଼ିଆ ଦୃଷ୍ଟି ଓ ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟରେ ଦକ୍ଷ, ଚୌଦ ହଜାର ରାକ୍ଷସ ଏଠି ରହନ୍ତି। ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ, ଜାନସ୍ଥାନରେ ରାମଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ। ଖରାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ନିମ୍ନାନ୍ତ୍ର ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ ରାମଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ। ରାମ, କିଛି ଅପ୍ରିୟ କଥା ନ କହି, କେବଳ ତାଙ୍କ ଧନୁ ଓ ଅଗ୍ନିମୟ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଚୌଦ ହଜାର ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସମାନେଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ। ଖରା, ଦୂଷଣା ଓ ତ୍ରିଶିରା ମଧ୍ୟ ରାମଙ୍କ ହାତରେ ନିହତ ହେଲେ, ଦଣ୍ଡକା ଅରଣ୍ୟ ଭୟମୁକ୍ତ ହେଲା। ରାମ, ତାଙ୍କ ରୁଷ୍ଟ ପିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଷ୍କାସିତ, ତାଙ୍କ ଜୀବନ ଆଖିରେ ନିଜ ଜନନୀ ସୀତା ସହ ବସିଛନ୍ତି। ରାବଣ ଏହିପରି କହିଲେ—“ସେ ରାମ ଏକ ଅପମାନ ଅଟୁ ଶତ୍ରିୟ, ଅଧର୍ମୀ, କଠୋର, କ୍ରୂର, ମୂର୍ଖ, ଲୋଭୀ ଓ ସଂୟମ ହୀନ। ସେ ଧର୍ମକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ଅଧର୍ମରେ ଲିପ୍ତ, ପ୍ରାଣୀମାନେଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରିବାରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଥିବା, ଅନ୍ୟଙ୍କ ସହ ଶତ୍ରୁତା ନ ରଖି ମଧ୍ୟ ଅରଣ୍ୟରେ ହିଂସା ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଛି। ମୋର ଭଉଣୀ ସୂର୍ପଣଖାଙ୍କ କାନ ଓ ନାକ କଟି ତାଙ୍କୁ ବିକୃତ କରିଦେଲେ। ଏବେ ମୁଁ ଜାନସ୍ଥାନରୁ ତାଙ୍କ ଜନନୀ ସୀତାଙ୍କୁ, ଦେବକନ୍ୟା ସମାନ, ଚୋରି କରି ନେବି। ତୁମେ ମୋର ସାଥୀ ହେବା; ତୁମେ ମୋ ସହ ଥିଲେ ମୋର କାମ ସଫଳ ହେବ। ଦେବମାନେ ଓ ତାଙ୍କ ସହ ଭାଇମାନେ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଭୟ କରିବିନାହିଁ; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ତୁମେ ମୋ ସାଥୀ ହେବା, ତୁମେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ମହାବୀର। ଯୁଦ୍ଧ, ଶକ୍ତି ଓ ଗର୍ବରେ କେହି ତୁମ ସମାନ ନୁହେଁ; ତୁମେ ମହାବୀର, ବିଶିଷ୍ଟ ମାୟା ଓ ନୀତିରେ ଦକ୍ଷ। ଏହି କାରଣରେ ମୁଁ ତୁମଠାରେ ଆସିଛି; ମୋର କଥା ଅନୁସାରେ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଏହି କାମ ସଫଳ ହେବ। ତୁମେ ଏକ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ହରିଣ ରୂପ ଧରି, ଚାନ୍ଦି ଚିହ୍ନ ଲଗାଇ, ରାମଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ସମ୍ମୁଖରେ ଘୁଞ୍ଚିବା। ସୀତା ଏହି ହରିଣ ଦେଖି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତାଙ୍କ ପତି ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଧରିବା ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରିବେ। ତାଙ୍କ ଦୁଇଜଣ ଦୂରେ ଚାଲିଗଲା ପରେ, ଆଶ୍ରମ ଶୂନ୍ୟ ହେଲେ, ମୁଁ ସୀତାଙ୍କୁ ସହଜରେ ଚୋରି କରି ନେବି, ଯେପରି ରାହୁ ଚନ୍ଦ୍ରର ପ୍ରଭାକୁ ଚୋରି କରେ। ପରେ, ରାମ ନିଜ ଜନନୀଙ୍କ ଅପହରଣ ଦ୍ୱାରା ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ହେଲେ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ମାରିଦେବି, ମୋର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ ହେବ ଓ ମୋ ହୃଦୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବ।” ରାବଣଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମାରୀଚାଙ୍କ ମୁଁ ଶୁଷ୍କ ହେଇଗଲା, ଭୟରେ ଭରିଗଲେ। ତିନି ନିଜ ଶୁଷ୍କ ଓଠ ଚାଟୁଥିଲେ, ଚକ୍ଷୁ ଅନ୍ଧାର, ମୃତ୍ୟୁପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୟାକୁଳ ହେଇ ରାବଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ରାମଙ୍କ ଶକ୍ତି ଭଲଭାବରେ ଜାଣିଥିବା ମାରୀଚା, ଭୟ ଓ ଅସ୍ଥିର ମନରେ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ଦୂଃଖିତ ହୋଇ ହାତ ଜୋଡି ରାବଣଙ୍କୁ ଏହିପରି କଥା କହିଲେ—ସତ୍ୟ ଓ ଉପକୃତିପୂର୍ବକ କଥା, ଯାହା ତାଙ୍କ ଓ ରାବଣଙ୍କ ପାଇଁ ଭଲ। ମାରୀଚା ନମ୍ର ଭାବରେ କହିଲେ—“ରାକ୍ଷସମହାରାଜ, ସୁନ୍ଦର ଓ ଲାଗି ଥିବା କଥା କହିବା ଲୋକ ସହଜରେ ମିଳିଯାନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ଲୋକ ଅପ୍ରିୟ କିନ୍ତୁ ଉପକୃତିକର କଥା କହିବା ଓ ଶୁଣିବାରେ ସାହସ ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୁର୍ଲଭ। ଆପଣ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ରାମଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ଗୁଣକୁ ନଜାଣନ୍ତି; ସେ ଅନନ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଧର୍ମରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ଅନନ୍ୟ ଚରିତ୍ରରେ, ଅସ୍ଥିର ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବରୁଣ ସମାନ। ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେ ନିରାପଦ ରହୁନ୍ତୁ; ଯଦି ରାମ କ୍ରୁଦ୍ଧ ହେଇଯିବେ, ସେ ଲୋକମାନେ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେବା ଭୟ ଅଛି। ଜନକନନୀ ସୀତା ଆପଣଙ୍କ ଜୀବନର ଶେଷ ହେବା ପାଇଁ ଉଦ୍ଭବ ହେଇନଥିବେ; ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କୌଣସି ମହାବିପଦ ଆସିନଥିବେ। ଲଙ୍କା ସହିତ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସ ଆପଣଙ୍କ ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଇଚ୍ଛାରେ ନଷ୍ଟ ହେଇନଥିବେ। ଏକ ରାଜା, ଯିଁଁ ଭୋଗାସକ୍ତ, ଖରା ଚରିତ୍ରର, ଦୁଷ୍ଟ ପରାମର୍ଶଦାତାଙ୍କ ଶୁଣି, ଭୁଲ ବିଚାରରେ ନିଜ, ପରିବାର ଓ ରାଷ୍ଟ୍ରକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେଇଥାଏ। ରାମ ପିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତ୍ୟାଗିତ ନୁହେଁ, ସେ କେବେ ନିୟମ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିନଥିବେ; ସେ ଲୋଭୀ ନୁହେଁ, ଖରା ଚରିତ୍ରର ନୁହେଁ, ଶତ୍ରିୟ ଜାତିର ଅପମାନ ନୁହେଁ। କୌସଲ୍ୟାଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ରାମ ଧର୍ମର ଗୁଣରେ ଅଭିନ୍ନ, ପ୍ରାଣୀମାନେଙ୍କୁ କଠୋର ନୁହେଁ, ସବୁ ପ୍ରାଣୀର ମଙ୍ଗଳରେ ନିମଗ୍ନ।” ଏହିପରି ମାରୀଚା ରାବଣଙ୍କୁ ସତ୍ୟ, ଉପକୃତି ଓ ଭୟାଭୟ ବିବେକର କଥା ଦେଲେ; ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟର ଏହି ଗୁପ୍ତ ଆଶ୍ରମରେ ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଦିନ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଲୋଚନା ହେଲା।