ଏକ ସମୟରେ, ରାକ୍ଷସୀ ଶୂର୍ପଣଖା ରାବଣଙ୍କ ପାଳାଟିକୁ ଗଲା। ସେ ଦେଖିଲା, ରାବଣ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ରାଜପ୍ରାସାଦର ଆଗ୍ରଭାଗରେ ବସିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ତେଜସ୍ୱୀ ରୂପ ଏନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମାରୁତମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେପରି ଦେଖାଯାଏ, ସେହିପରି ଦେଖାଯାଏ। ସେ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରାଜସିଂହାସନରେ ବସିଥିଲେ, ସୁର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିଲେ, ଏକ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମଞ୍ଚରେ ବସିଥିଲେ, ଦହୁଥିବା ଅଗ୍ନି ପରି ତେଜମୟ ଥିଲେ। ଏହି ରାବଣ ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଭୂତ, ମହାର୍ଷିମାନେଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜୟ, ସେ ମୃତ୍ୟୁ ମାନ୍ୟ ପରି ଦେଖାଯାଏ। ତାଙ୍କର ଛାତି ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ସହ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଜ୍ର ଓ ବିଜୁଳି ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ ପାଇଥିଲା, ଏବଂ ଏୟରାବତଙ୍କ ଦାନ୍ତ ଚିହ୍ନ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଥିଲା। ରାବଣଙ୍କୁ କୁଳି ଦଶ ମୁଣ୍ଡ ଓ କୁଳି କୁଳି ହାତ ଥିଲା, ଭବ୍ୟ ପୋଷାକରେ ସୁସଜ୍ଜିତ, ବିରାଟ ଛାତି, ବୀରତା ଭରା, ରାଜଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ। ତାଙ୍କର ଶରୀର ମାନିକ୍ୟ ଓ ତାପି ଦିଆ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଭଳି ଅଳଙ୍କାର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହାତ, ଧଳା ଦାନ୍ତ, ବିରାଟ ମୁଖ, ପର୍ବତ ପରି ଆକାର। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚକ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶତ ଶତ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଘାତ ପାଇଥିଲେ। ଏହି ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ର ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗକୁ କ୍ଷତି କରିପାରିନଥିଲା, ତେଣୁ ସେ ଅସ୍ଥିର ସାଗରକୁ ମଧ୍ୟ ଚଞ୍ଚଳ କରିପାରିଥିଲେ। ସେ ପର୍ବତ ଶିଖରକୁ ବିକ୍ଷେପ କରିପାରିଥିଲେ, ଦେବତାମାନେକୁ ଚର୍ଣ୍ଣ କରିପାରିଥିଲେ, ଧର୍ମକୁ ନଷ୍ଟ କରିପାରିଥିଲେ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଉତ୍ପୀଡନ କରିପାରିଥିଲେ। ସେ ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ରର ଧାରକ, ସଦା ଯଜ୍ଞ ବିଘ୍ନ କରିଥିଲେ, ବାସୁକୀଙ୍କୁ ଜିତି ଭୋଗବତୀ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ। ଟକ୍ଷକଙ୍କୁ ଜିତି ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ପତ୍ନୀକୁ ଅପହରଣ କରିଥିଲେ, ନରବାହନଙ୍କୁ ଜିତି କୈଳାସ ପର୍ବତକୁ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ। ସେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ କାମନାପୂର୍ଣ୍ଣ ପୁଷ୍ପକ ବିମାନ ନେଇଥିଲେ, ଦିବ୍ୟ ଉଦ୍ୟାନ ଚୈତ୍ରରଥ, ନଳିନୀ, ନନ୍ଦନ କୁ ଅପହରଣ କରିଥିଲେ। କ୍ରୋଧରେ ଦେବତାମାନେଙ୍କ ଉଦ୍ୟାନ କୁ ନଷ୍ଟ କରିଥିଲେ, ଶକ୍ତିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ବି ଅଟକାଇଥିଲେ। ପର୍ବତ ଶିଖର ପରି ତାଙ୍କର ହାତ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେକୁ ଅଟକାଇଥିଲେ, ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ। ପ୍ରାଚୀନ ସ୍ୱୟଂଭୂ ସମୟରେ, ସେ ଦୃଢ଼ ଆତ୍ମା ଦେବ, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ପିଶାଚ, ପକ୍ଷୀ, ନାଗମାନେଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଇଥିଲେ। ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ କେବଳ ମନୁଷ୍ୟକୁ ଭୟ କରୁଥିଲେ; ଦ୍ୱିଜମାନେ ପୂଜା କରି ମନ୍ତ୍ରରେ ଶ୍ରୀଯୁକ୍ତ କରୁଥିଲେ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାବଣ ହବିରେ ସୋମ ପାନ କରିଥିଲେ, ଯଜ୍ଞ ବିଘ୍ନ କରି, ନିଷ୍ଠୁର, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନନ କରି, କ୍ରୂର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ। ସେ କଠୋର, ଦୟାହୀନ, ଜୀବମାନେଙ୍କୁ ହାନି କରି ଆନନ୍ଦ କରିଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଜଗତ ଓ ପ୍ରାଣୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଭୟ କରୁଥିଲେ। ରାକ୍ଷସୀ ତାଙ୍କ ଦୟାହୀନ ଓ ପ୍ରବଳ ଭାଇକୁ ଦେଖିଲେ, ଦିବ୍ୟ ପୋଷାକ ଓ ଅଳଙ୍କାର, ଦିବ୍ୟ ମାଳାରେ ଶୋଭିତ ରାବଣ। ସିଂହାସନରେ ବସିଥିବା, ନିୟତ ମୃତ୍ୟୁ ପରି ଦେଖାଯାଏ, ପୌଳସ୍ତ୍ୟ ବଂଶର ମହାନ ଏବଂ ପ୍ରଶସ୍ତ ରାକ୍ଷସ ରାଜା। ଭୟରେ କପିକପି ହେଉଥିବା ରାକ୍ଷସୀ ଆଗକୁ ଗଲେ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ରାବଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ମୁଖୀନ କରିଲେ। ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ତେଜସ୍ୱୀ, ଏବଂ ଶୂର୍ପଣଖା ଅଙ୍ଗଭଙ୍ଗ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଭୟହୀନ, ତାଙ୍କର ଭୟ, ଲୋଭ ଓ ମୋହ ରାବଣଙ୍କୁ କହିଲେ, ଏବଂ ଅତି ଭୟଙ୍କର କଥା ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ। ଏବେ ତୃତୀୟା ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ତିରିଶିତି ତୃତୀୟ ସର୍ଗ ଶୁଣନ୍ତୁ, ମହାନ୍ତି ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣରୁ। ଶୂର୍ପଣଖା ଦୁଃଖ ଭରା ହୃଦୟରେ ରାବଣଙ୍କୁ କ୍ରୋଧରେ କଠୋର କଥା କହିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ରାବଣ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ବସିଥିଲେ। "ତୁମେ ସଦା ଭୋଗରେ ଲିନ, ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଓ ଇଚ୍ଛାମୟ, ତୁମେ ଏହି ଭୟଙ୍କର ବିପଦକୁ ଦେଖିପାରୁନାହାଁ। ଏକ ରାଜା ଯଦି ନିମ୍ନ ଭୋଗରେ ଆସକ୍ତ, କାମ ଓ ଲୋଭରେ ଶାସିତ, ସେ ନିଜ ଜନମାନେଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆଦର ପାଉନାହାଁ; ଯେପରି ଶ୍ମଶାନ ଅଗ୍ନିକୁ ଲୋକ ଅବହେଳା କରନ୍ତି। ଯେ ରାଜା ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ସମୟରେ କରନ୍ତିନାହିଁ, ସେ ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ସହ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାନ୍ତି। ଯେ ରାଜା ନିଜ ଗୁପ୍ତଚର ଉପରେ ଅସାବଧାନ, ଅପହ୍ରାସ୍ୟ, ନିଜ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ନାହିଁ, ଲୋକ ଏହିପରି ରାଜାକୁ ଏଡ଼ି ଯାନ୍ତି; ଯେପରି ହାତୀ ଦୁଃଖ ଦେଇଥିବା ନଦୀ ତୀରକୁ ଏଡ଼ି ଯାନ୍ତି। ଯେଉଁ ରାଜା ନିଜ ରାଜ୍ୟକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତିନାହିଁ, ନିଜ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ନାହିଁ, ସେ ଧନ୍ୟ ହେଉନାହିଁ; ଯେପରି ପର୍ବତ ସମୁଦ୍ର ଭିତରେ ଦେଖାଯାଏନାହିଁ। ତୁମେ କିପରି ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଦାନବମାନେଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ରାଜା ହେବ; ତୁମେ ଅସ୍ଥିର ଓ ଅପରିପକ୍ୱ ବୁଦ୍ଧି ରହିଛ। ତୁମେ ଶିଶୁ ସ୍ୱଭାବ ଓ ଅବୁଦ୍ଧି, ତୁମେ ଯାହା ଜାଣିବା ଦରକାର, ତାହା ଜାଣନାହିଁ; ତେଣୁ କିପରି ରାଜା ହେବ? ଯେ ରାଜା ନିଜ ଗୁପ୍ତଚର, ଧନ, ନୀତି ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ନାହିଁ, ସେ ସାଧାରଣ ଲୋକ ପରି। ରାଜାମାନେ ଦୂରରେ ଥିବା ବିପଦକୁ ଗୁପ୍ତଚର ଦ୍ୱାରା ଜାଣନ୍ତି, ତେଣୁ ସେମାନେ 'ଦୂରଦର୍ଶୀ'। ମୁଁ ଭାବୁଛି, ତୁମେ ଗୁପ୍ତଚର ବ୍ୟବହାର କରୁନାହାଁ, ସାଧାରଣ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରା; ତୁମେ ଜାଣନାହିଁ ତୁମ ଲୋକ ଓ ଜନସ୍ଥାନ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି। ଚଦ୍ଦ ହଜାର ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ଏକା ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହତ୍ୟା ହୋଇଛନ୍ତି, ଖରା ଓ ଦୂଷଣ ସହିତ। ସେ ମୁନିମାନେକୁ ନିରାପଦ କରିଛନ୍ତି, ଦଣ୍ଡକ ଅରଣ୍ୟ ନିରାପଦ, ଜନସ୍ଥାନ ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପାତ ହୋଇଛି, ସେ କ୍ଷୀଣ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଲୋଭୀ, ଅସାବଧାନ, ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର, ତୁମ ରାଜ୍ୟରେ ଉଦ୍ଭୂତ ବିପଦକୁ ଜାଣନାହିଁ। କୠୂର, ଅପ୍ରମାଣ, ଅସାବଧାନ, ଅଭିମାନୀ, ଚଲାକ ରାଜା ଦୁଃଖରେ ଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ କୌଣସି ଜୀବ ଆଶ୍ରୟ ଦେଇନାହିଁ। ଅତି ଅଭିମାନୀ, ଅପହ୍ରାସ୍ୟ, ଅତି ଆତ୍ମ-ଗର୍ବିତ, କ୍ରୋଧୀ ରାଜା ଦୁଃଖରେ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନିଜ ଲୋକ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ କରିଦେଇଥିଲେ।