ଏହି କଥାରେ ଏକ ଅତିଶୟ ବିରାଟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁରୁଷ ବିବର୍ଣ୍ତିତ ହେଉଛି, ଯିଏ ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବରେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ନିଜ କୌଶଳ ଦ୍ୱାରା ଉପସାରଣ କରିପାରିବେ, ଏବଂ ପୁନଃ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିପାରିବେ। ଏହି ପୁରୁଷ, ରାମ, ତୁମେ ବା ରାକ୍ଷସମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ କେବେ ବି ଅଜୟ ହେବା ନାହିଁ, ଯେପରି ଦୁଷ୍ଟମାନେ ସ୍ଵର୍ଗ ଲାଭ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଏକସାଥି ହୋଇ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ହତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ; ତଥାପି ଏକ ଉପାୟ ଅଛି—ସେଥିରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମନ ଦେଇ ଶୁଣ। ତାଙ୍କର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଜଗତବିଖ୍ୟାତ ପତ୍ନୀ ସୀତା, ଯାହା ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ, ସୁସଂଖଳିତ ଅଙ୍ଗ, ମହିଳାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଣି, ରତ୍ନରେ ସୁସଜ୍ଜିତ। ବେଦନୀ, ଗନ୍ଧର୍ବୀ, ଅପ୍ସରା, ନାଗିନୀ ମଧ୍ୟ ସୀତାଙ୍କ ସମାନ ନୁହେଁ; ଏକ ମାନବୀ କେମିତି ତାଙ୍କ ସମାନ ହେବ? ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମହାପତି ରାବଣ, ଏହି ଉପଦେଶକୁ ଗୃହଣ କରି, ଭାବନା କରି ଆକମ୍ପନାଙ୍କୁ କହିଲେ—“ନିଶ୍ଚୟ, ପ୍ରିୟ, ମୁଁ ଏକା ମୋର ରଥଚାଳକ ସହିତ ଯାଇବି; ଆନନ୍ଦରେ ଏହି ବୈଦେହୀକୁ ମହାନଗରକୁ ଆଣିବି।” ଏପରି କହି, ରାବଣ ଏକ ମୁଲରେ ଯୁକ୍ତ ରଥରେ ଯାତ୍ରା କଲେ, ଯାହା ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିଲା, ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରୁଥିଲା। ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଏହି ମହାରଥ ତାରାମଣ୍ଡଳର ମାର୍ଗରେ ଚଳି, ମେଘମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚାନ୍ଦ ପରି ଚମକୁଥିଲା। ଦୀର୍ଘ ଦୂର ଯାତ୍ରା କରି, ସେ ତାଟକାର ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ; ସେଠାରେ, ରାଜାଙ୍କୁ ମାରୀଚା ଅତି ଦିବ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନ ପ୍ରଦାନ କରି ସମ୍ମାନ ଦେଲେ। ମାରୀଚା ନିଜେ ଆସନ, ଜଳ ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟମୂଳକ କଥା ସହିତ ସମ୍ମାନ କରି, ରାବଣଙ୍କୁ ପ୍ରସ୍ନ କଲେ—“ହେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ, ତୁମର ଜନମାନେ କୁଶଳରେ ଅଛନ୍ତି କି? ମୁଁ ଜାଣିନି, ତୁମେ ଏପରି ଶୀଘ୍ର କାହିଁକି ଆସିଛ?” ମାରୀଚାଙ୍କ ପ୍ରସ୍ନ ପରେ, ଶବ୍ଦରେ ଦକ୍ଷ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ କହିଲେ—“ମୋର ରକ୍ଷକ ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିନା କ୍ଷତିରେ ବଧ ହୋଇଛି; ଅଜୟ ଜନସ୍ଥାନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯୁଦ୍ଧରେ ଧ୍ୱଂସ ହୋଇଛି। ଏହି ଦୁଃଖରେ, ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀକୁ ଅପହରଣ କରିବାରେ ମୋତେ ସାହାଯ୍ୟ କର।” ରାକ୍ଷସରାଜଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ମାରୀଚା ପ୍ରତିଉତ୍ତର କଲେ—“କେ ତୁମକୁ ଏହି ମୂଖ୍ୟ ଶତ୍ରୁ ଭାବରେ ସୀତାଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇଛି? ହେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସିଂହ, କେ ତୁମ ସହ ଆନନ୍ଦ କରିବାକୁ ଚାହେ? କେ ତୁମକୁ 'ସୀତାକୁ ଆଣ' କହିଛି? କେ ତୁମ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କ ନିଜ ଶିଂଗାକୁ କାଟିବାକୁ ଚାହେ? ଏବଂ, ଯେ ତୁମକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରେ, ନିଶ୍ଚୟ ସେ ତୁମର ଶତ୍ରୁ, ଭୟଙ୍କର ନାଗର ମୁଖରୁ ଦାନ୍ତ ଉଠାଇବାକୁ ଚାହେ। କେ ତୁମେ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ପଥରେ ଚାଲିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରିଛି? କେ ନିଦ୍ରାରେ ତୁମ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଆଘାତ କରିଛି, ହେ ରାଜା? ଏହି ଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ବଂଶର ଉତ୍ପନ୍ନ, ଶକ୍ତିର ଗର୍ବ ନିଷ୍ଠାବାନ, ମହାଦନ୍ତୀ ହାତୀ ପରି ଦୃଢ଼—ରାବଣ, ଏହି ରାଘବ, ମନ୍ଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହାତୀ, ସେଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ସେ, ମନ୍ଷ୍ୟମାନଙ୍କ ସିଂହ, ଯୁଦ୍ଧକୁଶଳ, ଚତୁର ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ନାଶକ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୃଢ଼, ସେ ନିଦ୍ରାରେ ଥିବାବେଳେ ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ; ତାଙ୍କର ପ୍ରହର ଏବଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କଟା ଦାନ୍ତ ପରି। ତାଙ୍କର ହାତର ଶକ୍ତିର କାଦା, ମହାଯୁଦ୍ଧର ବନ୍ୟାରେ, ଅସ୍ର ବର୍ଷା ଓ ଧନୁ ଚୋରିରେ—ହେ ରାକ୍ଷସରାଜ, ରାମଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ମୁଖକୁ ପାତାଳ ପରି ଲାଗିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ହେ ଲଙ୍କାପତି, ଦୟା କର; ଆନନ୍ଦରେ ତୁମ ନିଜ ପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ସହ ଲଙ୍କାକୁ ଫେରିଯାଅ; ରାମ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ ସହ ଅରଣ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତୁ। ଏପରି ମାରୀଚାଙ୍କ କଥା ପରେ, ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ ଫେରି ଲଙ୍କାର ଉତ୍ତମ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏଠାରେ ଅଧ୍ୟାୟ ଏକତିସ ଅବସାନ ହେଲା; ଏବେ ଏକତିସ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ କର। ତାପରେ, ଶୂର୍ପଣଖା ଦେଖିଲେ ଯେ, ରାମ ଏକା ହୋଇ ଚଦ୍ଦ ହଜାର ଭୟଙ୍କର ଓ ବଳବାନ ରାକ୍ଷସମାନେ ବଧ କରିଛନ୍ତି। ସେ ଦୂଷଣ, ଖରା, ତ୍ରିଶିରାସ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ହତ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ମେଘ ପରି ଉଚ୍ଚ ରୋଦନ କଲେ। ଏପରି ଅସାଧାରଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ଶୂର୍ପଣଖା ଭୟ ଓ ଦୁଃଖରେ ଲଙ୍କାକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ରାବଣ ଶାସନ କରୁଥିଲେ। ସେ ରାବଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ରଜତ ମହଲର ଆଗରେ ବସିଥିବା, ମାରୁତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ପରି ଚମକୁଥିବା। ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରାଜସିଂହାସନରେ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମଞ୍ଚରେ, ଅଗ୍ନି ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛି। ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଭୂତ, ମହାର୍ଷିମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜୟ, ତାଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁ ପରି ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ବଜ୍ର ଓ ବିଦ୍ୟୁତ୍ର ଆଘାତରେ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କର ଛାତି ଏଇରାବତର ଦନ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ। ତାଙ୍କର କୋଉଁଠି ଦଶ ମୁଣ୍ଡ, ଭବ୍ୟ ପୋଶାକ, ଚୌଡ଼ି ଛାତି, ରାଜାଙ୍କ ଚିହ୍ନ ସହ ଶୂର। ବିଲ୍ଳୀର ଚକ୍ଷୁ ରତ୍ନ ଓ ଗରମ ସୁବର୍ଣ୍ଣର ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହାତ, ଧଳା ଦାନ୍ତ, ବଡ଼ ମୁଖ, ପାହାଡ଼ ପରି ଦେହ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚକ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ରରେ ଶତାଧିକ ଆଘାତ ଲାଗିଛି। ତଥାପି, ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗ ଏହି ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ରରେ ଅଭିଘାତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଅଭିଞ୍ଚିନ୍ନ, ସେ ସମୁଦ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ପାତ କରିପାରିବେ। ସେ ପାହାଡ଼ ଅଚ୍ଛାଡ଼ିପାରିବେ, ଦେବମାନେକୁ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରିପାରିବେ, ଧର୍ମକୁ ନାଶ କରିପାରିବେ, ଅନ୍ୟଙ୍କ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଉପହାରିପାରିବେ। ସେ ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ରର ଧାରକ, ସଦା ବିଦ୍ଧ୍ୱଂସକ, ଯଜ୍ଞକୁ ବିଘ୍ନ କରିଥିବା, ଵାସୁକିକୁ ଜୟ କରି ଭୋଗବତୀ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ। ତାକ୍ଷକକୁ ଜୟ କରି ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା ପତ୍ନୀକୁ ହରିଥିଲେ, ନରବାହନକୁ ଜୟ କରି କୈଳାଶ ପହାଡ଼କୁ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ। ସେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଚାହିଁଲେ ମିଳିବା ପୁଷ୍ପକ ରଥ, ଦିବ୍ୟ ଚୈତ୍ରରଥ, ନଳିନୀ ଓ ନନ୍ଦନ ଅରଣ୍ୟକୁ ହସ୍ତଗତ କରିଥିଲେ। ଏହିପରି, ରାବଣଙ୍କ ଶକ୍ତି, ବିରାଟତା ଓ ତାଙ୍କର ରାଜସିଂହାସନ, ଲଙ୍କାର ଶୂର୍ପଣଖାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଏପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।