ରାମ ଚରିତ୍ରର ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଛି—ଅକମ୍ପନା ରାବଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏହି ରାମ ଏମିତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସେ ସମୁଦ୍ରତଟକୁ ଭେଦି ପାରେ, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ବିନାଶ କରିପାରେ, ସମୁଦ୍ର କିମ୍ବା ପବନର ଶକ୍ତିକୁ ତାଙ୍କର ବାଣରେ ଖଣ୍ଡନ କରିପାରେ। ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ଏମିତି, ସେ ଚାହିଲେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ତାଙ୍କର ବୀରତାରେ ଆକର୍ଷିତ କରିପାରେ, ଏବଂ ପୁନିଥରେ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ। ଏ ଦଶମୁଖୀ, ତୁମେ କିମ୍ବା ରାକ୍ଷସମାନେ ମିଶି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ, ଯେପରି ଦୁଷ୍ଟମାନେ ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ମୁଁ ଭାବୁନାହିଁ ଯେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ମିଶି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିପାରିବେ। କିନ୍ତୁ ଏକ ଉପାୟ ଅଛି—ମୋ କଥା ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣ। ତାଙ୍କର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପତ୍ନୀ, ସୀତା ନାମକ, ସୁନ୍ଦର ଶରୀର ଗଠନ, ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ, ମାଣିକ୍ୟ ଭୂଷିତା, ନାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୂକୁଟାମଣି। ଦେବୀ, ଗନ୍ଧର୍ବୀ, ଅପ୍ସରା, ନାଗକନ୍ୟା ମଧ୍ୟ ସୀତାଙ୍କ ସମାନ ନୁହେଁ; ଏକ ସାଧାରଣ ମାନବୀ କିପରି ତାଙ୍କ ସମାନ ହେବେ?” ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି ରାବଣ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ରାଜା, ଏହାକୁ ମନେ ପକାଇ ଅକମ୍ପନାକୁ କହିଲେ, “ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ, ପ୍ରିୟ, ମୁଁ ଏବେଇ ମୋ ଷାରଥୀ ସହିତ ଏକାକି ଯିବି, ଓ ଆନନ୍ଦରେ ଏହି ବୈଦେହୀକୁ ମହାନଗରକୁ ଆଣିବି।” ଏପରି କହି ରାବଣ ଏକ ଚମକୁଥିବା, ସୂର୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଆଲୋକିତ କରୁଥିବା ଖଚ୍ଚର ଦ୍ୱାରା ତାଣାଯାଉଥିବା ରଥରେ ଚଢ଼ି ଚାଲିଯାଇଲେ। ଏହି ମହାନ ରଥ ତାରାମାର୍ଗରେ ଗତି କରୁଥିଲା, ମେଘମାଳା ମଧ୍ୟରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଚମକୁଥିଲା। ଦୀର୍ଘ ଦୂର ଯାଇ ସେ ତାଟକାର ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ରାଜାଙ୍କୁ ମାରୀଚ ଅଦ୍ଭୁତ ଭୋଜ୍ୟପଦାର୍ଥ ଓ ମିଠା ଖାଦ୍ୟ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ। ସ୍ୱୟଂ ଆସନ ଓ ଜଳ ଦେଇ, ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ ଶବ୍ଦରେ ମାରୀଚ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ରାକ୍ଷସ ରାଜ, ସମସ୍ତ ଭଲ ତୋ? ଏପରି ତ୍ୱରାନ୍ବିତ ହୋଇ କାହିଁକି ଆସିଛ? ମୋତେ ଜଣାନାହିଁ।” ମାରୀଚଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାବଣ କହିଲେ, “ମୋ ରକ୍ଷକ ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହତ ହୋଇଛି, ତାଙ୍କ ଦୋଷ କିଛି ନାହିଁ; ଅଦମ୍ୟ ଜନସ୍ଥାନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିନାଶ ହୋଇଛି। ଏହି କାରଣରୁ, ତୁମେ ମୋତେ ସହଯୋଗ କର ସୀତାଙ୍କୁ ଅପହରଣ କରିବାରେ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି ମାରୀଚ କହିଲେ, “କିଏ ତୁମକୁ ସୀତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନଟ କରିଦେଲା? କିଏ ତୁମ ପ୍ରେମରେ ମଧୁର କିନ୍ତୁ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଡାକିଲା? କିଏ ତୁମକୁ 'ସୀତାକୁ ଆଣ' କହିଲା? କିଏ ଏମିତି ଅନିଷ୍ଟ କାମରେ ତୁମକୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲା? ଏହା ତ ଏମିତି, ନିଜେ ନିଜ ଶିଙ୍ଗ କାଟିବା ପରି; ଏମିତି ଉପଦେଶଦାତା ନିଶ୍ଚିତ ତୁମର ଶତ୍ରୁ। ଏହା ତ ଏମିତି, ବିଷଧର ସାପର ମୁଖରୁ ଦାନ୍ତ ଉଖିଅଉଛି। କିଏ ତୁମକୁ ଏହି ଅନର୍ଥ ପଥରେ ଚାଲିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କଲା? ଏମିତି କିଏ ତୁମ ମସ୍ତକରେ ଘା ମାରିଲା?” “ଯିଏ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଉଚ୍ଚ କୁଳର, ଶକ୍ତିର ଅଭିମାନରେ ଦୃଢ଼, ମହାଦନ୍ତୀ ହାତୀ ପରି ଅଡ଼ିଗ, ସେ ରାମଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଯେଉଁଠି ରାମ ସିଂହ ପରି ଯୁଦ୍ଧ କୁଶଳ, ଚତୁର ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିଥିବା, ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଯୁଦ୍ଧ ଅଶକ୍ୟ। ସେ ଶୟନ କରୁଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର, କାରଣ ସେ ବାଣ ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତଳୱାରର ଦାନ୍ତରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ତାଙ୍କ ଭୁଜାଶକ୍ତିର କାଦିରେ, ମହାଯୁଦ୍ଧର ପ୍ରବାହରେ, ବାଣର ତରଙ୍ଗ ଓ ଧନୁଷ ହରଣରେ—ରାକ୍ଷସ ରାଜ, ଏହି ଭୟଙ୍କର ରାମଙ୍କ ମୁଖରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଅନୁଚିତ। ଲଙ୍କାପତି, ଦୟା କର, ତୁମ ନିଜ ଗୃହକୁ ଫେରିଯାଅ; ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ କର, ରାମ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସହ ଅରଣ୍ୟରେ ଶାନ୍ତିରେ ରୁହନ୍ତୁ।” ମାରୀଚଙ୍କ ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ ତାଙ୍କ ମନ୍ଦିରକୁ, ଲଙ୍କାର ଅତି ଉତ୍ତମ ଗୃହକୁ ଫେରିଯାଇଲେ। ଏବେ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟର ଅଗ୍ରଗତି ଶୁଣ। ଏହି ସମୟରେ ଶୂର୍ପଣଖା ଦେଖିଲେ ଯେ, ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ହଜାର ଭୟଙ୍କର ଓ ପ୍ରବଳ ରାକ୍ଷସମାନେ ଏକା ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିନାଶ ହୋଇଛନ୍ତି। ସେ ଦୁଷଣ, ଖରା ଓ ତ୍ରିଶିରାସଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ହତ ହେବା ଦେଖି ମେଘର ଗର୍ଜନ ପରି ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର କଲେ। ରାମଙ୍କ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ସେ ଭୟ ଓ ଅଶାନ୍ତିରେ ଲଙ୍କାକୁ ଚାଲିଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ରାବଣ ରାଜ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ସେ ଦେଖିଲେ ରାବଣଙ୍କୁ, ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳୀ ସମ୍ମୁଖରେ, ରାଜମହଳର ମୁଖ୍ୟ ଅଂଶରେ ବସିଥିବା, ମାରୁତମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ପରି ଚମକୁଥିବା। ସେ ସ୍ବର୍ଣ୍ଣମୟ ରାଜସିଂହାସନରେ ବସିଥିଲେ, ସ୍ବର୍ଣ୍ଣ ମଞ୍ଚରେ ସୂର୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ପରି ଚମକୁଥିଲେ। ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ପିଶାଚ, ଋଷିମାନେ ମିଶି ମଧ୍ୟ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କୁ ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ; ସେ ମୃତ୍ୟୁଦେବତା ପରି ଭୟଙ୍କର ମୁଖ ସହିତ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଦେବତା ଓ ଦାନବଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଜ୍ର ଓ ଅଶନିର ଚିହ୍ନ ତାଙ୍କ ଶରୀରରେ ଥିଲା, ଏବଂ ଏୟାରାବତଙ୍କ ଦନ୍ତର ଚିହ୍ନ ଚେଷ୍ଟରେ ଦିଖିଲା। ତାଙ୍କ ଦଶମୁଖ, ବିଶିଷ୍ଟ ପୋଷାକ, ବିଶାଳ ଛାତି, ବୀରତା, ରାଜଚିହ୍ନ ସହିତ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ମଣି ଓ ତାପି ହୋଇଥିବା ଓର୍ଣ୍ଣମେଣ୍ଟ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୁଜା, ଧଳା ଦାନ୍ତ, ବିଶାଳ ମୁଖ, ପାହାଡ଼ ପରି ଆକାର ଥିଲା। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚକ୍ର ଓ ଦେବାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶତଶଃ ହେଉଥିବା ଆକ୍ରମଣ ତଥାପି ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ଅଭିଞ୍ଚିତ ରହିଥିଲା; ସେ ଅସ୍ଥିର ସମୁଦ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତେଜିତ କରିପାରିଥିଲେ। ସେ ପାହାଡ଼ ଚାଳି, ଦେବତାମାନେକୁ ଚୁର୍ମାର କରି, ଧର୍ମକୁ ବିନାଶ କରି, ଅନ୍ୟଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେକୁ ଅପମାନ କରିପାରିଥିଲେ। ସେ ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ରର ଅଧିକାରୀ, ଯଜ୍ଞ ବିଘ୍ନ କରିବାରେ ନିତ୍ୟ, ବାସୁକିକୁ ଜିତି ଭୋଗବତୀ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ। ସେ ତକ୍ଷକକୁ ହରାଇ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଦଳିଥିଲେ, ନରବାହନକୁ ଜିତି କୈଳାସପର୍ବତକୁ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ। ଏହିପରି ରାବଣଙ୍କ ଶକ୍ତି, ରୂପ, ଏବଂ ରାଜସ୍ୱ ମହିମା ଦେଖି ଶୂର୍ପଣଖା ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।