ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ ମହାମୁନିମାନେ ଏବେ ନିଜ-ନିଜ ଧର୍ମ ପାଳନ କରିବେ । ଏହି ସମୟରେ, ଶୂରବୀର ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସିତାଙ୍କ ସହିତ ରହିଛନ୍ତି । ପର୍ବତ ଗୁହାରୁ ବାହାରି, ଶୂରବୀର ରାମ, ଯିଏ ମୁନିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ ଏବଂ ବିଜୟୀ ହେଲେ, ସେ ଆନନ୍ଦର ସହିତ ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ । ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସମ୍ମାନ ପାଇ, ଶତ୍ରୁନାଶକ ଏବଂ ମୁନିମାନଙ୍କୁ ସଂତୋଷ ଦେଇଥିବା ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି, ବୈଦେହୀ ସିତା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ । ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିବାରେ, ଏବଂ ଦୈତ୍ୟମାନେ ନିହତ ହୋଇଥିବାକୁ ଦେଖି, ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସିତା ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଏବଂ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ । ଏହାପରେ, ମୁନିମାନେ ଖୁସି ହୋଇ ରାମଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରୁଥିଲେ, ସେତିବେଳେ ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସିତା ମଧୁର ହସ ନେଇ ପୁନିଥରେ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ ଏବଂ ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ । ଏଉଁପରି ମହାନ୍ତି ଘଟଣା ପରେ, ଏବେ ଶ୍ରୀମଦ୍ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ଏକତ୍ରିଶତମ ସର୍ଗ ଶୁଣ । ଏହି ସମୟରେ, ଜନସ୍ଥାନରୁ ଅକମ୍ପନା ଦ୍ରୁତ ଲଂକାକୁ ଗଲେ ଏବଂ ରାବଣଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ରାଜା, ଜନସ୍ଥାନରେ ରଖ୍ଷିତ ଅନେକ ଦାନବ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି, ଖରା ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ନିହତ ହୋଇଛନ୍ତି; ମୁଁ କିଛିପରି ରକ୍ଷା ପାଇଛି ।" ଏହା ଶୁଣି, ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ କ୍ରୋଧରେ ତାପିତ ଚକ୍ଷୁ ସହିତ ଅକମ୍ପନାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, "ମୋର ଭୟଙ୍କର ଜନସ୍ଥାନ କିଏ ଧ୍ଵଂସ କଲା? କିଏ ଏହି ସଂସାରରେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଅଟଳ କରିପାରିବ ନାହିଁ? ଇନ୍ଦ୍ର, କୁବେର, ଯମ, ବା ବିଷ୍ଣୁ, କେହି ମୋତେ କ୍ଷତି କରି ସୁଖ ଭୋଗ କରିପାରିବେ ନାହିଁ । ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁକୁ ମଧ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁ ଦେଇପାରିବି, ଆଗ୍ନିକୁ ମଧ୍ୟ ପୋଡ଼ିଦେଇପାରିବି, ପବନକୁ ମଧ୍ୟ ରୋକିଦେଇପାରିବି ।" ଏପରି କ୍ରୋଧିତ ଦଶମୁଖୀଙ୍କୁ ଅକମ୍ପନା ଭୟଭୀତ ହୋଇ ହାତ ଜୋଡି ସୁରକ୍ଷା ଚାହିଲେ । ରାବଣ ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ନିର୍ଭୟ କଲେ, ତାପରେ ଅକମ୍ପନା ନିର୍ଭୟ ହୋଇ କହିଲେ, "ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ଏଠାରେ ରହୁଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ନାମ ରାମ, ଯୁବା, ସିଂହବାହୁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ବିଶାଳ ବକ୍ଷସ୍ଥଳୀ । ସ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ, ମହାନ୍ୟାସ, ଯଶସ୍ୱୀ, ଶୂରବୀର; ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଖରା ଓ ଦୂଷଣ ଜନସ୍ଥାନରେ ନିହତ ହୋଇଛନ୍ତି ।" ଅକମ୍ପନାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାବଣ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡି କହିଲେ, "ଏହି ରାମ କି ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି? ସତ୍ୟ କହ, ଅକମ୍ପନା ।" ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ପାଇଁ ଅକମ୍ପନା ରାମଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରତାପ ବିଷୟରେ କହିଲେ, "ରାମ ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ରର ଅଧିକାରୀ, ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ପ୍ରଥମ, ଧର୍ମରେ ସ୍ଥିର । ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ରକ୍ତନେତ୍ର, ଡ଼଼ଙ୍କ ଭଳି କଣ୍ଠସ୍ୱର, ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି ମୁହଁ, ଶକ୍ତିରେ ସମାନ । ଏହି ଦୁଇଜଣ ଜନସ୍ଥାନକୁ ଧ୍ଵଂସ କରିଛନ୍ତି । ଦେବତାମାନେ କିମ୍ବା ମହାତ୍ମାମାନେ ଏଠାରେ ଚିନ୍ତା କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ; ରାମଙ୍କ ସର ହିଁ ସବୁକିଛି ସମାପ୍ତ କରିଦେଇଛି । ଏହି ସର ପାଞ୍ଚମୁଖୀ ସର୍ପ ଭଳି ଦାନବମାନେ ଉପରେ ପଡ଼ି, ସେମାନେ ଭୟରେ ଯେଉଁଠାକୁ ଚାଲିଗଲେ ସେଉଁଠି ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ଏପରିଭାବେ ଜନସ୍ଥାନ ଧ୍ଵଂସ ହୋଇଗଲା ।" ଏହି ଉତ୍ତର ଶୁଣି, ରାବଣ କହିଲେ, "ମୁଁ ଏବେ ଜନସ୍ଥାନକୁ ଯାଇ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବି ।" ଏହାରେ ଅକମ୍ପନା କହିଲେ, "ମହାରାଜ, ରାମଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରତାପ ଏକଥା ଶୁଣନ୍ତୁ । ରାମ ଯେତେବେଳେ କ୍ରୋଧିତ ହୁଅନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଜିତିବା ଅସମ୍ଭବ । ସେ ସରଦ୍ୱାରା ପ୍ରବଳ ନଦୀକୁ ରୋକିପାରିବେ, ଆକାଶ ସମେତ ତାରା, ଗ୍ରହ, ନକ୍ଷତ୍ର ଭୂମିକୁ ତଳେ ନେଇପାରିବେ, ଡୁବୁଥିବା ପୃଥିବୀକୁ ଉଠାଇପାରିବେ, ସମୁଦ୍ରକୁ ଫାଟି ଦେଇ ପ୍ରପଞ୍ଚକୁ ଜଳମଗ୍ନ କରିପାରିବେ, ସମୁଦ୍ର ବା ପବନର ଶକ୍ତିକୁ ତାଙ୍କ ସରରେ ନିବାରଣ କରିପାରିବେ । ତାଙ୍କ ପ୍ରତାପରେ ସଂସାରକୁ ନିଗଳିପାରିବେ, ପୁନଃ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରିବେ । ରାମଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମେ, ଦଶମୁଖୀ, ବା ରାକ୍ଷସମାନେ ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ, ଯେପରି ଦୁଷ୍ଟମାନେ ସ୍ୱର୍ଗ ଲାଭ କରିପାରିବେ ନାହିଁ । ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ସମେତ ମିଶି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିପାରିବେ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଏକ ଉପାୟ ଅଛି—ମୋ କଥା ମନୋযোগରେ ଶୁଣ । ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ସିତା, ସ୍ଲିମ୍ ଦେହ, ସ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ, ସୁସମ ଅଙ୍ଗ, ମହିଳାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଣି, ମଣିମାଳା ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି । ଦେବୀ, ଗନ୍ଧର୍ବୀ, ଅପ୍ସରା, ନାଗକନ୍ୟା କେହି ତାଙ୍କ ସମାନ ନୁହଁନ୍ତି; ଏକ ମାନବୀ କିପରି ତାଙ୍କ ସମାନ ହେବେ?" ଅକମ୍ପନାଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାକ୍ଷସନାୟକ ରାବଣ ସେଥିରେ ସମ୍ମତି ଦେଲେ ଏବଂ ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କରି କହିଲେ, "ନିଶ୍ଚୟ, ମୁଁ ଏବେ ମୋ ଚାରିଅ ଚାଳକ ସହିତ ଏକାକି ଯିବି, ଏହି ବୈଦେହୀକୁ ଆନନ୍ଦରେ ଗୃହକୁ ଆଣିବି ।" ଏପରି କହି, ରାବଣ ଧୂପରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ରଥରେ ଯାତ୍ରା କଲେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଆଲୋକିତ କରୁଥିଲା । ରାକ୍ଷସନାୟକଙ୍କ ଏହି ମହାନ୍ତି ରଥ ତାରାମାର୍ଗରେ ଚାଲି, ମେଘମାଳା ମଧ୍ୟରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଚମକୁଥିଲା ।