ଏହି ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟର ଗଭୀର ଅନ୍ଧକାର ମଧ୍ୟରେ, ରାମ ଖରାଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଶବ୍ଦରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ, “ତୁମେ ଧୂଳିରେ ଢାଙ୍କାଯିବ, ତୁମ ହାତ ଶିଥିଲ ହୋଇ ମାଟିରେ ପଡ଼ିବ, ଏବଂ ଅସାଧାରଣ ପ୍ରେମିକାକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିବା ପରି ଏହି ମାଟିକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଶୁଅ। ରାକ୍ଷସ ଦୁଷ୍ଟତାର ଦଳଭଞ୍ଜକ, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଏହି ଦଣ୍ଡକା ଅରଣ୍ୟରେ ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ପଡ଼ିବ, ଏହି ଅରଣ୍ୟ ଶରଣାର୍ଥୀମାନେ ପାଇଁ ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳ ହେବ। ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଜନସ୍ଥାନରେ ମୋର ବାଣରେ ବଧ ହେବ, ମୁନିମାନେ ଭୟହୀନ ହୋଇ ସମସ୍ତ ଅରଣ୍ୟରେ ସ୍ୱଚ୍ଛନ୍ଦେ ଘୁରିବେ। ଆଜି ରାକ୍ଷସୀମାନେ, ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଅଂଶୁରେ ଭିଜିଯିବ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିବାର ହରାଇ ଦୁଃଖିତ ଓ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଭୟେ ପଳାଇଯିବେ। ତୁମେ ଯେଉଁ ସ୍ତ୍ରୀମାନେର ଭଲ ପରିବାରର ସ୍ତ୍ରୀ, ତାଙ୍କର ଜୀବନର ଅର୍ଥ ହରାଇ ଶୋକର ସ୍ୱାଦ ଅନୁଭବ କରିବେ। ନିଷ୍ଠୁର ଓ ଦୁଷ୍ଟ ଖରା, ତୁମ ପାଇଁ ମୁନିମାନେ ଭୟରେ ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପଣ କରିବାରେ ସନ୍ଦେହ କରନ୍ତି।” ରାମଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ଖରା କ୍ରୋଧରେ ଭରିଯାଇ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶବ୍ଦରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ତୁମେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅହଙ୍କାରୀ ଓ ଭୟହୀନ, ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ଯାହା କହିବା ଉଚିତ ଓ ଅନୁଚିତ, ତୁମେ ସେସବୁ କଥା କହୁଛ, କିନ୍ତୁ ମୃତ୍ୟୁର ପାଶରେ ପଡ଼ିଛ କି, ତୁମେ ଜାଣୁନାହ। ଯେଉଁମାନେ କାଳର ଫାଦରେ ପଡ଼ନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜେ କ’ଣ କରିବା ଉଚିତ କି ଅନୁଚିତ, ତାହା ବୁଝିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।” ଏପରି କହି ଖରା ଭୃକୁଟି କୁଟି ଚାରିପାଖ ଯୁଦ୍ଧ ଅସ୍ତ୍ର ଖୋଜିଲେ, ତାପରେ ଏକ ବଡ଼ ଶାଳ ଗଛ ଦେଖି ଦୁଇ ହାତରେ ଉପ୍ରାଣ୍ତ କ୍ରୋଧରେ ଠୋଠ କାମୁଡ଼ି ଉପ୍ରୁଟି ନେଲେ। ଦେବଦୂତ ଭଳି ଗର୍ଜନ କରି, ଏହି ଗଛଟିକୁ ରାମଙ୍କ ଉପରେ ଛାଡ଼ି ‘ତୁମେ ବଧ ହେଲା’ ବୋଲି ଚିତ୍କାର କଲେ। ସାହସୀ ରାମ ସେଇ ଗଛ ଓ ଖରାଙ୍କ ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ ଆପଣଙ୍କ ବାଣରେ କଟିଦେଲେ, ଏବଂ ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧ ଆହ୍ୱାନ କରି ଖରାଙ୍କୁ ବଧ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ତାପରେ ରାମ ଘମେ ଭିଜି, ରାଗରେ ଲାଲ ଆଖିରେ ଖରାଙ୍କୁ ଏକ ହଜାର ବାଣ ମାରିଲେ। ସେଇ ବାଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଫେଣିଆ ରକ୍ତ ବହିବାକୁ ଲାଗିଲା, ଯେପରି ଗିରିଶ୍ରେ ଝରଣା ଝରିଥାଏ। ଯୁଦ୍ଧରେ ରାମଙ୍କ ବାଣରେ ଖରା ଅସହାୟ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ରକ୍ତର ଗନ୍ଧରେ ମତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇ ପୁଣି ତାଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ରକ୍ତରେ ଭିଜା, କ୍ରୋଧରେ ମତିଗ୍ରସ୍ତ ଖରା ଯେତେବେଳେ ଆସିଲେ, ରାମ ଦ୍ରୁତ ଦୁଇ-ତିନି ପାଇଁ ପଛକୁ ହଟିଲେ। ତାପରେ ରାମ ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ବାଣ ଧରିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦଣ୍ଡର ଶକ୍ତି ଥିଲା, ଏବଂ ଏହି ବାଣକୁ ଖରାଙ୍କୁ ବଧ କରିବା ପାଇଁ ତାଙ୍କ ବିଳକୁ ଲଗେଇଲେ। ଏହି ବାଣଟି ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମଘବାନ୍ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିଲା, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମ ଏହାକୁ ବିଳରେ ଲଗେଇ ଖରାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଲେ। ରାମଙ୍କ ହାତରୁ ଛୁଟିଥିବା ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାଣ ଗର୍ଜନ କରି ଖରାଙ୍କ ଛାତିରେ ଲାଗିଲା, ଯେତେବେଳେ ସେ ବିଳ ତଣୁଥିଲେ। ଖରା ବାଣର ଅଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ଯେପରି ଅନ୍ଧକାକୁ ଶ୍ୱେତାରଣ୍ୟରେ ରୁଦ୍ର ବଧ କରିଥିଲେ। ଖରା ବଧ ହେଲେ, ଭୃତ୍ର ପରି ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା, କିମ୍ବା ନାମୁଚି ପରି ଫେଣରେ, କିମ୍ବା ବଳା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ରରେ ବଧ ହୋଇଥିଲେ। ସେଇ ସମୟରେ ଦେବତାମାନେ ଚାରିପାଖ ମହାର୍ଷିମାନେ ସହିତ ଆସି ଦୁମ୍ଦୁଭି ବଜାଇ ଫୁଲ ବର୍ଷା କଲେ। ଏହି ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ଖରା ଓ ଦୂଷଣାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଚୌଦ ହଜାର ମାୟାବୀ ରାକ୍ଷସ ବଧ ହେଲେ। ଆହା, କେତେ ଶକ୍ତି, କେତେ ଦୃଢ଼ତା! ନିଜ ସ୍ବରୂପ ଜ୍ଞାନୀ ରାମ ବାସ୍ତବରେ ବିଷ୍ଣୁ ପରି ପ୍ରତୀତ ହେଲେ। ଏପରି କହି ସମସ୍ତ ଦେବତା ଯେପରି ଆସିଥିଲେ, ସେପରି ଚାଲିଗଲେ। ତାପରେ ସମସ୍ତ ରାଜର୍ଷି ଓ ମହାମୁନିମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ତେବେ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏକାଠି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ମହାମୁନି ଆନନ୍ଦରେ ରାମଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡବତ୍ କରି କହିଲେ, “ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ର, ବୃତ୍ରସୁଦନ, ଶରଭଙ୍ଗ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଆସିଥିଲେ। ତୁମକୁ ଏହି ଦେଶକୁ ଆଣିଥିଲେ ମହାମୁନିମାନେ ନିଜ ଉପାୟରେ। ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସ ଶତ୍ରୁମାନେର ବିନାଶ ପାଇଁ ତୁମେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରିଛ। ଏବେ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ ମହାମୁନିମାନେ ନିଜ ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିପାରିବେ। ଏହି ସମୟରେ ଶୂରବୀର ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୀତା ସହିତ—” ପରେ, ପାହାଡ଼ର ଦୁର୍ଗରୁ ବାହାରି ରାମ ବିଜୟୀ ହୋଇ ମହାମୁନିମାନେ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ ଆନନ୍ଦରେ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ; ମୁନିମାନେ ଯେଉଁ ଶତ୍ରୁଦଳ ନାଶ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ମୁନିମାନେ ଆଶ୍ୱସ୍ତ ହେଲେ, ସେଇ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି ସୀତା ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ। ଯେଉଁ ମହାମୁନିମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ରାମଙ୍କୁ ସମ୍ମାନିତ କରୁଥିଲେ, ବିଶାଳ ଦେବୀ ସୀତା ପୁନି ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ଏଠାରେ ଏହି ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ଏକତ୍ରିଶତମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ତାପରେ ଜନସ୍ଥାନରୁ ଦୂତ ଅକମ୍ପନା ଦୃତ ଲଙ୍କାକୁ ଯାଇ ରାବଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମହାରାଜ, ଜନସ୍ଥାନରେ ଅନେକ ରାକ୍ଷସ ବଧ ହୋଇଛନ୍ତି, ଖରା ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଛନ୍ତି; ମୁଁ କିପରି ଚିଁହିଁ ରହିଛି। ଏହି କଥା ଶୁଣି ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ କ୍ରୋଧରେ ଚକିତ ହୋଇ ଲାଲ ଆଖିରେ ଅକମ୍ପନାକୁ ପଚାରିଲେ, “କିଏ ମୋର ଭୟଙ୍କର ଜନସ୍ଥାନକୁ ଅସ୍ତ୍ରେ ଧ୍ୱଂସ କଲା? ସମସ୍ତ ଜଗତରେ କିଏ ମୋ ପାଖରେ ଟିକିପାରିବ? ଇନ୍ଦ୍ର, କୁବେର, ଯମ କିମ୍ବା ବିଷ୍ଣୁ ମଧ୍ୟ ମୋତେ କ୍ଷତି କରି ଶାନ୍ତି ପାଇପାରିବେ ନାହିଁ।