ଖରାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ଏହି ଭୟଙ୍କର, ଦାହଜ୍ୱଳିତ ଗଦା ଏମିତି ଦ୍ରୁତ ବେଗରେ ରାମଙ୍କ ଉପରେ ଆସୁଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ଉପପଥରେ ଥିବା ଗଛପଳା, ଜାଡ଼ି ଓ ଝାଡ଼ିଗୁଡ଼ିକୁ ଏକ ଅଗ୍ନିରେ ପତିତ କରି ଛାଇଁ କରିଦେଲା। ରାମ ଦେଖିଲେ, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଗଦା ମୃତ୍ୟୁର ପାଶ ଭଳି ତାଙ୍କ ଉପରେ ଆସୁଛି। ସେ ତାଙ୍କର ତୀରବାଣୀ ଦ୍ୱାରା ଚଳିତ ଗଦାକୁ ଆକାଶରେ ଅନେକ ଖଣ୍ଡରେ ଭାଙ୍ଗି ଦେଲେ। ତୀର ଦ୍ୱାରା ବିଦୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗଦା ଧରାପଡ଼ିଗଲା, ଯେପରି ମନ୍ତ୍ର ଓ ଔଷଧରେ ଅଭିଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିବା ସର୍ପ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେ। ଏହି ଶୂରବୀର୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ ପରେ, ମହାରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ତିରିଶତମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଧର୍ମପ୍ରାଣ ରାଘବ, ତାଙ୍କର ତୀରବାଣୀ ଦ୍ୱାରା ଗଦାକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଇ, ହସି ଏବଂ କ୍ରୋଧରେ ଖରାକୁ କହିଲେ, "ହେ ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସ, ଏହି ତୋର ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିର ପ୍ରମାଣ ଆଜି ପ୍ରକାଶ ହେଲା। ତୁମେ ମୋଠାରୁ ଦୁର୍ବଳ, ତଥାପି ଅପରିଗଣ୍ୟ ଡାକ ଦେଉଛ। ତୋର ଗଦା ମୋର ବାଣରେ ବିଦୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଛି, ଏହା ତୋର ଅହଂକାରକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲା। ତୁମେ କହିଥିଲ, ମୃତ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ଅଶ୍ରୁ ପୁଞ୍ଜ ପୁଞ୍ଜ କରିଦେବା, କିନ୍ତୁ ଏହା ମିଥ୍ୟା। ମୁଁ ତୁମେ ଏହି ନିଚ, ଦୁଷ୍ଟ, ଚତୁର ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ଜୀବନରୁ ବଞ୍ଚି ଦେବି, ଯେପରି ଗରୁଡ଼ ଅମୃତକୁ ହରଣ କରେ। ଆଜି ଭୂମି ତୋର ରକ୍ତ ପିଇବ, ମୋର ବାଣରେ ତୋର କଣ୍ଠ ଛିରିଯିବା ପରେ ଫେନାଉଠୁଥିବା ରକ୍ତ ଭୂମିକୁ ଭିଜାଇଦେବ। ଧୂଳିରେ ଢାକା, ହାତ ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ଥ, ତୁମେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ି ଶୁଅ, ଯେପରି ଦୁର୍ଲଭା ନାରୀକୁ କେହି ଆଲିଙ୍ଗନ କରେ। ହେ ରାକ୍ଷସ ଦୁଷ୍ଟ, ତୁମେ ନିଦ୍ରାରେ ଲିନ ହେବା ପରେ, ଏହି ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟ ଆଶ୍ରୟ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ସୁରକ୍ଷିତ ହେବ। ତୁମେ ଜନସ୍ଥାନରେ ମୋର ବାଣରେ ବିଧ୍ୱଂସ ହେଲେ, ମୁନିଗଣ ଭୟ ଛାଡ଼ି ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ନିର୍ଭୟ ଚାଲିବେ। ଆଜି ରାକ୍ଷସୀମାନେ, ଅଞ୍ଜଳିରେ ଅଶ୍ରୁ ଧରି, ଭୟ ଓ ବେଦନାରେ ଦୌଡ଼ିବେ। ତୁମେ ଯେଉଁ ଘରର ମୁଖ୍ୟ, ସେଠି ନାରୀମାନେ ଆଜି ଦୁଃଖର ସ୍ୱାଦ ଅନୁଭବ କରିବେ। ହେ କ୍ରୂର, ନିଚ ଚିତ୍ତ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅନ୍ୟାୟର କଣ୍ଟକ, ତୁମ ଦ୍ୱାରା ମୁନିମାନେ ଭୟରେ ଅଗ୍ନିକୁ ହୋମ କରୁଛନ୍ତି।" ଏପରି ରାମଙ୍କ ଉକ୍ତି ଶୁଣି, ଖରା କ୍ରୋଧରେ ତୀବ୍ର କଠୋର କଣ୍ଠରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ତୁମେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅହଂକାରୀ ଓ ଭୟରହିତ, ମୃତ୍ୟୁର ଗ୍ରାସରେ ପଡ଼ି ମଧ୍ୟ ଯାହା କହିବା ଉଚିତ ଓ ଅନୁଚିତ, ତାହା ଅବିବେକରେ କହୁଛ। ଯେଉଁମାନେ କାଳର ପାଶରେ ବନ୍ଧି ଯାଆନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜର ସ୍ଥିତି ବୁଝିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।" ଏପରି କହି, ଖରା ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧରେ ଚାରିପଟେ ଅସ୍ତ୍ର ଖୋଜି, ଏକ ଶାଳ ଗଛ ଦେଖିଲେ। ସେ ଦୁଇ ହାତରେ ଗଛଟିକୁ ଉପଡ଼ି, ଭୟାନକ ଗର୍ଜନ କରି, "ତୁମେ ମୃତ!" ବୋଲି ରାମଙ୍କ ଉପରେ ନିକ୍ଷେପ କଲେ। ଶୂରବୀର ରାମ, ତାଙ୍କ ଉପରେ ଆସୁଥିବା ବାଣମାଳାକୁ କାଟିଦେଇ, ଏବେ ଖରାଙ୍କ ସଂହାର ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଧାରଣ କଲେ। ରାମ ଘମେ ଭିଜି, ରକ୍ତାକ୍ଷ ନେତ୍ରରେ ଏକ ହଜାର ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଖରାକୁ ବିଦ୍ରୁତ କଲେ। ସେଠାରୁ ଖରାଙ୍କ ଶରୀରରୁ ଫେନାଉଠୁଥିବା ରକ୍ତ ବହୁତ ବେଗରେ ଝରିଲା, ଯେପରି ପାହାଡ଼ର ଝରଣାର ଜଳ। ଯୁଦ୍ଧରେ ରାମଙ୍କ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଆହତ ହୋଇ, ଖରା ଅସ୍ୱଳ୍ପ ଶକ୍ତିରେ ରହିଗଲେ, କିନ୍ତୁ ରକ୍ତର ଗନ୍ଧରେ ମତ୍ତ ହୋଇ ପୁନି ତିବ୍ର ଗତିରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଏହି ରକ୍ତରେ ଭିଜିଥିବା, କ୍ରୋଧାନ୍ଧ ଖରା ଯେତେବେଳେ ଅସ୍ତ୍ର ଉଠାଇ ଆସୁଥିଲେ, ତିକେ ଚେତନାଶୀଳ ରାମ ଦୁଇ-ତିନି ପଦପଛେ ହଟିଲେ। ଏବେ ରାମ ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ବାଣ ତୁଳିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦଣ୍ଡ ଭଳି ଶକ୍ତି ଥିଲା, ଏବଂ ଏହାକୁ ଖରାଙ୍କ ସଂହାର ପାଇଁ ତାଙ୍କ ଧନୁରେ ଧାରଣ କଲେ। ଏହି ବାଣ ଦେବେଶ୍ୱର ମଘବାନ୍ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମ ଏହାକୁ ଧନୁରେ ଲଗାଇ ଖରାଙ୍କ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଲେ। ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତୀର ରାମଙ୍କ ହାତରୁ ଗର୍ଜନ ସହ ଛାଡ଼ାଯାଇ, ଖରାଙ୍କ ଧନୁ ତାଣିଥିବା ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଛାତିକୁ ଆଘାତ କଲା। ଖରା ଏହି ବାଣର ଅଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ଯେପରି ଧଳା ଅରଣ୍ୟରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ଧକ ଦହିଯାଇଥିଲେ। ଖରା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ, ଯେପରି ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ବୃତ୍ର, ଫେନାରେ ନାମୁଚି, କିମ୍ବା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ବଳା ନିପାତିତ ହୋଇଥିଲେ। ଏ ସମୟରେ, ଦେବତାମାନେ ଓ ଦିବ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ଦୁନିଆରେ ଡମ୍ରୁ ଓ ଦୁନିଆରେ ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି କରି ଶୂଭ ସଙ୍କେତ ଦେଲେ। ଏହି ମହାସଂଗ୍ରାମରେ ଖରା ଓ ଦୂଷଣଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ୧୪,୦୦୦ ରାକ୍ଷସ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ। ଦେବତାମାନେ କହିଲେ, "ହା, କେତେ ଶୂରତା, କେତେ ଶକ୍ତି! ରାମ ନିଜ ସ୍ୱରୂପକୁ ଜାଣିଛନ୍ତି; ସେ ନିଜେ ଏକ ଭିନ୍ନ ବିଷ୍ଣୁ ପରି ପ୍ରତିତିତ ହେଉଛନ୍ତି।" ଏପରି କହି, ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କ ମାର୍ଗରେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ସମସ୍ତ ରାଜରିଷି ଓ ମହାମୁନିମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଆଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦରେ ରାମଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ ଏବଂ କହିଲେ, "ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ ଶୂର ଇନ୍ଦ୍ର, ବୃତ୍ରଘ୍ନ, ସରଭଙ୍ଗ ଆଶ୍ରମକୁ ଆସିଥିଲେ; ତୁମକୁ ଏହି ଦେଶରେ ନେଇଆସିଲେ ମହାମୁନିମାନେ। ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ ତୁମେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରିଛ।" ଏବେ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ ମହାମୁନିମାନେ ନିଜ ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବେ, ଏଉଁପରି ଶୂର ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୀତା ସହ ରାମଙ୍କ ଦିଗବିଜୟ ଜାରି ରହିଲା।