ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟର ଗଭୀର ଅନ୍ଧକାର ମଧ୍ୟରେ, ରାମ ଖରାଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ— “ଲୋଭ କିମ୍ବା କାମନାରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ ଯେଉଁଠି ଅବିବେକରେ ପାପ କରେ, ସେ ତାଙ୍କର ଅନ୍ତକୁ ଆନନ୍ଦରେ ଦେଖେ, ଯେପରି ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ନଗନା ବାମନାକୁ ଦେଖେ। ତୁମେ ଏଠି ଦଣ୍ଡକା ଅରଣ୍ୟରେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଛ, ଏହି ମହାତ୍ମାମାନେଙ୍କୁ ମାରି ତୁମେ କଣ ଫଳ ପାଇବୁ, ରାକ୍ଷସ? ଯେଉଁମାନେ ଦୁଷ୍ଟ ଓ କ୍ରୂର କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସଂସାରରେ ନିନ୍ଦିତ ହୋଇ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ଯେପରି ମୂଳ ଶୁଖି ଯିବା ଗଛ ମରିଯାଏ। ନିଶ୍ଚୟ, ପାପ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟର ଭୟଙ୍କର ଫଳ ଦେଖିବେ, ଯେପରି ଗଛ ତାଙ୍କର ଋତୁକୁ ଅନୁସରି ଫୁଲ ଫୋଟାଏ। ଏହି ଦୁନିଆରେ ମଧ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ଶୀଘ୍ର ମିଳିଯାଏ, ରାତିର ଚର, ଯେପରି ବିଷ ମିଶା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଲେ ତାହାର ପ୍ରଭାବ ଦେଖାଯାଏ। ଏମିତି ଭୟଙ୍କର ଅପରାଧ କରିଥିବା ତୁମ ନିମିତ୍ତେ, ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ମୁଁ ତୁମ ଜୀବନ ନେବାକୁ ଏସିଛି, ରାତିର ଚର। ଆଜି ମୋ ଧନୁରୁ ଛୁଟିଥିବା ସୁନା ଖଚିତ ବାଣମାନେ ତୁମେ ଉପରେ ପଡ଼ି, ପୃଥିବୀର ଭୟଙ୍କର ସର୍ପମାନେ ଯେପରି ପାହାଡ଼ ଚେଦି ଆସନ୍ତି, ସେପରି ତୁମେ ଛିନ୍ନବିନ୍ନ ହେଉ। ଦଣ୍ଡକା ଅରଣ୍ୟରେ ଯେଉଁ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ମୁନିମାନେକୁ ତୁମେ ମାରିଥିଲ, ଆଜି ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି ସେମାନଙ୍କ ସହ ତୁମ ସେନା ମଧ୍ୟ ତାହାରେ ଯିବ। ଆଜି ଏହି ମହାମୁନିମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ତୁମ ହସ୍ତରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି ଦିବ୍ୟ ଲୋକରେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ତୁମେ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ପତିତ ହେଉଛ ଦେଖିବେ, ଏବଂ ତୁମେ ନରକକୁ ଯିବ। ଏଥିରେ ଚେଷ୍ଟା କର, ଯେପରି ଇଚ୍ଛା କର, ତୁମ ଗୋତ୍ରର ଅପମାନ, ଆଜି ମୁଁ ତୁମ ମୁଣ୍ଡକୁ ତାଳ ଫଳ ପରି ସହଜରେ ଭୂମିରେ ପତିତ କରିଦେବି।” ଏପରି ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯିବା ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଖରାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ରୋଷରେ ରକ୍ତିମ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ସେ ରାମଙ୍କୁ ହସି କହିଲେ, “ତୁମେ ଯେଉଁ ସାଧାରଣ ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରିଛ, ଦଶରଥନନ୍ଦନ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ତୁମେ କିଏ ଗର୍ବ କରୁଛ? ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରକୃତ ଶୂର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସେମାନେ କେବେ ଗର୍ବ କରନ୍ତି ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ସାଧାରଣ, ଅନୁଶାସନ ହୀନ ମନୁଷ୍ୟ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଗୋତ୍ରର ଅପମାନ, ତୁମେ ପରି ଅନର୍ଥକ ଗର୍ବ କରନ୍ତି। ଏମିତି କିଏ ଜନ୍ମର ବର୍ଣ୍ଣନା କରି, ମୃତ୍ୟୁ ସମୀପରେ ଥିବାବେଳେ ଅନୁରୋଧ ବିନା ଆପଣଙ୍କୁ ଗର୍ବ କରିବ? ତୁମର ଏହି ଅଭିମାନ ତୁମର ଅଳ୍ପତାକୁ ପ୍ରମାଣିତ କଲା, ଯେପରି ମାତ୍ର ସୁନାର ପତିନି ମଧୁର ଦେଖାଯାଏ, କିମ୍ବା କୁଶ ଘାସ ଅଗ୍ନିରେ ତାପିଲେ। କିନ୍ତୁ ତୁମେ ମୋତେ ଏଠି ଦେଖିପାରୁନାହାଁ, ମୋ ହାତରେ ଗଦା ନେଇ, ପାହାଡ଼ ପରି ଅଚଳ ଅଛି। ମୁଁ ଏହି ଗଦା ନେଇ ତୁମ ଜୀବନ ନେବାକୁ ସମର୍ଥ, ଯେପରି ମୃତ୍ୟୁ ତାଙ୍କ ଦଣ୍ଡ ନେଇ ତିନି ଲୋକକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିପାରନ୍ତି। ମୁଁ ଅଧିକ କହିପାରିଥାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତମିତ ହେଉଛି, ବିଳମ୍ବ ଯୁଦ୍ଧକୁ ବାଧା ଦେବ। ତୁମେ ଯେଉଁ ୧୪ ହଜାର ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ମାରିଛ, ତାଙ୍କର ଆଁଶୁ ଆଜି ତୁମ ନାଶରେ ଶୋଷିଦେବି।” ଏପରି ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଖରା ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗଦା ରାମଙ୍କୁ ନିକ୍ଷେପ କଲେ, ଯାହା ମେଘ ଗଜ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏହି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଗଦା ଖରାଙ୍କ ହାତରୁ ଛୁଟି ରାମଙ୍କ ଦିଗରେ ଯାଉଥିବା ବେଳେ, ଗଛ ଓ ଝାଡ଼ମାନେକୁ ଭସ୍ମ କରିଦେଲା। ରାମ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଗଦାକୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ତାଙ୍କର ବାଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ଆକାଶରେ ଏହାକୁ ଖଣ୍ଡ ବିଖଣ୍ଡ କରିଦେଲେ। ଏହି ଗଦା ବାଣରେ ବିଧ୍ୱଂସ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା, ଯେପରି ମନ୍ତ୍ର ଓ ଔଷଧରେ ଅଭିମନ୍ତ୍ରିତ ସର୍ପ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେ। ଏଠିଏ ମହାମୁନି ମହାକବି ଭଲ୍ମୀକିଙ୍କ ରାମାୟଣ ଅରଣ୍ୟ କାଣ୍ଡର ତ୍ରିଶତମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଏଠାରେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଘବ ତାଙ୍କ ବାଣରେ ଗଦାକୁ ଭଙ୍ଗ କରି ହସି କହିଲେ— “ଅଧମ ରାକ୍ଷସ, ଏହା ହେଉଛି ତୁମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତିର ପରିଚୟ; ମୋ ଠାରୁ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଅନର୍ଥକ ଗର୍ଜନା କରୁଛ। ତୁମ ଗଦା ବାଣରେ ବିଧ୍ୱଂସ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଛି— ତୁମ ଅଭିମାନ ଏହିପରି ଧ୍ୱଂସ ହେଲା। ଯେଉଁ କଥା ତୁମେ କହିଲ, ମୃତ୍ ରାକ୍ଷସମାନେଙ୍କ ଆଁଶୁ ପୁଞ୍ଜିବାକୁ, ସେଉଁଥିରେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ମିଥ୍ୟା କହିଛ। ମୁଁ ଏହି ଅଧମ, ଅଳ୍ପବୁଦ୍ଧି, ଧୂର୍ତ୍ତ ରାକ୍ଷସ ତୁମ ଜୀବନ ନେବି, ଯେପରି ଗରୁଡ଼ ଅମୃତ ନେଇଯାଏ। ଆଜି ମୋ ବାଣରେ ତୁମ ଗଳା ଛିରି, ତୁମ ରକ୍ତ ଫେନିଲ ହୋଇ ପୃଥିବୀ ଶୋଷିବ। ଧୂଳିରେ ଢାକା, ହାତ ଶିଥିଲ ହୋଇ, ତୁମେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ି ଅପ୍ରାପ୍ୟା ନାରୀକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିଥିବା ପରି ଶେଇପଡ଼ିବ। ରାକ୍ଷସ ଦୁଷ୍ଟ, ତୁମେ ଦୀର୍ଘ ନିଦ୍ରାରେ ଏଠି ପଡ଼ି ରହିବା ପରେ, ଏହି ଦଣ୍ଡକା ଅରଣ୍ୟ ଅନ୍ୟାୟରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଶରଣାଗତ ମୁନିମାନେ ପାଇଁ ନିରାପତ୍ତା ହେବ। ତୁମେ ଜନସ୍ଥାନରେ ମୋ ବାଣରେ ବିଧ୍ୱଂସ ହେଲେ, ମୁନିମାନେ ଭୟ ଛାଡ଼ି ସ୍ବେଚ୍ଛାରେ ଅରଣ୍ୟ ଚରିବେ। ଆଜି ରାକ୍ଷସୀମାନେ ତାଙ୍କର ମୁହଁରେ ଆଁଶୁ ନେଇ, ପରିବାର ହୀନ, ଦୁଃଖିତ ଓ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ପଳାଇଯିବେ। ତୁମେ ଯେଉଁ ଗୃହଣୀମାନେର ସ୍୵ାମୀ, ସେମାନେ ଆଜି ଦୁଃଖର ସ୍ୱାଦ ଅନୁଭବ କରିବେ, ଜୀବନର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହରାଇଦେବେ। ଦୁଷ୍ଟ ସ୍ଵଭାବ, ଅଧମ ଆତ୍ମା, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କ ପାଇଁ ଅବିରତ କଣ୍ଟକ, ତୁମ ଦୁଷ୍ଟତା ଦ୍ୱାରା ମୁନିମାନେ ଭୟରେ ଅଗ୍ନିକୁ ହବି ଦେବାକୁ ସନ୍ଦେହ କରନ୍ତି।” ଏପରି ରାଘବ ଦଣ୍ଡକା ଅରଣ୍ୟରେ କ୍ରୋଧରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିବା ବେଳେ, ଖରା ରୋଷରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କଣ୍ଠରେ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ— “ତୁମେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଭିମାନୀ ଓ ଭୟହୀନ, ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାରେ ଯାହା କହିବା ଉଚିତ ଓ ଉଚିତ ନୁହେଁ, ତାହା କହୁଛ, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ମୃତ୍ୟୁର ଉପରେ ଅଛ। ଯେଉଁମାନେ କାଳର ଫାନ୍ଦରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଅନ୍ତର ହରାଇଦିଅନ୍ତି, କଣ କରିବା ଉଚିତ କି ନୁହେଁ, ବୁଝିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।