ଖରା ରାମଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲା। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ ତିନିଟି ବାଣରେ ତିନିଟି ରଥର ଦଣ୍ଡକୁ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ, ଦୁଇଟି ବାଣରେ ରଥର ଅକ୍ଷକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, ଏବଂ ଦ୍ୱାଦଶ ବାଣରେ ଖରାର ଧନୁକୁ ତାର ସହିତ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ। ଏହା ପରେ, ଏକ ବିଦ୍ୟୁତ୍-ପ୍ରଭା ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଧନୁକୁ ଚିରିଦେଲେ ରାମ, ହସି ହସି ଖରାକୁ ତ୍ରୟୋଦଶ ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ, ଯେହିଁଠି ରାମ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଦେଖାଗଲେ। ଖରାର ଧନୁ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ରଥ ନଷ୍ଟ ହେଲା, ଘୋଡା ଏବଂ ରଥଚାଳକ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ; ଖରା ମାଟିରେ ଚାଲିଆସିଲା, ହାତରେ ଗଦା ନେଇ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲା। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଦେବତାମାନେ ଏବଂ ମହାର୍ଷିମାନେ ଆକାଶରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ହାତ ଜୋଡି ରାମଙ୍କ ଶୌର୍ୟ ଏବଂ ବୀରତାକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ। ଏବେ ତୁମେ ମହାନ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ଉନତିଶ ସର୍ଗ ଶୁଣ। ରାମ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଖରାକୁ ହାତରେ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ରଥରୁ ବଞ୍ଚିଛି। ରାମ ପ୍ରଥମେ ମୃଦୁ ଓ ପରେ କଠୋର ଶବ୍ଦରେ ଖରାକୁ କହିଲେ: "ତୁମେ ଏହି ବିପୁଳ ସେନାରେ ହାତୀ, ଘୋଡା, ରଥ ଭରା, ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ; ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ଏହା ଘୃଣିତ। ତୁମେ ଭୟଙ୍କର, କ୍ରୁର, ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା; ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ ତିନି ଲୋକର ମହାପ୍ରଭୁ ମଧ୍ୟ ଟିକିପାରିବେ ନାହିଁ। ଯିଏ ଜଗତବିରୋଧୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ତାହାକୁ ସମସ୍ତେ ଶୀଘ୍ର ନଷ୍ଟ କରନ୍ତି, ଯେପରି ଦୁଷ୍ଟ ସାପକୁ ଦେଖିଲେ ମାନେ ମାରିଦିଅନ୍ତି। ଲୋଭ କିମ୍ବା ଅଭିଲାଷାରେ ଅପରାଧ କରିଥିବା ଅବୁଜ ଲୋକ ପ୍ରାଣ ହରିବା ଦେଖି ଅନ୍ଦ୍ରୀ ଜଣେ ସାପ ଧରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ପରି ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି। ଦଣ୍ଡକ ଅରଣ୍ୟରେ ରହି ତୁମେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ତପସ୍ବୀମାନେଙ୍କୁ ମାରିଛ; ଏହି ଉତ୍ତମ ଲୋକମାନେଙ୍କୁ ମାରି ତୁମେ କଣ ଫଳ ପାଇବ? ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା ଲୋକ ଦୀର୍ଘକାଳ ଶକ୍ତି ରଖିପାରିନାହାନ୍ତି, ମୃତ ଗଛର ମୂଳ ପରି। ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ, ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ଦୁଃଖଦ ଭାବରେ ମିଳେ, ଯେପରି ଗଛ ଋତୁରେ ଫୁଲ ଫୁଟାଏ। ଏହି ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ଶୀଘ୍ର ମିଳିଯାଏ, ଯେପରି ବିଷ ମିଶା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଲେ ପରେ ପ୍ରଭାବ ଦେଖାଏ। ଯିଏ ଜଗତକୁ କଷ୍ଟ ଦେବା ପାଇଁ ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛି, ତାହାକୁ ମୁଁ ରାଜାଙ୍କ ନିମିତ୍ତରେ ମୃତ୍ୟୁ ଦେବାକୁ ଆସିଛି। ଆଜି ମୋ ଶୁଣିବାଣ, ସୁନା ଅଳଙ୍କୃତ, ତୁମେ ଦେହକୁ ବିଦୀର୍ଣ୍ଣ କରିବ, ଯେପରି ପୃଥିବୀରୁ ଉଗୁ ଅନ୍ତର୍ଗତ ସାପ। ଦଣ୍ଡକ ଅରଣ୍ୟରେ ତୁମେ ମାରିଥିବା ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକମାନେ—ଆଜି ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି, ତୁମେ ତାଙ୍କ ସହ ତୁମ ସେନା ସାଙ୍ଗରେ ଯିବ। ମହାର୍ଷିମାନେ ଆଜି ତୁମେ ମୋ ଆଘାତରେ ଭୂମିରେ ପତିତ ଦେଖିବେ; ତୁମେ ଯେଉଁ ତପସ୍ବୀମାନେଙ୍କୁ ମାରିଥିଲା, ସେମାନେ ଦିବ୍ୟ ଲୋକରେ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ତୁମେ ନରକକୁ ବିଦାୟ ହେବ। ଚେଷ୍ଟା କର, ଆଘାତ କର, ଏହି ଦିନ ତୁମର କୁଳର ଅପମାନ; ଆଜି ମୁଁ ଏକ ତାଳ ଫଳ ପରି ସହଜରେ ତୁମର ମୁଣ୍ଡ ଭୂମିରେ ଫେଲିଦେବି।" ଏପରି ରାମ କହିଲେ, ଖରା କ୍ରୋଧରେ ଚକ୍ଷୁ ଲାଲ ହେଇ, ହସି ହସି ରାମକୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: "ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସମାନେଙ୍କୁ ମାରି ତୁମେ କିପରି ତୁମେ ନିଜକୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଛ? ସତ୍ୟ ଶୌର୍ୟ ଓ ଶକ୍ତି ଥିବା ପୁରୁଷମାନେ କଦାପି ନିଜ କ୍ଷମତାକୁ ଚୁଆନ୍ତି ନାହିଁ, ଯଦିଓ ସେମାନେ ଗର୍ବିତ। କିନ୍ତୁ ଅସାଧାରଣ, ଅନିୟମିତ ଲୋକ, କ୍ଷତ୍ରିୟ କୁଳର ଅପମାନ, ବ୍ୟାର୍ଥ ଭାବରେ ଜଗତରେ ମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ଯେପରି ତୁମେ କରୁଛ। କେଉଁ ବୀର ଯୁଦ୍ଧରେ ନିଜ କୁଳ ଘୋଷଣା କରି ନିଜକୁ ପ୍ରଶଂସା କରିବ, ବିଶେଷ କରି ମୃତ୍ୟୁ ସମ୍ମୁଖ ଆସିଲାବେଳେ, ଏବଂ ଅନୁରୋଧ ନଥିଲାବେଳେ? ତୁମର ଏହି ଅଭିମାନ ତୁମର ଛୋଟ ମନ ଦେଖାଇଦେଲା, ଯେପରି ସୁନା ଚାମ କିମ୍ବା ଉତ୍ତାପ ଦ୍ୱାରା ଶୁଷ୍କ କୁଶ ଗଛ। ମୁଁ ଏଠାରେ ଗଦା ନେଇ ଦୃଢ଼ ପାହାଡ଼ ପରି ଦଠାଉଛି, ତୁମେ ଦେଖିପାରୁନାହାନ୍ତି। ଏହି ଗଦା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ତୁମର ପ୍ରାଣ ହରିପାଇଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସକ୍ଷମ, ଯେପରି ମୃତ୍ୟୁ ନିଜ ଫାନ୍ଦ ଦେଇ ତିନି ଲୋକକୁ ନଷ୍ଟ କରିପାରିବ। ମୁଁ ଅଧିକ କହିପାରିଥାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେଉଛି, ବିଳମ୍ବ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଅଟକାଇଦେବ। ଚୌଦ ହଜାର ରାକ୍ଷସମାନେ ତୁମେ ମାରିଛ; ଆଜି ତୁମର ନଷ୍ଟରେ ତାଙ୍କର ଅଶ୍ରୁ ଶୁଖାଇଦେବି।" ଏପରି କ୍ରୋଧରେ ଖରା ନିଜ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗଦାକୁ ରାମଙ୍କ ଉପରେ ଫେଙ୍ଗିଲେ, ଯାହା ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରି ଚମକୁଥିଲା। ଖରାର ହାତରୁ ନିକଳିଥିବା ଏହି ଅଗ୍ନିମୟ ଗଦା ରାମଙ୍କ ଦିଗରେ ଯାଉଥିବା ସମୟରେ ଦାଳ ଓ ଜାଡ଼ ଜଳି ଭସ୍ମ ହେଉଥିଲା। ରାମ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଗଦାକୁ ମୃତ୍ୟୁର ଫାନ୍ଦ ପରି ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ନିଜ ବାଣରେ ଆକାଶରେ ଏହାକୁ ଅନେକ ଖଣ୍ଡରେ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ। ଏହି ଗଦା, ବାଣରେ ଭିନ୍ନ ଏବଂ ବିଦ୍ୟୁତ୍-ପ୍ରଭାରେ ଆଘାତ ପାଇ, ଭୂମିରେ ପତିତ ହେଲା, ଯେପରି ମନ୍ତ୍ର ଓ ଔଷଧ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତିତ ସାପ। ଏବେ ତୁମେ ମହାନ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ତିରିଶ ସର୍ଗ ଶୁଣ। ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଘବ, ନିଜ ବାଣରେ ଗଦାକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଇ, ହସି ଏହି କ୍ରୋଧିତ ଶବ୍ଦ କହିଲେ: "ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସ, ଏହା ତୁମର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତି, ଏବେ ପ୍ରକାଶ ପାଇଛି; ତୁମେ ମୋତେ ଅଧିକ ଦୁର୍ବଳ, ଏବଂ ବ୍ୟାର୍ଥ ଭାବେ ଚିତ୍କାର କରୁଛ। ଏହି ଗଦା ବାଣରେ ଭିନ୍ନ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପତିତ ହେଲା—ତୁମର ଅଭିମାନ ନଷ୍ଟ ହେଲା। ତୁମେ କହିଥିବା ଚୌଦ ହଜାର ରାକ୍ଷସମାନେଙ୍କର ଅଶ୍ରୁ ଶୁଖାଇବା ଦାବି ମଧ୍ୟ ଅସତ୍ୟ। ମୁଁ ଏହି ନିମ୍ନ, ଦୁଷ୍ଟ, ଚତୁର ରାକ୍ଷସର ପ୍ରାଣ ହରିଦେବି, ଯେପରି ଗରୁଡ ଅମୃତ ହରିନେଇ। ଆଜି ପୃଥିବୀ ତୁମର ରକ୍ତ ଦ୍ରବାମାନ୍ୟ ହୋଇ ପିଇବ, ଯେପରି ମୋ ବାଣ ତୁମର ଗଳାକୁ ଫାଟିଦେବ।" ଏପରି ରାମ ଶୌର୍ୟ, ନ୍ୟାୟ ଓ ଧର୍ମର ସମ୍ମିଳିତ ଅଭିନୟ ଦେଖାଇ ଖରାକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାଜିତ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।