ଖରା ଦୃଷ୍ଟି ପକାଇଲେ ଦେଖିଲେ ଯେ ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୂଷଣ ଓ ତ୍ରିଶିରାସ ସହିତ ଏକା ଏକା ରାକ୍ଷସ ସେନା ବିନାଶ ହୋଇଯାଇଛି, ସେନାର ବଡ଼ ଅଂଶ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯିବାରେ ଖରା ମନେ ଦୁଃଖ ପାଇଲେ, କିନ୍ତୁ ଏହି ଦୁଃଖ ନେଇ ସେ ରାମଙ୍କୁ ନମୁଚି ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ସେହିପରି ଆଗେଇ ଆସିଲେ। ଖରା ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁଷ୍ୟ ତାଣି, ରୁକ୍ଷ ଓ ରକ୍ତପିପାସୁ ବାଣଗୁଡିକୁ ରାମଙ୍କ ଉପରେ ଭୟଙ୍କର ସର୍ପ ପରି ଛାଡ଼ିଲେ। ଧନୁଷ୍ୟ ତାଣିବାର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ତାଙ୍କର ବିଦ୍ୟା ଦେଖାଇବାକୁ, ରଥ ଉପରେ ବସି ଖରା ଯୁଦ୍ଧ ମାଝରେ ଅଗ୍ରଗତି କରି, ଏକ ପରେ ଏକ ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ। ଏହି ମହାରଥୀ ତାଙ୍କ ବାଣରେ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଓ ଦିଶାକୁ ଭରିଦେଲେ। ଏହା ଦେଖି ରାମ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁଷ୍ୟ ଧରିଲେ। ରାମ ଅପରିହାର୍ୟ ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ, ଯାହା ଅଗ୍ନିର ତୁଣ୍ଡ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଏଠାରେ ଆକାଶ ଧୂସର ମେଘରେ ଭରିଯିବା ପରି ଅନ୍ୟ କିଛି ଦେଖାଯାଉ ନଥିଲା। ଏହିପରି, ଖରା ଓ ରାମଙ୍କର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଆକାଶ ଚାରିପଟେ ଅନେକ ବାଣରେ ଭରିଗଲା, ଖାଲି ଆକାଶ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁନଥିଲା। ବାଣର ଝୁଣ୍ଡରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଢାକିଯିବାରୁ ଏହି ସମୟରେ ତାହାର ଆଲୋକ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁନଥିଲା, ଦୁଇ ଯୋଦ୍ଧା ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟର ବିନାଶ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ। ଏପରି, ଖରା ତୀକ୍ଷ୍ଣ ନାଳିକା, ନରଚ, ଓ ବିକର୍ଣ୍ଣି ବାଣ ଦ୍ୱାରା ରାମଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଯେପରି ହାତୀକୁ ଅଙ୍କୁଶ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କରାଯାଏ। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଦେଖିଲେ, ଏହି ରାକ୍ଷସ ତାଙ୍କର ରଥ ଉପରେ, ଧନୁଷ୍ୟ ହାତରେ ଧରି, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଘେରାଯାଇଛନ୍ତି, ମୃତ୍ୟୁ ଯେପରି ପାଶ ଧରି ଦଁଡାଇଥାଏ। ଏବେ ଖରା ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ସେ ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ବିନାଶ କରୁଥିବା, ଧୈର୍ଯ୍ୟରେ ଅଡ଼ିଗ, ଶକ୍ତିରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବଂ ଅଳ୍ପ କ୍ଲାନ୍ତ ଦେଖାଯାଉଥିବା। କିନ୍ତୁ ରାମ ଖରାଙ୍କୁ, ସିଂହ ପରି ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚାଳ ରଖି, କେବେ ଭୟ ଅନୁଭବ କଲେନି, ଯେପରି ଏକ ସିଂହ ଛୋଟ ପ୍ରାଣୀକୁ ଭୟ କରେନାହିଁ। ଏହିପରି, ଖରା ତାଙ୍କର ରଥ ଦୀପ୍ତିମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିବା, ରାମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ, ଯେପରି ପତଙ୍ଗ ଅଗ୍ନିକୁ ଆକର୍ଷିତ ହୁଏ। ଖରା ତାଙ୍କର ଚାଳାକି ଦେଖାଇ, ରାମଙ୍କ ଧନୁଷ୍ୟ ଓ ବାଣକୁ ମଧ୍ୟରେ କାଟିଦେଲେ। ଏହା ଦେଖି, ରାମ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ପରି ତେଜସ୍ୱୀ ସାତିଟି ବାଣ ନେଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଖରାଙ୍କ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଙ୍ଗକୁ ଆଘାତ କଲେ। ଏହିପରି, ଖରା ଏକ ହଜାର ବାଣ ଦ୍ୱାରା ରାମଙ୍କୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ବଡ଼ ଆବାଜରେ ଘୋଷ ଦେଲେ। ଏହା ପରେ, ଖରାଙ୍କ ବାଣରେ ଆଘାତ ପାଇ, ରାମଙ୍କ ଦୀପ୍ତିମାନ କବଚ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିବା, ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା। ରାମ, ଶର ଦ୍ୱାରା ଶରୀରରେ ଛିଦ୍ର ହୋଇ, କ୍ରୋଧିତ ଓ ରକ୍ତରେ ଭିଜିଥିବା, ଧୂମ ବିନା ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ପରି ଯୁଦ୍ଧରେ ଚମକୁଥିଲେ। ଏହିପରି, ଶତ୍ରୁ ବିନାଶକ ରାମ ଅନ୍ୟ ଏକ ମହାଧନୁଷ୍ୟ ତିଆରି କଲେ, ଏବଂ ତାହାକୁ ତାଣିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ଶତ୍ରୁର ସମାପ୍ତି ଲକ୍ଷ୍ୟ ଥିଲା, ତାହାର ଗମ୍ଭୀର ଧ୍ୱନି ହେଲା। ଏହା ପରେ ରାମ ମହାର୍ଷିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦାନ କୃତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୈଷ୍ଣବ ଧନୁଷ୍ୟ ଧରି, ଖରାଙ୍କ ଦିଗରେ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ। ଏହି ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ଯୁଦ୍ଧରେ, ରାମ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ସୁନା ଓ ପକ୍କା ଦାଣ୍ଡ ଥିବା ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଖରାଙ୍କ ପତାକା କାଟିଦେଲେ। ସେଇ ସୁନା ରଙ୍ଗର ଶୋଭାମୟ ପତାକା ଅନେକ ସ୍ଥାନରୁ କାଟାଯି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା, ଯେପରି ଦେବମାନ୍ୟ ଆଦେଶରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହୁଏ। ଏହା ଦେଖି ଖରା କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଚାରିଟି ବାଣ ଦ୍ୱାରା ରାମଙ୍କ ଅଙ୍ଗକୁ ଆଘାତ କଲେ, ହୃଦୟ ଉପରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଆଘାତ ଦେଲେ, ଯେପରି ହାତୀକୁ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କରାଯାଏ। ଖରାଙ୍କ ବହୁ ବାଣରେ ଆଘାତ ପାଇ, ରାମ ରକ୍ତରେ ଭିଜିଯାଇ, ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ। ତାପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାଣଧରୀ ରାମ ତାଙ୍କର ଧନୁଷ୍ୟ ଧରି, ଏହି ଚୂଡ଼ାମଣି ଯୁଦ୍ଧରେ ଛଅଟି ସଠିକ୍ ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ। ଏହି ବାଣଗୁଡିକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ଏକ ବାଣରେ ଖରାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ଆଘାତ କଲେ, ଦୁଇଟି ବାଣରେ ତାଙ୍କ ଦୁଇ ହାତକୁ ଆଘାତ କଲେ, ଏବଂ ତିନିଟି କ୍ରୌଞ୍ଚ ବାଣରେ ତାଙ୍କ ଛାତିକୁ ଆଘାତ କଲେ। ଏହା ପରେ ଏକ ବାଣରେ ରଥର ଯୋକ୍ତା ଭାଗକୁ କାଟିଦେଲେ, ଚାରିଟି ବାଣରେ ରଥର ଦଳମାରା ଘୋଡ଼ାକୁ ଆଘାତ କଲେ, ଏବଂ ଛଅଟି ବାଣରେ ଯୁଦ୍ଧମାଝି ଖରାଙ୍କ ରଥଚାଳକର ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ। ତିନିଟି ବାଣରେ ରଥର ତିନିଟି ଦଣ୍ଡ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, ଦୁଇଟି ବାଣରେ ରଥର ଧୁରା ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, ଏବଂ ବାରହଟି ବାଣରେ ଖରାଙ୍କ ଧନୁଷ୍ୟ ଓ ତାରକୁ କାଟିଦେଲେ। ଏହିପରି, ରାଘବ ଏକ ବଜ୍ରପାତ ପରି ଚମକୁଥିବା ବାଣରେ ଖରାଙ୍କ ଧନୁଷ୍ୟକୁ କାଟିଦେଲେ, ହସି ହସି ଖେଳ ପରି ତ୍ରୟୋଦଶତମ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ର ସମ ଖରାକୁ ଆଘାତ କଲେ। ଏବେ ଧନୁଷ୍ୟ ଭାଙ୍ଗିଯିବା, ରଥ ଭାଙ୍ଗିଯିବା, ଘୋଡ଼ା ଓ ସାରଥି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବା ପରେ, ଖରା ଭୂମିରେ ଅବତରିଲେ, ହାତରେ ଗଦା ନେଇ ଦଁଡାଇଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଦେବତାମାନେ ଓ ମହାର୍ଷିମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ଆକାଶରେ ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଦଁଡାଇ, ହାତ ଯୋଡି ମହାବୀର ରାମଙ୍କ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ଏବେ ଆମେ ଶୁଣିବା ଏହି ମହାନ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ଉନତିଶତମ ସର୍ଗ। ଏହିପରି, ଦୀପ୍ତିମାନ ରାମ ଦେଖିଲେ ଯେ ଖରା ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଭାବରେ ରଥ ବିହୀନ ହୋଇ ଦଁଡାଇଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ମୃଦୁ ଏବଂ ପରେ କଠୋର କଥା କହିଲେ— “ତୁମେ ଏହି ବଡ଼ ସେନା, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ଓ ରଥର ଭିଡ଼ରେ ଦଁଡାଇ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଦ୍ୱାରା ଘୃଣିତ ଏକ ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ। ତୁମେ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଉଥିବା, କ୍ରୁର, ଓ ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା; ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଲେ ତିନି ଲୋକର ଏକ ମହାପୁରୁଷ ମଧ୍ୟ ଟିକିପାରେନାହିଁ। ଯେଉଁଠି ଜଗତ ର ବିପକ୍ଷରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଏ, ତାକୁ ସମସ୍ତେ ତ୍ବରାନ୍ୱିତ ଭାବେ ନଶ୍ଟ କରନ୍ତି, ଯେପରି ଦୁଷ୍ଟ ସର୍ପକୁ ଦେଖିଲେ ହତ୍ୟା କରାଯାଏ।