ଏହି ସମୟରେ, ଦ୍ୱାଦଶ ଜଣ ଶୂରବୀର ରାକ୍ଷସ ଯୋଧ୍ୟା, ନିଜ ନିଜ ସେନା ନେଇ, ଶୂରବୀର ରାମଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଆଗକୁ ବଢିଲେ। ସେମାନେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବାଣ ମୁକ୍ତ କରି ରାମଙ୍କୁ ଘେରି ନେଲେ। ତାଁପରେ ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରାମ, ତାଙ୍କର ଅଗ୍ନିସ୍ନାନ ସ୍ବରୂପ ସୋନା ଓ ହୀରା ଭୂଷିତ ତୀର ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟ ରାକ୍ଷସ ସେନାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲେ। ସେଠାରେ ରାମଙ୍କର ସୋନା ଚଢ଼ିଥିବା, ଧୂଆଁ ମିଶିଥିବା ଅଗ୍ନିଶିଖା ସଦୃଶ ତୀରଗୁଡ଼ିକ, ବଜ୍ରପାତ ଭଳି ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ବୃକ୍ଷ ପରି ଭୂମିରେ ପତିତ କରିଦେଲେ। ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ, ରାମ ଏକ ଶତ ରାକ୍ଷସକୁ ଏକ ଶତ ବାଣରେ, ଏକ ହଜାରକୁ ଏକ ହଜାର ବାଣରେ ପ୍ରହାର କରି ଦଳିଦେଲେ। ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର କବଚ, ଆଳଙ୍କାର ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ଧନୁଷ୍ୟ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେଇଗଲା, ତାଙ୍କର ଶରୀର ରକ୍ତରେ ରଙ୍ଗାଇଗଲା ଏବଂ ସେମାନେ ଭୂମିରେ ଛଟପଟାଇ ପଡ଼ିଗଲେ। ସେଇ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ର ଏମିତି ରାକ୍ଷସ ଶବରେ ଢାକିଗଲା, ଯେପରିକି ଏକ ବଡ଼ ବେଦିରେ ଦର୍ଭି ଛଡ଼ାଯାଏ। ରକ୍ତରେ ବିଗିଯାଇଥିବା, ଖୋଲା କେଶ, ଶବର ଦେହ ଭୂମିକୁ ଭୟାନକ ଭାବ ଦେଇଥିଲା। ଏହି ଦୃଶ୍ୟରେ ସେଇ ଅରଣ୍ୟ ନରକ ସଦୃଶ ଭୟଙ୍କର ହୋଇଯାଇଥିଲା, ମାଂସ ଓ ରକ୍ତରେ ମସିଗଲା। ଏଭଳି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧରେ, ଚାଉଦ ହଜାର ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସକୁ ଏକା ରାମ, ପଦାତି ଯୋଧ୍ୟା ଭାବେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବଧ କରିଦେଲେ। ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସେନା ମଧ୍ୟରୁ କେବଳ ଖର, ଶୂର ରଥୀ, ତିନିମୁଣ୍ଡିଆ ରାକ୍ଷସ ତ୍ରିଶିରା, ଓ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ରାମ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଗଲେ। ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଶୂରବୀର ରାକ୍ଷସମାନେ ରାମଙ୍କ ହାତରେ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବଧ ହୋଇଗଲେ। ଏଠିପରେ, ଖର ନିଜ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେନାକୁ ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସଂହାର ହେବା ଦେଖି, ଏକ ଭୟାନକ ରଥରେ ଚଢ଼ି ଇନ୍ଦ୍ର ଭଳି ବଜ୍ର ଉଠାଇ ରାମଙ୍କ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଲେ। ଏଠିଠାରେ ତୁମେ ମହାନ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ସତାଇଶତମ ସର୍ଗ ଶୁଣ। ଏହି ସମୟରେ, ଖର ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା ସମୟରେ, ତାଙ୍କର ସେନାନାୟକ ତ୍ରିଶିରା ରାକ୍ଷସ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସି କହିଲେ, “ମୋତେ ଅବସର ଦିଅ, ମୁଁ ଶୂର ଅଛି, ତୁମେ ଏହି ଅତି ଉତ୍ସାହରୁ ପଛୁଆଅ। ଏହି ବଳଶାଳୀ ରାମଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖ। ମୁଁ ଶପଥ କରେ ଏବଂ ଅସ୍ତ୍ର ଉଠାଏ—ମୁଁ ଏହାର ମୃତ୍ୟୁ ହେବି, କିମ୍ବା ସେ ମୋର। ତୁମେ କିଛି ଖ୍ଷଣ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧ ଇଚ୍ଛା ଦମନ କର, ସାକ୍ଷୀ ହୁଅ। ଯଦି ରାମ ବଧ ହେବେ, ତୁମେ ଆନନ୍ଦରେ ଜନସ୍ଥାନକୁ ଫେରିଯିବ; ନାହିଁଲେ, ଯଦି ମୁଁ ବଧ ହେଉଛି, ତୁମେ ତାଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ।” ଏହିପରି ମୃତ୍ୟୁ ଆକାଂକ୍ଷାରେ ଖର ତ୍ରିଶିରାଙ୍କୁ ଅନୁମତି ଦେଲେ—“ଯାଅ, ଯୁଦ୍ଧ କର”—ବୋଲି। ତ୍ରିଶିରା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରଥରେ ଚଢ଼ି ଘୋଡ଼ା ଚଲାଇ ରାମଙ୍କ ଉପରେ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଭାବେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ତିନିଟି ଶିର ଥିବା ପାହାଡ଼ ଭଳି। ସେ ବଡ଼ ବଦଳୀ ମେଘ ଭଳି ତୀର ବର୍ଷା କରିଲେ, ଯାହାର ସବ୍ଦ ଭିଜିଥିବା ଢୋଲର ଭଳି ଲାଗୁଥିଲା। ତ୍ରିଶିରାଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ରାମ ଧନୁଷ୍ୟ ତନ୍ତୁ ଉଠାଇ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ନେଇ ସମ୍ନାନ କରିଲେ। ଏହିପରି ଦୁଇ ଅତିଶୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଧ୍ୟା ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ ଓ ହାତୀ ଭଳି ଭୟାନକ ସଂଘର୍ଷ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଏହି ସମୟରେ, ତ୍ରିଶିରାଙ୍କ ତିନିଟି ବାଣ ରାମଙ୍କ ଲଳାଟରେ ଲାଗିଲା। ରାମ କ୍ରୁଧ୍ଧ ଓ ଅତି ରୋଷାନ୍ବିତ ହୋଇ କହିଲେ, “ଅହ, ଏହି ରାକ୍ଷସ କେତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ! ମୋ ଲଳାଟକୁ ତାଙ୍କ ବାଣ ଫୁଲ ଭଳି ଛୁଇଁଗଲା।” ଏହା ପରେ ରାମ କହିଲେ, “ଏବେ ମୋର ଧନୁର ତନ୍ତୁରୁ ମୁକ୍ତ ଏହି ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ ତୁମେ ଗ୍ରହଣ କର।” ବିପୁଳ କ୍ରୋଧରେ, ସେ ଚୌଦ ଟି ବାଣ ଦ୍ୱାରା ତ୍ରିଶିରାଙ୍କୁ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ଘାତ କଲେ, ଏବଂ ଚାରିଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ଚାରିଟି ଘୋଡ଼ାକୁ ଆଘାତ କଲେ। ଏହିପରି ଶକ୍ତିରେ ସେ ଚାରିଟି ଘୋଡ଼ାକୁ ମାରିଦେଲେ, ଏବଂ ଆଠଟି ବାଣରେ ସାରଥିକୁ ରଥ ମଧ୍ୟରେ ପତିତ କରିଦେଲେ। ତାପରେ ରାମ ଏକ ବାଣରେ ତ୍ରିଶିରାଙ୍କ ଉଠାଇଥିବା ଧ୍ୱଜକୁ କାଟିଦେଲେ। ତ୍ରିଶିରା ଭଙ୍ଗ ରଥରୁ ଲାଫ୍ ଦେଇ ବାହାରିଲେ, ତାକୁ ରାମ ଅନେକ ବାଣରେ ହୃଦୟରେ ଘାତ କଲେ, ତାଙ୍କୁ ସ୍ଥିର ହୀନ କରିଦେଲେ। ପୁନି, ତିନିଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ତ୍ରିଶିରାଙ୍କ ତିନିଟି ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ। ଧୂଆଁ ଓ ରକ୍ତ ଝରୁଥିବା, ରାମଙ୍କ ବାଣରେ ପୀଡିତ ହୋଇ, ସେ ରାକ୍ଷସ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଅବଶିଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଖରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଦୌଡ଼ି ଗଲେ—ମୃଗ ଭଳି ବାଘ ଦେଖି ଭୟରେ ପଳାଇଯିବା ପରି। ଏହା ଦେଖି ଖର କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ପଛୁଆଅ ନ କରିବାକୁ ଦେଇ, ତୀବ୍ର ଭାବେ ରାମଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ, ଯେପରି ରାହୁ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଗ୍ରସିବାକୁ ଦୌଡ଼େ। ଏବେ ତୁମେ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ଅଠାଇଶତମ ସର୍ଗ ଶୁଣ। ଦୂଷଣ ଏବଂ ତ୍ରିଶିରାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବଧ ହେବା ଦେଖି, ଖର ମଧ୍ୟ ରାମଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ଦେଖି ଭୟଭୀତ ହେଲେ। ସେ ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କ ଅଧୀନ ରାକ୍ଷସ ସେନା, ଦୂଷଣ ଓ ତ୍ରିଶିରା ସହିତ, ଏକା ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧ୍ୱଂସ ହୋଇଯାଇଛି। ଏହା ଦେଖି ସେ ମନେ ଅତି ନିରାଶ ହୋଇ, ନମୁଚି ଭଳି ଇନ୍ଦ୍ର ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିବା ପରି, ରାମଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ। ଖର ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁଷ୍ୟ ଟାଣି, ରକ୍ତ ପିପାସୁ କଣ୍ଟକ ତୀର ମୁକ୍ତ କରି, କ୍ରୋଧିତ ବିଷାକ୍ତ ସର୍ପ ଭଳି ରାମଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ତାଙ୍କ ଧନୁଷ୍ୟ ତନ୍ତୁ ତିବ୍ର ଭାବେ ନାଡ଼ି, ତାଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର କୌଶଳ ଦେଖାଇ, ରଥରେ ଚଢ଼ି ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ତୀର ବର୍ଷା କରିଲେ। ସେଇ ମହାରଥୀ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଅନ୍ତରିକ୍ଷକୁ ବାଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ। ଏହା ଦେଖି ରାମ ନିଜ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁଷ୍ୟ ଉଠାଇଲେ ଏବଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ଅଗ୍ନିଶିଖା ସଦୃଶ ତୀର ଦ୍ୱାରା ଆକାଶକୁ ବର୍ଷାରେ ଭରିଦେଲେ, ଯେପରି ବୃଷ୍ଟି ମେଘ ଆକାଶକୁ ଢାକିଦିଏ।