ଓଡ଼ିଆ ରେ ଏହି କଥା ଏପରି: ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ, ରାମଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଅପରାଜିତ କରବୀରାକ୍ଷ, କଠୋର ପରୁଷ, କାଳକାର୍ମୁକ, ହେମମାଳୀ, ମହାମାଳୀ, ସର୍ପାସ୍ୟ, ରୁଧିରାଶନ ଓ ଅନ୍ୟ ମହାବଳୀ ଦ୍ୱାଦଶ ରାକ୍ଷସ ନାୟକ ତାଙ୍କ ଦଳ ସହ ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ। ସେମାନେ ରାମଙ୍କ ଉପରେ ଉତ୍ତମ ବାଣ ଛାଡି ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆସିଲେ। ତାପରେ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରାମ ତାଙ୍କ ସେନାର ଅନ୍ୟ ରାକ୍ଷସମାନେ ଉପରେ ଅଗ୍ନିପ୍ରଭା ବାଣ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ହୀରାରେ ସଜା ଥିବା ଶସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ। ସେ ବାଣଗୁଡିକ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରେ ଲପଟି ଧୂଆଁ ଆଗ୍ନିପ୍ରଭା ଦେଖାଉଥିଲା ଓ ବିଜୁଳି ଭଳି ରାକ୍ଷସମାନେ ଉପରେ ପଡି ତାଙ୍କୁ ବୃକ୍ଷ ପରି ଭୂମିରେ ତଳାଇ ଦେଲା। ରାମ ଏକ ଶତ ରାକ୍ଷସକୁ ଏକ ଶତ ବାଣରେ, ଏକ ହଜାରକୁ ଏକ ହଜାର ବାଣରେ ମାରି ଦେଲେ। ସେମାନଙ୍କର କବଚ ଓ ଅଳଙ୍କାର ଭଙ୍ଗ ହେଇଗଲା, ଧନୁଷ ଭାଙ୍ଗି ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ରାତିରେ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ରକ୍ତରେ ରଙ୍ଗିତ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡିଲେ। ଯୁଦ୍ଧରେ ପଡିଥିବା ଏହି ରାକ୍ଷସମାନେ ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀ ପୂରା ଉପଲା ଘାସରେ ଢାକା ଯଜ୍ଞବେଦିକା ପରି ଦେଖାଉଥିଲା—ତାଙ୍କର କେଶ ଖୋଲା, ରକ୍ତରେ ଭିଜିଥିଲା। ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଅରଣ୍ୟ ମୃତ ରାକ୍ଷସମାନେ ଦ୍ୱାରା ଭୟଙ୍କର ହୋଇଗଲା, ନରକ ପରି ଦେଖାଉଥିଲା, ମାଂସ ଓ ରକ୍ତରେ ମିଶିଗଲା। ଏକା ରାମ, ପାଦେ ଯୁଦ୍ଧ କରି, ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଚୌଦ ହଜାର ରାକ୍ଷସକୁ ମାରି ଦେଲେ। ସେନାରେ ଖରା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଥୀ, ତ୍ରିଶିରା ରାକ୍ଷସ ଓ ରାମ ନିଜେ ଅଟୁଟ ରହିଲେ। ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଓ ଶୂର ରାକ୍ଷସମାନେ ରାମ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ନିପାତିତ ହେଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଏକା ଖରା ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେନା ନଷ୍ଟ ହେବାରେ, ନିଜ ଭବ୍ୟ ରଥରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଭଳି ବଜ୍ର ଉଠାଇ ରାମଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଆଗକୁ ଆସିଲେ। ଏଠାରେ ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ସପ୍ତାଇଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଖରା ରାମଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଆଗକୁ ଆସିବା ସମୟରେ, ତ୍ରିଶିରା ନାମକ ରାକ୍ଷସ ନାୟକ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସି ଏପରି କହିଲେ—“ମୁଁ ଶୂର ଅଛି, ଆପଣ ଏହି ଅତିସାହସ ଛାଡନ୍ତୁ; ରାମଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ପଡି ଦେଖନ୍ତୁ। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ସତ୍ୟ ଶପଥ ଦେଉଛି, ଶସ୍ତ୍ର ଉଠାଇଛି; ମୁଁ ଏହି ରାମ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମୃତ୍ୟୁଯୋଗ୍ୟ, ତାଙ୍କୁ ମାରି ଦେବି। ବା ମୁଁ ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହେବି, ବା ସେ ମୋର; ଆପଣ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଯୁଦ୍ଧ ଆସା ରଖନ୍ତୁ ଓ ଦ୍ରଷ୍ଟା ହୁଅନ୍ତୁ। ଯଦି ରାମ ମୃତ୍ୟୁ ହେବେ, ଆପଣ ଜନସ୍ଥାନକୁ ଆନନ୍ଦରେ ଫେରିବେ; ଯଦି ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁ ହେବି, ଆପଣ ରାମଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ।” ଖରା, ତ୍ରିଶିରାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁଇଚ୍ଛାରେ ବିମୋହିତ ହୋଇ, ଅନୁମତି ଦେଇ, “ଜାଉ, ଯୁଦ୍ଧ କର,” କହିଲେ ଓ ତ୍ରିଶିରା ରାମଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଆଗକୁ ଆସିଲେ। ତ୍ରିଶିରା ଚମକୁଥିବା ରଥରେ ଅଶ୍ୱ ଯୋଗାଇ ରାମଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆସିଲେ, ତିନି ପ୍ରମୁଖ ଶିଖର ଥିବା ପାହାଡ଼ ପରି। ସେ ବଡ଼ ମେଘ ପରି ବାଣର ଧାରା ଛାଡିଲେ, ଝଙ୍କାର ଅନୁଭୂତି ହେଉଥିଲା। ତ୍ରିଶିରା ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ରାମ ଧନୁଷ ତାୟାରି କରି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ନେଇ ସେକୁ ସ୍ୱୀକାର କଲେ। ତାପରେ ଦୁଇ ଶୂରବୀର ରାମ ଓ ତ୍ରିଶିରା ମଧ୍ୟରେ ବିଶାଳ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା—ସିଂହ ଓ ହାତୀ ଭଳି ତାଲମେଳ ଯୁଦ୍ଧ। ତ୍ରିଶିରା ତିନି ବାଣରେ ରାମଙ୍କ ଲଳାଟ ଉପରେ ଆঘାତ କଲେ; ରାମ ରୋଷ ଓ ଅପମାନରେ ଦ୍ୱେଷରେ କହିଲେ—“ଆହା! କେତେ ଶକ୍ତି ଏହି ରାକ୍ଷସରେ! ମୋ ଲଳାଟରେ ତାଙ୍କ ବାଣ ଫୁଲ ଭଳି ଆଘାତ କଲା। ଏବେ ମୋର ଧନୁଷ ରୁ ଛାଡିଥିବା ବାଣ ତୁମେ ଗ୍ରହଣ କର।” ଏପରି କହି, ରାମ ରୋଷରେ ବିଷାଳ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ବାଣରେ ତ୍ରିଶିରାଙ୍କ ଛାତିରେ ଆଘାତ କଲେ, ଚାରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ତାଙ୍କ ଅଶ୍ୱମାନେ ଉପରେ ଆଘାତ କଲେ। ସେ ଚାରି ଅଶ୍ୱକୁ ତଳାଇ ଦେଲେ, ଏବଂ ଅଠ ବାଣରେ ରଥୀକୁ ରଥର ତଳାରେ ତଳାଇ ଦେଲେ। ଏହାପରେ ରାମ ଏକ ବାଣରେ ତ୍ରିଶିରାଙ୍କ ଉଠା ଧ୍ୱଜକୁ କାଟି ଦେଲେ; ରଥ ଭଙ୍ଗ ହେଇ ତ୍ରିଶିରା ଚାଲିଗଲା। ରାମ ତାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ବାଣ ଦେଇ ଅଚେତନ କରିଦେଲେ; ତାଙ୍କ ଅମେଘ ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ରୋଷରେ ଅଧିକ ବାଣ ଦେଇ ତ୍ରିଶିରାକୁ ଆଘାତ କଲେ। ତ୍ରିଶିରାଙ୍କ ତିନି ମୁଣ୍ଡକୁ ତିନି ବାଣରେ ଉଡ଼ାଇ ଦେଲେ; ଧୂଆଁ ଓ ରକ୍ତ ଝରିବାରେ ତ୍ରିଶିରା ରାମଙ୍କ ବାଣରେ ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ହୋଇ ମଞ୍ଚରେ ପଡିଗଲେ। ଅନ୍ୟ ଅବଶିଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସମାନେ ଖରା ସମ୍ମୁଖକୁ ଭୟରେ ପଳାଇଗଲେ। ସେମାନେ ବାଘ ଦ୍ୱାରା ଭୟଭୀତ ହରିଣ ପରି ପଳାଇଗଲେ; ଏହା ଦେଖି ଖରା ରୋଷରେ ସେମାନେକୁ ଫେରାଇ ଦେଲେ ଓ ଦ୍ରୁତ ରାମଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ରାହୁ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବା ଭଳି। ଏଠାରେ ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ଅଠାଇଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଦୂଷଣ ଓ ତ୍ରିଶିରାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ ଦେଖି, ଖରା ମଧ୍ୟ ରାମଙ୍କ ଶୂରତା ଦେଖି ଭୟଭୀତ ହେଲେ। ସେ ଦେଖିଲେ ରାକ୍ଷସ ଦଳ, ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଏକା ରାମ ଦ୍ୱାରା ଦୂଷଣ ଓ ତ୍ରିଶିରା ସହ ନିପାତିତ ହୋଇଯାଇଛି। ନିଜ ଦଳ ପ୍ରାୟ ନଷ୍ଟ ଦେଖି, ଖରା ଦୁଃଖ ଭାବରେ ରାମଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ବଢ଼ିଲେ, ନାମୁଚି ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବା ପରି। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁଷ ନେଇ, ଖରା ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ, ରକ୍ତପିପାସୁ, ରାମଙ୍କୁ ଛାଡିଲେ, ରୋଷିତ ବିଷାଳ ସର୍ପ ପରି। ସେ ଧନୁଷର ତାର ବାରମ୍ବାର ହେଲେଇ, ଶସ୍ତ୍ର ଚାଳନାର ଦକ୍ଷତା ଦେଖାଇ, ରଥରେ ଯୁଦ୍ଧ ମାଝେ ଚାଲି, ବାଣ ଛାଡିଲେ। ସେ ବଡ଼ ରଥୀ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଓ ଦିଶାକୁ ବାଣରେ ଭରି ଦେଲେ; ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ରାମ ନିଜ ବଡ଼ ଧନୁଷ ଉଠାଇଲେ। ଏପରି ଅରଣ୍ୟରେ ଦୂଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସମାନେ ରାମଙ୍କ ଶୂରତା ଦ୍ୱାରା ନିପାତିତ ହେଉଥିଲେ, ଯୁଦ୍ଧ ଭୟଙ୍କର ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖାଉଥିଲା।