ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ରାମଙ୍କ ତୀରବାଣରେ ଅଶ୍ୱ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ହାତୀ, ରଥ ଏବଂ ଅନେକ ପ୍ରକାରର ଚାମର, ଛତ୍ର ଓ ଧ୍ୱଜା ଭାଙ୍ଗି ଗଲା। ରାମଙ୍କ ତୀବ୍ର ଆକ୍ରମଣରେ ଅନେକ ଲୋହା ଅସ୍ତ୍ର, ଭାଲା, ମୁସଳ, ତଳୱାର, ଶୂଳ, ତ୍ୟାଗି ଦିଆଯାଇଥିବା ଅନେକ ଅସ୍ତ୍ର ଭୂମିରେ ପଡ଼ି ଥିଲା। ପାଥର ଗୁଡ଼ିକୁ ମୂର୍ଚ୍ଛିତ କରିଦିଆଯାଇଥିଲା, ଅନେକ ପ୍ରକାରର ଅଦ୍ଭୁତ ତୀର ଦ୍ୱାରା ଭୂମି ଭୟାନକ ଓ ବିସ୍ତୃତ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ଛିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଭରିଯାଇଥିଲା। ଏପରି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ରାକ୍ଷସମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇଗଲେ, ତେବେ ସେମାନେ ରାମଙ୍କ ପ୍ରତି ଆକ୍ରମଣ କରିବାରେ ଅସମର୍ଥ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଦୂଷଣ, ତାଙ୍କର ସେନା ନଶ୍ୱ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଧ୍ୟାମାନେ ଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ। ସେ ପାଞ୍ଚ ହଜାର ଯୋଧ୍ୟା ଯେଉଁମାନେ କେବେ ପଛୁଆନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ଭାଲା, ମୁସଳ, ତଳୱାର, ପାଥର ଓ ଗଛ ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ସେମାନେ ଚାରିପାଖରୁ ଅବିରତ ତୀର ବର୍ଷା କଲେ, ଗଛ ଓ ପାଥରର ମୃତ୍ୟୁକାରୀ ବର୍ଷା ରାମଙ୍କ ଉପରେ ପଡ଼ିଲା। ଧର୍ମାତ୍ମା ରାଘବ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ଦ୍ୱାରା ଏହି ବର୍ଷାକୁ ରୋକିଲେ ଓ ଅଚଳ ରହିଲେ। ରାକ୍ଷସମାନେ ନଶ୍ୱ ହେଉଥିବାରେ ରାମ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଜ୍ୱଳିଉଠିଲେ। ସେ ଦୂଷଣ ସହିତ ସମଗ୍ର ସେନାକୁ ତୀରରେ ଆବୃତ କରିଦେଲେ। କ୍ରୋଧିତ ଦୂଷଣ ମଜବୁତ ତୀର ଦ୍ୱାରା ରାମଙ୍କୁ ଅଟକାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ରାମ ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ଦ୍ୱାରା ଦୂଷଣଙ୍କ ଧନୁକୁ କାଟିଦେଲେ, ଚାରିଟି ତୀର ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ଚାରି ଘୋଡ଼ାକୁ ବଧ କଲେ। ଏକ ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ତୀର ଦ୍ୱାରା ରଥଚାଳକଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ ଓ ତିନିଟି ତୀର ଦ୍ୱାରା ଦୂଷଣଙ୍କ ଛାତିକୁ ବିଧ୍ୱଂସ କଲେ। ଧନୁ, ରଥ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥଚାଳକ ହରାଇ ଦୂଷଣ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଲୋହା ଗଦା ନେଇ ରାମଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ସେଇ ଗଦା ଚମକୁଥିଲା, ସୁନା ମୁଡିଥିଲା, ତୀକ୍ଷ୍ଣ କିଳ ଲାଗିଥିଲା, ରକ୍ତ ଓ ଚର୍ବିରେ ଲପେଟାଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ଶତୃ ସେନାକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ ଥିଲା। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଗଦା ନେଇ ଦୂଷଣ ରାମଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ତାଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି ରାମ ଦୁଇଟି ତୀର ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ଗହନା ପିନ୍ଧିଥିବା ଦୁଇ ହାତ କାଟିଦେଲେ। ହାତ ଓ ଗଦା ଛିନ୍ନ ହୋଇ ଦୂଷଣ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭୂମିକୁ ଝାପ ଦେଲେ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଧ୍ୱଜା ପଡ଼ିଯାଏ। ସେ ମହାବଳି ଦୂଷଣ ଭୂମିରେ ଗିରି ପଡ଼ିଲେ, ମାନେ ଦୁଇ ଦାନ୍ତ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ମହା ହାତୀ ପରି। ଦୂଷଣଙ୍କୁ ବିଧ୍ୱଂସ ଦେଖି ସମସ୍ତ ଜୀବ ରାମଙ୍କୁ 'ଶାବାଶ! ଶାବାଶ!' ବୋଲି ସ୍ତୁତି କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ତିନି ଭୟଙ୍କର ସେନାନାୟକ, ମୃତ୍ୟୁ ପାଶରେ ବନ୍ଧା ଯେପରି, ଏକାଠି ହୋଇ ରାମଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ସେମାନେ ଥିଲେ ମହାକପାଳ, ସ୍ଥୂଳାକ୍ଷ ଓ ପ୍ରମାଥୀ। ମହାକପାଳ ବଡ଼ ଭାଲା ବୁଝିଲେ, ସ୍ଥୂଳାକ୍ଷ ପଟିଶ ଧରିଲେ, ପ୍ରମାଥୀ ଦଣ୍ଡପାଣି ଧରି ଆସିଲେ। ସେମାନେ ଆସୁଥିବା ଦେଖି ରାମ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ଦ୍ୱାରା ସେମାନେକୁ ଅଟକାଇଲେ। ରାମ ମହାକପାଳଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ, ପ୍ରମାଥୀକୁ ଅନେକ ତୀର ଦ୍ୱାରା ଭୂମିରେ ପତିତ କଲେ, ଓ ସ୍ଥୂଳାକ୍ଷଙ୍କ ଦୂଇ ଆଖି ତୀର ଦ୍ୱାରା ପୂରିଦେଲେ। ସେ ଭୂମିରେ ବଡ଼ ଗଛ ପରି ଝାପ ଦେଲେ। ଏହିପରି ରୋଷରେ ରାମ ଦୂଷଣଙ୍କ ପାଞ୍ଚ ହଜାର ସେନାକୁ ବିଧ୍ୱଂସ କଲେ, ସେମାନେ ଯମଲୋକକୁ ପ୍ରେଷିତ ହେଲେ। ଦୂଷଣ ଓ ତାଙ୍କର ସେନା ନଶ୍ୱ ହେବାର କଥା ଶୁଣି ଖରା ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେନାପତିମାନେକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ: 'ଦୂଷଣ ଓ ତାଙ୍କର ସେନା ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଛନ୍ତି, ଏବେ ସମସ୍ତେ ମିଶି ରାମଙ୍କୁ ବିଧ୍ୱଂସ କର।' ଏହି ଆଦେଶରେ ଅଜୟ କରବୀରାକ୍ଷ, କୠର୍ଷ ପରୁଷ, କାଳକାର୍ମୁକ, ହେମମାଳୀ, ମହାମାଳୀ, ସର୍ପାସ୍ୟ ଓ ରୁଧିରାଶନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବିର ଦ୍ୱାଦଶ ନାୟକ ସେମାନଙ୍କ ସେନା ସହ ରାମଙ୍କ ଉପରେ ତୀର ବର୍ଷା କଲେ। ତେବେ ରାମ ସୁନା ଓ ହୀରା ଖଚିତ ତୀର ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କ ସେନାକୁ ଅଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ କରି ଭସ୍ମ କରିଦେଲେ। ସେଇ ତୀର ସୁନା ରେଖା ସହିତ ଧୂଆଁ ଉଠୁଥିବା ଅଗ୍ନି ପରି ଚମକୁଥିଲା, ରାକ୍ଷସମାନେ ମହାବୃକ୍ଷ ପରି ପଡ଼ିଯାଉଥିଲେ। ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ରାମ ଏକ ଶତ ରାକ୍ଷସକୁ ଏକ ଶତ ତୀର, ଏକ ହଜାରକୁ ଏକ ହଜାର ତୀର ଦ୍ୱାରା ବଧ କରିଦେଲେ। ସେମାନଙ୍କ ଅଲଙ୍କାର ଓ ବର୍ମ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ଧନୁ ଛିନ୍ନ ହେଲା, ରାତି ଚରା ରାକ୍ଷସମାନେ ରକ୍ତରେ ରଙ୍ଗିତ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ି ଥିଲେ। ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ର ଏପରି ରକ୍ତ ଓ ମାଂସରେ ମାଟିଗଲା, ମୃତ ରାକ୍ଷସମାନେ ଦର୍ବା ପରି ଭୂମିକୁ ଢାକି ଦେଲେ, କେହିଙ୍କର କେଶ ବିକ୍ଷିପ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ, ଦେହ ରକ୍ତରେ ଭିଜିଥିଲା। ସେଇ ଅରଣ୍ୟ ଏତେ ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିଲା ଯେ, ନରକ ପରି ଲାଗୁଥିଲା। ଏପରି ଭାବେ ଚୌଦଶ ହଜାର ଭୟଙ୍କର କର୍ମ କରୁଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ଏକା ରାମଙ୍କ ତୀରରେ ବଧ ହେଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ରାମ ଏକା ଚାଲିଥିଲେ। ସମସ୍ତ ସେନାରୁ ଏବେ କେବଳ ଖରା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଥୀ, ରାକ୍ଷସ ତ୍ରିଶିରା ଓ ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ରାମ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଗଲେ।