ଏହିଭଳି, ଦେଖାଗଲା ଯେ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଓ ଦେଶ ରାକ୍ଷସମାନେ ଭରିଦେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଘେରି ରଖିଛନ୍ତି ଓ ଅସଂଖ୍ୟ ବାଣ ବର୍ଷାରେ ଆକାଶ ଆଛାଦିତ। ଏମିତି ଭୟଙ୍କର ପରିସ୍ଥିତି ଦେଖି, ପ୍ରବଳ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି କରି ଏବଂ ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ଗନ୍ଧର୍ବାସ୍ତ୍ର କୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ। ତାହା ପରେ ତାଙ୍କ ବିଲକୁରା ଧନୁର ତାଣିରୁ ହଜାର ହଜାର ବାଣ ନିଷ୍କି ଦଶଦିଗକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲା। ରାକ୍ଷସମାନେ ଏହି ବାଣରେ ବିଧ୍ୱସ୍ତ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ଯେ ସେ କେତେ ଭୟଙ୍କର ବାଣ ଧାରଣ, ନିକ୍ଷେପ ଓ ଚଳାଚଳ କରୁଛନ୍ତି। ବାଣମାଳା ଆକାଶକୁ ଏମିତି ଆଛାଦିତ କଲା ଯେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ଧାର ହେଉଥିଲା, ଏବଂ ରାମ ଏମିତି ଦୃଢ଼ ଭାବେ ବାଣ ବର୍ଷା କରୁଥିଲେ। ଏକ ସମୟରେ ଅନେକ ରାକ୍ଷସ ଏକାସାଥିରେ ପଡ଼ିଯାଉଥିଲେ, ଅନେକ ମୃତ, ଅନେକ ଅସ୍ତ୍ରୁତ, ଏବଂ ଭୂମି ଚାରିପାଖରେ ଏହି ଦୃଶ୍ୟରେ ଭରିଯାଇଥିଲା। ହଜାର ହଜାର ରାକ୍ଷସ, କେହି ମୃତ, କେହି ପଡ଼ିଯାଇଛି, କେହି ଅସ୍ତ୍ରୁତ ଓ ଚିରାଯାଇଛି—ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଭୂମିରେ ଚଉଁଡ଼ି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଏଠାରେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ, ମୁର୍ଦ୍ଧାଜ, ହସ୍ତ, ବାହୁ, ଉରୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଙ୍ଗ ଅଳଙ୍କାର ଓ ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ଛିନ୍ନ ହୋଇ ପଡ଼ିଥିଲା। ଘୋଡ଼ା, ଉତ୍ତମ ହାତୀ, ରଥ ଏବଂ ଯକ୍ତା ଚାମରା, ଛତ୍ର, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ପତାକା ଭାଙ୍ଗି ଏଠାରେ ସେଉଁଠାରେ ଛିଟିଯାଇଥିଲା। ରାମଙ୍କ ବାଣରେ ଆଘାତ ପାଇ ରାକ୍ଷସମାନେ ମୃତ, ଅନେକ ବୃକ୍ଷ ଓ ପାହାଡ଼ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ତଳୱାର ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ଭାଲା, ଅଣ୍ଡା ଏବଂ ଅନେକ ସ୍ତ୍ରେଣ୍ଡ ଅସ୍ତ୍ର ଏଠାରେ ଛିଟିଯାଇଥିଲା। ରଣଭୂମି ଏମିତି ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିଲା ଯେ, ମାନେ ଭୂମି ଉପରେ ଅନେକ ଛିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଶରୀର ଅଂଶ ଛିଟିଯାଇଛି। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଅନ୍ୟ ରାକ୍ଷସମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇଯାଇଥିଲେ, ସେମାନେ ରାମଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଆସିବାକୁ ଅସମର୍ଥ ହେଉଥିଲେ। ଏହିପରେ ଛବିଶତମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଏହି ସମୟରେ ଦୂଷଣ ନିଜ ସେନା ନିଷ୍ପତ୍ତି ହେଉଥିବା ଦେଖି, ସେ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁବଳ ଦ୍ୱାରା ଭୟଙ୍କର ଓ ଦୃଢ଼ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଠାରେ ଆଦେଶ ଦେଲେ। ସେ ପଞ୍ଚ ହଜାର ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ଆଦେଶ କଲେ, ଯେଉଁମାନେ କେବେ ଯୁଦ୍ଧରୁ ପଛୁଆନ୍ତିନାହିଁ; ସେମାନେ ବେଶ ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର—ଭାଲା, ଅଣ୍ଡା, ତଳୱାର, ପାଥର ଓ ବୃକ୍ଷ ନେଇ ରାମଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଅବିରତ ବାଣ ବର୍ଷା କଲେ, ଏବଂ ଏହି ବୃକ୍ଷ ଓ ପାଥରର ଭୟଙ୍କର ବର୍ଷା ରାମଙ୍କ ଉପରେ ପଡ଼ିଲା। ଧର୍ମାତ୍ମା ରାଘବ ଏହି ବର୍ଷାକୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ରୋକିଲେ, ଏବଂ ସେ ଏମିତି ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ, ଯେପରି ଏକ ସାଣ୍ଢ ନଜର ବନ୍ଦ କରି ଦଢ଼ି ରହେ। ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସଙ୍କର ବିନାଶ ଦେଖି, ରାମଙ୍କ ମନରେ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା। ସେ କ୍ରୋଧରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଯାଇ, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ସେନାକୁ ଓ ଦୂଷଣକୁ ବାଣରେ ଆଛାଦିତ କଲେ। ଏହିପରେ ଦୂଷଣ, ଶତ୍ରୁ ଦଳନ କରିବାରେ ପ୍ରବଳ, ବିଜ୍ଞାନ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ରାଘବଙ୍କୁ ବାଧା ଦେଲେ। ତେବେ ରାମ, ଅତି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ରେଜର ମୁଣ୍ଡିଆ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଦୂଷଣଙ୍କ ଧନୁକୁ କାଟିଦେଲେ, ଏବଂ ଚାରିଟି ବାଣରେ ଚାରିଟି ଘୋଡ଼ାକୁ ମାରିଦେଲେ। ପୁନଃ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଘୋଡ଼ାମାନେ ମୃତ ହେଲେ, ଏବଂ ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ବାଣରେ ରଥଚାଳକଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ; ତିନିଟି ବାଣରେ ଦୂଷଣଙ୍କ ଛାତି ଭିଦ୍ଧ କରିଦେଲେ। ଧନୁ, ରଥ, ଘୋଡ଼ା ଓ ସାରଥି ବିହୀନ ହୋଇ, ଦୂଷଣ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଲୋହା ବଡ଼ ଗଦା ଧରିଲେ—ଏହା ପାହାଡ଼ ଶିଖର ପରି, ସୁନାର ବାଣ୍ଡ ଲାଗିଥିବା, ଦେବସେନାକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିବା ଅସ୍ତ୍ର। ଏହି ଗଦା ତୀକ୍ଷ୍ଣ କିଲ୍ଲି ଦ୍ୱାରା ଭରିଥିଲା, ରକ୍ତ ଓ ଚର୍ବି ଲଗା ଥିଲା, ଏହାର ସ୍ପର୍ଶ ବିଜୁଳି ଓ ମେଘ ଗର୍ଜନ ପରି, ଶତ୍ରୁ ଦୁର୍ଗ ଭାଙ୍ଗିଦେଇପାରିଥିଲା। ଏହି ବଡ଼ ସର୍ପ ସମାନ ଗଦା ଧରି, ଦୂଷଣ ରାମଙ୍କ ଉପରେ ଦୂର୍ଦ୍ଦାନ୍ତ ଭାବେ ଧାଉଥିଲେ। ତେବେ ରାଘବ ଦୁଇଟି ବାଣରେ ଦୂଷଣଙ୍କ ଦୁଇଟି ଅଳଙ୍କୃତ ବାହୁ କାଟିଦେଲେ। ବାହୁ ବିହୀନ ଦୂଷଣ ତାଙ୍କ ଲୋହା ଗଦା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପତାକା ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଯାଏ। ଦୂଷଣ, ତାଙ୍କ ଦୁଇ ବାହୁ ଭାଙ୍ଗିଯିବା ପରେ, ଏକ ମହା ଦନ୍ତ ବିହୀନ ହାତୀ ପରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ଦୂଷଣଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧଭୂମିରେ ମୃତ ଓ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ରାମଙ୍କୁ 'ଶାବାଶ! ଶାବାଶ!' ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ସେନାର ତିନି ଅଧିନାୟକ, ମୃତ୍ୟୁର ଫାନ୍ଦରେ ବାନ୍ଧାଯାଇଥିବା ପରି, ଏକାଠି ହୋଇ ରାମଙ୍କ ଉପରେ ଧାଉଥିଲେ। ସେମାନେ ଥିଲେ ମହାକପାଳ, ସ୍ଥୂଳାକ୍ଷ, ଓ ପ୍ରମାଥୀ। ମହାକପାଳ ବଡ଼ ଭାଲା ଉଠାଇଲେ, ସ୍ଥୂଳାକ୍ଷ ପଟ୍ଟିଶ ଧରିଲେ, ପ୍ରମାଥୀ ଯୁଦ୍ଧ କୁଟାର ନେଲେ। ଏମିତି ଧାଉଥିବା ସେମାନେ ଦେଖି, ରାଘବ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ। ଅତି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଅତିଥି ଭଳି ସେମାନଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ, ରଘୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ ମହାକପାଳଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ। ଅନେକ ବାଣର ବର୍ଷାରେ ପ୍ରମାଥୀଙ୍କୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କଲେ, ଏବଂ ସ୍ଥୂଳାକ୍ଷଙ୍କ ବଡ଼ ଆଖିକୁ ବାଣରେ ଭରିଦେଲେ। ତାଙ୍କୁ ଘାତ କରି, ସେ ବଡ଼ ଡାଳ କ୍ଷୀଣ ହୋଇଥିବା ବୃକ୍ଷ ପରି ପୃଥିବୀରେ ଲୁଡ଼ିପଡ଼ିଲେ। କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ କ୍ରୋଧିତ ରାମ ଦୂଷଣଙ୍କ ପଞ୍ଚ ହଜାର ସହଚରଙ୍କୁ ନଶ୍ୱର କରିଦେଲେ। ସେହି ପଞ୍ଚ ହଜାର ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ମାରି, ସେମାନଙ୍କୁ ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଦେଲେ। ଦୂଷଣ ଓ ତାଙ୍କ ସହଚରଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଶୁଣି, ଖରା କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ସେନାପତିମାନେଠାରେ ଆଦେଶ ଦେଲେ—'ଦୂଷଣ ଯୁଦ୍ଧରେ ସହିତ ସହଚରମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଛନ୍ତି।' 'ବଡ଼ ସେନା ନେଇ, ସେଇ ମାନବ ରାମ ସହିତ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସ ମିଶି ଯୁଦ୍ଧ କର, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ ତାଙ୍କୁ ନଶ୍ୱର କର!