ପୁଣିଥରେ, ସେଇ ରାକ୍ଷସମାନେ ଚାରିଦିଗରୁ ରାମଙ୍କ ଉପରେ ଭୟଙ୍କର ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଏତେ ଭୟାନକ ହେଲା, ଯେଉଁଠାରେ ରାମ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମହାସଂଘର୍ଷ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଦେଖିଲେ, ଚାରିପଟେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗ ରାକ୍ଷସମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଛି, ଏବଂ ତୀରବୃଷ୍ଟିରେ ସମସ୍ତ ମାର୍ଗ ଆବୃତ ହେଇଯାଇଛି। ସେହି ସମୟରେ, ପ୍ରବଳ ରାମ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି କରି, ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ଅସ୍ତ୍ର ଉପଯୋଗ କଲେ—ସେହି ହେଉଛି ଗାନ୍ଧର୍ବ ଅସ୍ତ୍ର। ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡିବା ସହିତ, ଧନୁର ବକ୍ର ରୁ ହଜାର ହଜାର ତୀର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା ଏବଂ ସେମାନେ ଦଶ ଦିଗକୁ ଭରିଦେଲେ। ରାକ୍ଷସମାନେ ଦେଖିଲେ, ରାମ ତୀର ତାଣିଛନ୍ତି, ଛାଡୁଛନ୍ତି, ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତୀର ଚଳାଉଛନ୍ତି। ତୀରର ଅନ୍ଧକାର ଆକାଶକୁ ଢାକିଦେଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଆଲୋକ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲା; ରାମ ଏମିତି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ ଯେ, ସେ ତୀର ବର୍ଷା କରୁଛନ୍ତି। ଏକେ ସମୟରେ ଅନେକ ରାକ୍ଷସ ଝରିପଡ଼ିଲେ, ଅନେକ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ, ଅନେକ ଭୂମିରେ ଚିତିଆଯାଇଲେ; ଭୂମି ସମସ୍ତଦିଗରେ ମୃତ ଦେହ ଓ ଅଙ୍ଗଭଙ୍ଗ ରାକ୍ଷସମାନେ ଦ୍ୱାରା ଛାଡ଼ିଗଲା। ସେଠାରେ ରହିଥିଲେ, ମୁଣ୍ଡ ଓ ମୁଣ୍ଡା, କଙ୍କଣ ଓ ବାହୁ, ଜଂଘା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଙ୍ଗ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ, ଅନେକ ଆକୃତିରେ ଛିଣ୍ଡାଯାଇଥିଲେ। ଘୋଡ଼ା, ଉତ୍ତମ ହାତୀ, ରଥ ଏବଂ ତାଲପଟା, ଛତ୍ର, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଧ୍ୱଜ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଭଙ୍ଗ ହୋଇଥିଲେ। ରାମଙ୍କ ତୀର ଆଘାତରେ ଅନେକ ଶସ୍ତ୍ର ଭଙ୍ଗ ହୋଇଗଲା; ଭାଲ ଓ ଶୂଳ କଟାଯାଇଲା, ତଲୱାର ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଓ କୁହାଡ଼ି ଭୂମିରେ ଛିଟିଯାଇଲା। ପାଥର ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା, ଅନେକ ଅଦ୍ଭୁତ ତୀର ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧଭୂମି ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ବିସ୍ତୃତ ହୋଇଗଲା, ଅସଂଖ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିଲା। ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସ ମୃତ ଦେଖି, ଅନ୍ୟ ରାକ୍ଷସମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇଗଲେ; ସେମାନେ ରାମଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଆଗକୁ ଯିବାକୁ ଅସମର୍ଥ ହେଲେ। ଏହିଭଳି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖି ସମସ୍ତେ ଅଚମ୍ଭିତ ହେଲେ। ଏବେ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି ଛବିଶ ଶର୍ଗ। ଦୂଷଣ, ନିଜ ସେନା ନଶ୍ଟ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁବଳୀ ସେ, ଭୟଙ୍କର ଓ ଦୃଢ଼ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ନିକଟରେ ଆଦେଶ ଦେଲେ। ସେ ପାଞ୍ଚ ହଜାର ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ, ଯେଉଁମାନେ କେବେ ଯୁଦ୍ଧରୁ ପଛୁଆନ୍ତି ନାହିଁ; ସେମାନେ ବଣ, ଶୂଳ, ତଲୱାର, ପାଥର ବର୍ଷା ଏବଂ ଗଛ ଦ୍ୱାରା ରାମଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ସେମାନେ ଚାରିପଟେ ଅବିରତ ତୀର ବର୍ଷା କଲେ, ଏବଂ ଗଛ ଓ ପାଥରର ଭୟଙ୍କର ବର୍ଷା ଲଗିଲା। ଧର୍ମାତ୍ମା ରାଘବ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ଦ୍ୱାରା ସେଇ ବର୍ଷା ରୋକିଲେ, ଏବଂ ମହାବଳୀ ବୃଷଭ ଭଳି ଅଚଳ ରହିଲେ। ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସ ନଶ୍ଟ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ରାମଙ୍କ ମନରେ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଜାଗ୍ରତ ହେଲା; ସେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଭଳି ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲେ। ଏବଂ ତୀର ବର୍ଷା କରି, ସେ ସେନା ସହିତ ଦୂଷଣଙ୍କୁ ଚାରିପଟେ ଆବୃତ କଲେ। ଏହାଦେଖି, କ୍ରୁଧିତ ଦୂଷଣ ମହାବୀର ତୀର ଦ୍ୱାରା ରାଘବଙ୍କୁ ରୋକିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ତେବେ, ରାମ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶିରବିଦାରୀ ତୀର ନେଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୂଷଣଙ୍କ ମହାଧନୁକୁ କାଟିଦେଲେ, ଚାରିଟି ତୀର ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ଚାରିଟି ଘୋଡ଼ାକୁ ମାରିଦେଲେ। ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ଦ୍ୱାରା ଘୋଡ଼ାମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ, ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ତୀର ଦ୍ୱାରା ରଥଚାଳକଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ, ଏବଂ ତିନିଟି ତୀର ଦ୍ୱାରା ଦୂଷଣଙ୍କ ଛାତିକୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ। ଧନୁ, ରଥ, ଘୋଡ଼ା ଓ ସାରଥି ହୀନ ଦୂଷଣ ଏବେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଲୋହା ଗଦା ଧରିଲେ, ଯାହା ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଭଳି, ସୁନା ତାର ଲଗାଯାଇଥିଲା, ଦେବତାଙ୍କ ସେନାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିବା ପାଇଁ ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। ଏହାର ଶରୀର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଲୋହା କାଠିରେ ଭରିଥିଲା, ରକ୍ତ ଓ ଚର୍ବିରେ ଲପ୍ତ ଥିଲା, ଏହାର ସ୍ପର୍ଶ ବଜ୍ର ଓ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଭଳି, ଶତ୍ରୁ ଦୁର୍ଗ ଭଙ୍ଗ କରିବାକୁ ସମର୍ଥ ଥିଲା। ସେଇ ଭୟଙ୍କର ଗଦାଟି ଧରି, ଦୂଷଣ, ରାତିର ଚର, ଦୁଷ୍ଟ କର୍ମରେ ଲିପ୍ତ, ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ରାମଙ୍କ ଉପରେ ଧାଉଥିଲେ। ଦୂଷଣ ଏମିତି ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିବାବେଳେ, ରାଘବ ଦୁଇଟି ତୀର ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ଅଳଙ୍କାରିତ ଦୁଇଟି ବାହୁ କାଟିଦେଲେ। ଏହିଭଳି ଅଙ୍ଗହୀନ ହୋଇ, ମହାଦେହୀ ଦୂଷଣ ଯୁଦ୍ଧଭୂମିରେ ଗଦା ସହିତ ପଡ଼ିଗଲେ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଧ୍ୱଜ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଯାଏ। ଦୁଇଟି ବାହୁ ଭଙ୍ଗ ହୋଇ, ଦୂଷଣ ଏକ ମହାବଳୀ ହାତୀ ଭଳି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲେ, ଯାହାର ଦନ୍ତ ଭଙ୍ଗିଯାଇଛି। ଦୂଷଣ ମୃତ ଓ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ରାମଙ୍କ ଶୌର୍ୟର ସ୍ତୁତି କରି 'ଶାବାଶ! ଶାବାଶ!' ବୋଲି କହିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ତିନି ଯୁଦ୍ଧନାୟକ, ମୃତ୍ୟୁର ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ବନ୍ଧା ଭଳି, ଏକଠି ହୋଇ ରାମଙ୍କ ଉପରେ ଧାଉଥିଲେ। ସେମାନେ ହେଉଛନ୍ତି—ମହାକପାଳ, ସ୍ଥୂଳାକ୍ଷ, ଏବଂ ପ୍ରମାଥୀ। ମହାକପାଳ ଏକ ବଡ଼ ଶୂଳ ଉଠାଇଲେ, ସ୍ଥୂଳାକ୍ଷ ପଟ୍ଟିଶ ଧରିଲେ, ପ୍ରମାଥୀ ଯୁଦ୍ଧକୁହାଡ଼ି ନେଲେ। ସେମାନେ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିବା ଦେଖି, ରାଘବ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ। ଅପ୍ରିୟ ଅତିଥି ଭଳି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଆଘାତ କଲେ; ରଘୁବଂଶୀ ମହାନୁଭାବ ମହାକପାଳଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ। ଅସଂଖ୍ୟ ତୀର ବର୍ଷା କରି ପ୍ରମାଥୀଙ୍କୁ ଧ୍ୱଂସ କଲେ, ଏବଂ ସ୍ଥୂଳାକ୍ଷଙ୍କ ଗୋଡ଼ ତୀରରେ ଭରିଦେଲେ। ଆଘାତ ପାଇ, ସ୍ଥୂଳାକ୍ଷ ଏକ ଶାଖାହୀନ ବଡ଼ ଗଛ ଭଳି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, କ୍ରୋଧିତ ରାମ ଦୂଷଣଙ୍କ ପାଞ୍ଚ ହଜାର ସାଥୀଙ୍କୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲେ। ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି ଯମଲୋକକୁ ପ୍ରୟାଣ କଲେ। ଦୂଷଣ ଓ ତାଙ୍କ ସାଥୀମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, ଖର କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ଏବଂ ସେନାପତିମାନେ ନିକଟରେ ଆଦେଶ ଦେଲେ—"ଦୂଷଣ ଯୁଦ୍ଧରେ ସହ ତାଙ୍କ ସାଥୀମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି। ବଡ଼ ସେନା ନେଇ ଯାଅ, ଏହି ସାଧାରଣ ମଣିଷ ରାମ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କର। ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ, ସମସ୍ତେ ମିଶି ରାକ୍ଷସମାନେ ତାଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କର।